Вишну-пурана
Солнце, время и Ганга2.8.82-89
417 / 1027
Вишну-пурана · 2.8.82-89
Деванагари

लोकालोकस् तु यः शैलः प्रागुक्तो भवतो मया लोकपालास् तु चत्वारस् तत्र तिष्ठन्ति सुव्रताः ।
सुधामा शङ्खपाच् चैव कर्दमस्यात्मजौ द्विज हिरण्यरोमा चैवान्यश् चतुर्थः केतुमान् अपि ।
निर्द्वंद्वा निरभीमाना निस्तन्द्रा निष्परिग्रहाः लोकपालाः स्थिता ह्य् एते लोकालोके चतुर्दिशम् ।
उत्तरं यद् अगस्त्यस्य अजवीथ्याश् च दक्षिणम् पितृयानः स वै पन्था वैश्वानरपथाद् बहिः ।
तत्रासते महात्मान ऋषयो ये ऽग्निहोत्रिणः भूतारम्भकृतं ब्रह्म शंसन्त ऋत्विगुद्यताः लोकारम्भं प्रारभन्ते तेषां पन्थाः स दक्षिणः ।
चलितं ते पुनर् ब्रह्म स्थापयन्ति युगे युगे संतत्या तपसा चैव मर्यादाभिः श्रुतेन च ।
जायमानास् तु पूर्वे तु पश्चिमानां गृहेषु वै पश्चिमाश् चैव पूर्वेषां जायन्ते निधनेष्व् इह ।
एवम् आवर्तमानास् ते तिष्ठन्त्य् आभूतसंप्लवात् सवितुर् दक्षिणं मार्गं श्रिता ह्य् आचन्द्रतारकम् ।

Транслитерация (IAST)

lokālokas tu yaḥ śailaḥ prāgukto bhavato mayā lokapālās tu catvāras tatra tiṣṭhanti suvratāḥ /
sudhāmā śaṅkhapāc caiva kardamasyātmajau dvija hiraṇyaromā caivānyaś caturthaḥ ketumān api /
nirdvaṃdvā nirabhīmānā nistandrā niṣparigrahāḥ lokapālāḥ sthitā hy ete lokāloke caturdiśam /
uttaraṃ yad agastyasya ajavīthyāś ca dakṣiṇam pitṛyānaḥ sa vai panthā vaiśvānarapathād bahiḥ /
tatrāsate mahātmāna ṛṣayo ye 'gnihotriṇaḥ bhūtārambhakṛtaṃ brahma śaṃsanta ṛtvigudyatāḥ lokārambhaṃ prārabhante teṣāṃ panthāḥ sa dakṣiṇaḥ /
calitaṃ te punar brahma sthāpayanti yuge yuge saṃtatyā tapasā caiva maryādābhiḥ śrutena ca /
jāyamānās tu pūrve tu paścimānāṃ gṛheṣu vai paścimāś caiva pūrveṣāṃ jāyante nidhaneṣv iha /
evam āvartamānās te tiṣṭhanty ābhūtasaṃplavāt savitur dakṣiṇaṃ mārgaṃ śritā hy ācandratārakam /

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
लोकालोकःlokālokaḥЛокалока
तुtuже
यःyaḥкоторая
शैलःśailaḥгора
प्राक्-उक्तःprāk-uktaḥранее названа
भवतःbhavataḥтебе
मयाmayāмною
लोक-पालाःloka-pālāḥхранители мира
तुtuже
चत्वारःcatvāraḥчетверо
तत्रtatraтам
तिष्ठन्तिtiṣṭhantiстоят
सु-व्रताःsu-vratāḥтвёрдые в обете
सुधामाsudhāmāСудхаман
शङ्खपात्śaṅkhapātШанкхапад
caи
एवevaже
कर्दमस्यkardamasyaКардамы
आत्म-जौātma-jauдва сына
द्विजdvijaо дваждырождённый
हिरण्यरोमाhiraṇyaromāХираньяроман
caи
एवevaже
अन्यःanyaḥдругой
चतुर्थःcaturthaḥчетвёртый
केतुमान्ketumānКетуман
अपिapiтакже
निर्द्वंद्वाःnirdvaṃdvāḥбез пар противоположностей
निरभीमानाःnirabhīmānāḥбез самомнения
निस्तन्द्राःnistandrāḥбез вялости
निष्परिग्रहाःniṣparigrahāḥбез имущества
लोक-पालाःloka-pālāḥхранители мира
स्थिताःsthitāḥстоят
हिhiведь
एतेeteэти
लोकालोकेlokālokeна Локалоке
चतुर्-दिशम्catur-diśamна четыре стороны
उत्तरम्uttaramсевернее
यत्yatчто
अगस्त्यस्यagastyasyaАгастьи
अज-वीथ्याःaja-vīthyāḥАджавитхи
caи
दक्षिणम्dakṣiṇamюжнее
पितृ-यानःpitṛ-yānaḥпуть предков
सःsaḥтот
वैvaiведь
पन्थाःpanthāḥпуть
वैश्वानर-पथात्vaiśvānara-pathātпути Вайшванары
बहिःbahiḥвне
तत्रtatraтам
आसतेāsateпребывают
महा-आत्मानःmahā-ātmānaḥвеликие душою
ऋषयःṛṣayaḥриши
येyeкоторые
अग्नि-होत्रिणःagni-hotriṇaḥхранящие агнихотру
भूत-आरम्भ-कृतम्bhūta-ārambha-kṛtamтворящее начало существ
ब्रह्मbrahmaбрахман
शंसन्तःśaṃsantaḥвозглашающие
ऋत्विक्-उद्यताःṛtvik-udyatāḥготовые к жреческому делу
लोक-आरम्भम्loka-ārambhamначало мира
प्रारभन्तेprārabhanteначинают
तेषाम्teṣāmих
पन्थाःpanthāḥпуть
सःsaḥтот
दक्षिणःdakṣiṇaḥюжный
चलितम्calitamпоколебленный
तेteони
पुनःpunaḥвновь
ब्रह्मbrahmaбрахман
स्थापयन्तिsthāpayantiутверждают
युगेyugeв югу
युगेyugeза югой
संतत्याsaṃtatyāпотомством
तपसाtapasāподвигом
caи
एवevaже
मर्यादाभिःmaryādābhiḥуставами
श्रुतेनśrutenaученьем
caи
जायमानाःjāyamānāḥрождающиеся
तुtuже
पूर्वेpūrveпрежние
तुtuже
पश्चिमानाम्paścimānāmу поздних
गृहेषुgṛheṣuв домах
वैvaiведь
पश्चिमाःpaścimāḥпоздние
caи
एवevaже
पूर्वेषाम्pūrveṣāmу прежних
जायन्तेjāyanteрождаются
निधनेषुnidhaneṣuпо кончине
इहihaздесь
एवम्evamтак
आवर्तमानाःāvartamānāḥвозвращающиеся
तेteони
तिष्ठन्तिtiṣṭhantiпребывают
आ-भूत-सम्प्लवात्ā-bhūta-samplavātдо потопления существ
सवितुःsavituḥсолнца
दक्षिणम्dakṣiṇamюжной
मार्गम्mārgamдороги
श्रिताःśritāḥдержащиеся
हिhiведь
आ-चन्द्र-तारकम्ā-candra-tārakamпокуда луна и звёзды
Литературный перевод

На горе Локалоке, ранее названной мною тебе, стоят четверо хранителей мира, твёрдых в обете:

Судхаман и Шанкхапад, два сына Кардамы, о дваждырождённый, Хираньяроман и четвёртый — Кетуман.

Без пар противоположностей, без самомнения, без вялости, без имущества стоят эти хранители мира на Локалоке, на четыре стороны.

Что севернее Агастьи и южнее Аджавитхи, вне пути Вайшванары, — то путь предков.

Там пребывают великие душою риши, хранящие агнихотру, возглашающие брахман, творящий начало существ, готовые к жреческому делу; они начинают начало мира — их путь тот, южный.

Поколебленный брахман они вновь утверждают в югу за югой — потомством, подвигом, уставами и ученьем.

Прежние рождаются в домах поздних, а поздние по кончине рождаются здесь у прежних.

Так, возвращаясь, пребывают они до потопления существ, держась южной дороги солнца, покуда луна и звёзды.

Версия

c6370ae51cb3 · опубликовано 22 авг. 2026 г., 02:08:49 UTC

Доступно наRU

Листайте стихи клавишами