Mahabharata
Дигвиджая-парва: Уттаракуру и возвращение Арджуны · Verse 2.25.9–11
2293 / 3756
Mahabharata · 2.25.9–11
Devanāgarī

पार्थ नेदं त्वया शक्यं पुरं जेतुं कथं चन ॥
उपावर्तस्व कल्याण पर्याप्तम् इदम् अच्युत ॥
इदं पुरं यः प्रविशेद् ध्रुवं स न भवेन् नरः ॥
प्रीयामहे त्वया वीर पर्याप्तो विजयस् तव ॥
न चापि किं चिज् जेतव्यम् अर्जुनात्र प्रदृश्यते ॥
उत्तराः कुरवो ह्य् एते नात्र युद्धं प्रवर्तते ॥

Transliteration (IAST)

pārtha nedaṃ tvayā śakyaṃ puraṃ jetuṃ kathaṃ cana ||
upāvartasva kalyāṇa paryāptam idam acyuta ||
idaṃ puraṃ yaḥ praviśed dhruvaṃ sa na bhaven naraḥ ||
prīyāmahe tvayā vīra paryāpto vijayas tava ||
na cāpi kiṃ cij jetavyam arjunātra pradṛśyate ||
uttarāḥ kuravo hy ete nātra yuddhaṃ pravartate ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
पार्थ न इदं त्वया शक्यंpārtha na idaṃ tvayā śakyaṃ«Партха, этот тебе не [под силу]
पुरं जेतुं कथं चनpuraṃ jetuṃ kathaṃ canaград покорить никак;
उपावर्तस्व कल्याणupāvartasva kalyāṇaвозвратись, о благой;
पर्याप्तम् इदम् अच्युतparyāptam idam acyutaдовольно этого, о неколебимый;
इदं पुरं यः प्रविशेद्idaṃ puraṃ yaḥ praviśedкто в этот град войдёт,
ध्रुवं स न भवेन् नरःdhruvaṃ sa na bhaven naraḥтот непременно не [останется] человеком;
प्रीयामहे त्वया वीरprīyāmahe tvayā vīraмы довольны тобою, герой;
पर्याप्तो विजयस् तवparyāpto vijayas tavaдостаточна твоя победа;
न च अपि किं चिज् जेतव्यम्na ca api kiṃ cij jetavyamи ничего, что покорять,
अर्जुन अत्र प्रदृश्यतेarjuna atra pradṛśyateо Арджуна, здесь не видится;
उत्तराः कुरवो ह्य् एतेuttarāḥ kuravo hy eteибо это северные куру,
न अत्र युद्धं प्रवर्ततेna atra yuddhaṃ pravartateздесь брань не ведётся».
Translation

«Партха, этот град тебе никак не покорить; возвратись, о благой; довольно этого, о неколебимый. Кто войдёт в этот град, тот непременно перестанет быть человеком; мы довольны тобою, герой, — достаточна твоя победа. И не видится здесь, о Арджуна, ничего, что подлежало бы покорению; ибо это Северные Куру — здесь не ведётся брани».

Commentary

Стражи возвещают предел всякому завоеванию: есть страна, где «брань не ведётся», и сила здесь не находит, что покорять. Знаменательно, что войти туда — значит «перестать быть человеком»: Уттаракуру — край блаженных, недоступный смертному устроению. Стих учит мудрости меры: даже величайшему оружию положена граница, за которою кончается царство силы и начинается царство, куда входят не побеждая. Истинная победа — узнать, где должно остановиться; «довольно этого» — слово, которое доблести труднее принять, чем новый бой.

Version

a522e8080582 · published Jun 16, 2026, 2:00:00 PM UTC

Page between verses with