Mahabharata
Saṃbhava-parva (Pāṇḍu on the Duty of Progeny (The Teaching on Niyoga))1.111.18–20
635 / 15823
Mahabharata · 1.111.18–20
Devanāgarī

तापसा ऊचुः
अस्ति वै तव धर्मात्मन् विद्म देवोपमं शुभम् ॥
अपत्यम् अनघं राजन् वयं दिव्येन चक्षुषा ॥
दैवदिष्टं नरव्याघ्र कर्मणेहोपपादय ॥
अक्लिष्टं फलम् अव्यग्रो विन्दते बुद्धिमान् नरः ॥
तस्मिन् दृष्टे फले तात प्रयत्नं कर्तुम् अर्हसि ॥
अपत्यं गुणसंपन्नं लब्ध्वा प्रीतिम् अवाप्स्यसि ॥

Transliteration (IAST)

tāpasā ūcuḥ
asti vai tava dharmātman vidma devopamaṃ śubham ||
apatyam anaghaṃ rājan vayaṃ divyena cakṣuṣā ||
daivadiṣṭaṃ naravyāghra karmaṇehopapādaya ||
akliṣṭaṃ phalam avyagro vindate buddhimān naraḥ ||
tasmin dṛṣṭe phale tāta prayatnaṃ kartum arhasi ||
apatyaṃ guṇasaṃpannaṃ labdhvā prītim avāpsyasi ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अस्ति वै तव धर्मात्मन् विद्म देवोपमं शुभम्asti vai tava dharmātman vidma devopamaṃ śubham'you indeed have, O righteous one — we know — a godlike, auspicious'
अपत्यम् अनघं राजन् वयं दिव्येन चक्षुषाapatyam anaghaṃ rājan vayaṃ divyena cakṣuṣāoffspring, faultless, O king; [we see it] with the divine eye;
दैवदिष्टं नरव्याघ्र कर्मणा इह उपपादयdaivadiṣṭaṃ naravyāghra karmaṇā iha upapādaya'ordained by fate, O tiger among men, bring it about here through [your] action;
अक्लिष्टं फलम् अव्यग्रः विन्दते बुद्धिमान् नरःakliṣṭaṃ phalam avyagraḥ vindate buddhimān naraḥan effortless fruit is obtained by the calm, wise man
तस्मिन् दृष्टे फले तात प्रयत्नं कर्तुम् अर्हसिtasmin dṛṣṭe phale tāta prayatnaṃ kartum arhasiseeing that [foretold] fruit, O dear one, you ought to make the effort;
अपत्यं गुणसंपन्नं लब्ध्वा प्रीतिम् अवाप्स्यसिapatyaṃ guṇasaṃpannaṃ labdhvā prītim avāpsyasihaving obtained offspring endowed with virtues, you will obtain joy.'
तापसाtāpasāoriginal form "tāpasā", added to complete the word-by-word coverage
ऊचुःūcuḥoriginal form "ūcuḥ", added to complete the word-by-word coverage
कर्मणेहोपपादयkarmaṇehopapādayaoriginal form "karmaṇehopapādaya", added to complete the word-by-word coverage
अव्यग्रोavyagrooriginal form "avyagro", added to complete the word-by-word coverage
Translation

The ascetics said: "You indeed have, O righteous one — we know it — godlike, auspicious, faultless offspring, O king; we behold it with the divine eye. Ordained by fate, O tiger among men, bring it about here through your own action; an effortless fruit is obtained by the calm, wise man. Seeing that foretold fruit, O dear one, you ought to make the effort; having obtained offspring endowed with virtues, you will obtain joy."

Version

09492cc63368 · published Jul 12, 2026, 4:41:49 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with