Bhakti-rasāmṛta-śeṣa
Prakāśa 2: The Sentence and the Powers of the Word2.19Jīva Gosvāmī
33 / 253
Linux
Turn pages
Bhakti-rasāmṛta-śeṣa · 2.19
॥
Devanāgarī

अथ व्यञ्जनाविरतास्व् अभिधाद्यासु यथार्थो बोध्यतेऽपरः ।सा वृत्तिर् व्यञ्जना नाम शब्दस्यार्थादिकस्य च ॥19॥“शब्दबुद्धिकर्मणां विरम्य व्यापाराभावः” इति नयेनाभिधालक्षणातात्पर्याख्यासु तिसृषु वृत्तिषु स्वं स्वम् अर्थं बोधयित्वा उपक्षीणासु ययान्योऽर्थो बोध्यते, सा शब्दस्यार्थस्य प्रकृतिप्रत्ययादेश् च वृत्तिर् व्यञ्जनध्ययनगमनप्रत्यायनादिव्यपदेशविषया व्यञ्जना नाम । तत्र तात्पर्याख्या वृत्तिर् नाम वाक्यस्य शक्तिर् इति व्यक्तीकरिष्यते । तत्र—

Transliteration (IAST)

atha vyañjanāviratāsv abhidhādyāsu yathārtho bodhyate’paraḥ |sā vṛttir vyañjanā nāma śabdasyārthādikasya ca ||19||“śabda-buddhi-karmaṇāṁ viramya vyāpārābhāvaḥ” iti nayenābhidhā-lakṣaṇā-tātparyākhyāsu tisṛṣu vṛttiṣu svaṁ svam arthaṁ bodhayitvā upakṣīṇāsu yayānyo’rtho bodhyate, sā śabdasyārthasya prakṛti-pratyayādeś ca vṛttir vyañjana-dhyayana-gamana-pratyāyanādi-vyapadeśa-viṣayā vyañjanā nāma | tatra tātparyākhyā vṛttir nāma vākyasya śaktir iti vyaktīkariṣyate | tatra—

metre not identified

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
विरतास्व्viratāsvпрекратившимся
अभिधाद्यासुabhidhādyāsuобозначению и прочим
यथार्थोyathārthoкоторой смысл
बोध्यतेऽपरःbodhyate’paraḥпередаётся иной,
साsāта
वृत्तिर्vṛttirсила
व्यञ्जनाvyañjanāподразумевание
नामnāmaзовётся
शब्दस्यार्थादिकस्यśabdasyārthādikasyaслова, смысла и прочего
चcaи
Translation

Теперь о подразумевании. Когда обозначение и прочие силы прекратились, та сила, которой передаётся иной смысл, зовётся подразумеванием; она принадлежит и слову, и смыслу, и прочему. По правилу «действие слова, мысли и дела, прекратившись, не возобновляется», когда три силы — обозначение, указание и та, что зовётся смысловой направленностью, — передали каждая свой смысл и исчерпали себя, сила, которой передаётся иной смысл, — сила слова, смысла, основы, суффикса и прочего, называемая проявлением, звучанием, постижением, внушением и подобными именами, — зовётся подразумеванием. Что сила, называемая смысловой направленностью, принадлежит высказыванию, будет пояснено дальше. Итак:

Version

3fcc1741cdbe · published Sep 24, 2026, 12:40:03 PM UTC

Available inRU

Page between verses with