Śrīmad-Bhāgavatam
His Own Sorcery Turned on Himself9.4.42-48
4316 / 5136
LinuxTurn pages
Śrīmad-Bhāgavatam · 9.4.42-48
Devanāgarī

दुर्वासा यमुनाकूलात् कृतावश्यक आगतः
राज्ञाभिनन्दितस्तस्य बुबुधे चेष्टितं धिया
मन्युना प्रचलद्गात्रो भ्रुकुटीकुटिलाननः
बुभुक्षितश्च सुतरां कृताञ्जलिमभाषत
अहो अस्य नृशंसस्य श्रियोन्मत्तस्य पश्यत
धर्मव्यतिक्रमं विष्णोरभक्तस्येशमानिनः
यो मामतिथिमायातमातिथ्येन निमन्त्र्य च
अदत्त्वा भुक्तवांस्तस्य सद्यस्ते दर्शये फलम्
एवं ब्रुवाण उत्कृत्य जटां रोषप्रदीपितः
तया स निर्ममे तस्मै कृत्यां कालानलोपमाम्
तामापतन्तीं ज्वलतीमसिहस्तां पदा भुवम्
वेपयन्तीं समुद्वीक्ष्य न चचाल पदान् नृपः
प्राग् दिष्टं भृत्यरक्षायां पुरुषेण महात्मना
ददाह कृत्यां तां चक्रं क्रुद्धाहिमिव पावकः

Transliteration (IAST)

durvāsā yamunākūlāt kṛtāvaśyaka āgataḥ
rājñābhinanditastasya bubudhe ceṣṭitaṃ dhiyā
manyunā pracaladgātro bhrukuṭīkuṭilānanaḥ
bubhukṣitaśca sutarāṃ kṛtāñjalimabhāṣata
aho asya nṛśaṃsasya śriyonmattasya paśyata
dharmavyatikramaṃ viṣṇorabhaktasyeśamāninaḥ
yo māmatithimāyātamātithyena nimantrya ca
adattvā bhuktavāṃstasya sadyaste darśaye phalam
evaṃ bruvāṇa utkṛtya jaṭāṃ roṣapradīpitaḥ
tayā sa nirmame tasmai kṛtyāṃ kālānalopamām
tāmāpatantīṃ jvalatīmasihastāṃ padā bhuvam
vepayantīṃ samudvīkṣya na cacāla padān nṛpaḥ
prāg diṣṭaṃ bhṛtyarakṣāyāṃ puruṣeṇa mahātmanā
dadāha kṛtyāṃ tāṃ cakraṃ kruddhāhimiva pāvakaḥ

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
दुर्वासाः यमुना-कूलात् कृत-आवश्यकः आगतःdurvāsāḥ yamunā-kūlāt kṛta-āvaśyakaḥ āgataḥДурваса, с берега Ямуны, совершив необходимое, пришёл; Дурваса с Ямуны берега совершённонеобходимый пришедший
राज्ञा अभिनन्दितः तस्य बुबुधे चेष्टितम् धियाrājñā abhinanditaḥ tasya bubudhe ceṣṭitam dhiyāприветствуемый царём, он разумением понял его действие; царём приветствуемый его понял действие разумением
मन्युना प्रचलत्-गात्रः भ्रु-कुटी-कुटिल-आननःmanyunā pracalat-gātraḥ bhru-kuṭī-kuṭila-ānanaḥс телом, дрожащим от гнева, с лицом, искривлённым нахмуренными бровями; гневом дрожащетелый, бровей-изгибом-искривлённолицый
बुभुक्षितः च सु-तराम् कृत-अञ्जलिम् अभाषतbubhukṣitaḥ ca su-tarām kṛta-añjalim abhāṣataи весьма голодный, он сказал сложившему ладони; проголодавшийся же весьма сложившему ладони сказал
अहो अस्य नृशंसस्य श्रिया उन्मत्तस्य पश्यतaho asya nṛśaṃsasya śriyā unmattasya paśyata«о, смотрите на нарушение дхармы этим жестоким, обезумевшим от богатства; о, этого жестокого, богатством обезумевшего смотрите
धर्म-व्यतिक्रमम् विष्णोः अ-भक्तस्य ईश-मानिनःdharma-vyatikramam viṣṇoḥ a-bhaktasya īśa-māninaḥ— не преданным Вишну, мнящим себя владыкою»; дхармы нарушение, Вишну непреданного, владыкою себя мнящего
यः माम् अतिथिम् आयातम् आतिथ्येन निमन्त्र्य चyaḥ mām atithim āyātam ātithyena nimantrya ca«который меня, пришедшего гостем, пригласив гостеприимством; который меня гостем пришедшего гостеприимством пригласив же
अ-दत्त्वा भुक्तवान् तस्य सद्यः ते दर्शये फलम्a-dattvā bhuktavān tasya sadyaḥ te darśaye phalamи не дав [пищи], поел [сам], — тому я тотчас покажу плод»; не дав поел, того тотчас тебе покажу плод
एवम् ब्रुवाणः उत्कृत्य जटाम् रोष-प्रदीपितःevam bruvāṇaḥ utkṛtya jaṭām roṣa-pradīpitaḥтак говоря, выдернув прядь волос, воспламенённый яростью; так говорящий, вырвав косицу, яростью воспламенённый
तया सः निर्ममे तस्मै कृत्याम् काल-अनल-उपमाम्tayā saḥ nirmame tasmai kṛtyām kāla-anala-upamāmон сотворил ею для него критью, подобную огню времени; ею он сотворил ему критью, времени огню подобную
ताम् आपतन्तीम् ज्वलतीम् असि-हस्ताम् पदा भुवम्tām āpatantīm jvalatīm asi-hastām padā bhuvamеё, летящую, пылающую, с мечом в руке, стопою землю; её летящую, пылающую, мечерукую, стопою землю
वेपयन्तीम् समुद्वीक्ष्य न चचाल पदात् नृपःvepayantīm samudvīkṣya na cacāla padāt nṛpaḥсотрясающую, увидев, царь не сдвинулся с места; сотрясающую увидев, не сдвинулся с места царь
प्राक् दिष्टम् भृत्य-रक्षायाम् पुरुषेण महा-आत्मनाprāk diṣṭam bhṛtya-rakṣāyām puruṣeṇa mahā-ātmanāпрежде назначенный на охрану слуги Великим Мужем; прежде назначенный на слуги охрану Мужем великодушным
ददाह कृत्याम् ताम् चक्रम् क्रुद्ध-अहिम् इव पावकःdadāha kṛtyām tām cakram kruddha-ahim iva pāvakaḥдиск сжёг ту критью — как огонь разъярённую змею; сжёг критью ту диск, разъярённую змею словно огонь
Translation

«Дурваса, с берега Ямуны, совершив необходимое, пришёл; приветствуемый царём, он разумением понял его действие. С телом, дрожащим от гнева, с лицом, искривлённым нахмуренными бровями, и весьма голодный, он сказал сложившему ладони: „О, смотрите на нарушение дхармы этим жестоким, обезумевшим от богатства, — не преданным Вишну, мнящим себя владыкою, — который меня, пришедшего гостем, пригласив гостеприимством и не дав [пищи], поел [сам]: тому я тотчас покажу плод“. Так говоря, выдернув прядь волос, воспламенённый яростью, он сотворил ею для него критью, подобную огню времени. Её, летящую, пылающую, с мечом в руке, стопою сотрясающую землю, увидев, царь не сдвинулся с места. Прежде назначенный на охрану слуги Великим Мужем, диск сжёг ту критью — как огонь разъярённую змею».

Version

a0783c4da5ab · published Aug 15, 2026, 2:00:00 AM UTC

Available inRU

Page between verses with