Mahabharata
Дьюта-парва: перечень даней раджасуи · Verse 2.47.7–10
2535 / 3756
Mahabharata · 2.47.7–10
Devanāgarī

शतं दासीसहस्राणां कार्पासिकनिवासिनाम् ॥
श्यामास् तन्व्यो दीर्घकेश्यो हेमाभरणभूषिताः ॥
शूद्रा विप्रोत्तमार्हाणि राङ्कवान्य् अजिनानि च ॥
बलिं च कृत्स्नम् आदाय भरुकच्छनिवासिनः ॥
उपनिन्युर् महाराज हयान् गान्धारदेशजान् ॥
इन्द्रकृष्टैर् वर्तयन्ति धान्यैर् नदीमुखैश् च ये ॥
समुद्रनिष्कुटे जाताः परिसिन्धु च मानवाः ॥
ते वैरामाः पारदाश् च वङ्गाश् च कितवैः सह ॥
विविधं बलिम् आदाय रत्नानि विविधानि च ॥

Transliteration (IAST)

śataṃ dāsīsahasrāṇāṃ kārpāsikanivāsinām ||
śyāmās tanvyo dīrghakeśyo hemābharaṇabhūṣitāḥ ||
śūdrā viprottamārhāṇi rāṅkavāny ajināni ca ||
baliṃ ca kṛtsnam ādāya bharukacchanivāsinaḥ ||
upaninyur mahārāja hayān gāndhāradeśajān ||
indrakṛṣṭair vartayanti dhānyair nadīmukhaiś ca ye ||
samudraniṣkuṭe jātāḥ parisindhu ca mānavāḥ ||
te vairāmāḥ pāradāś ca vaṅgāś ca kitavaiḥ saha ||
vividhaṃ balim ādāya ratnāni vividhāni ca ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
शतं दासी-सहस्राणांśataṃ dāsī-sahasrāṇāṃ«сто тысяч служанок,
कार्पासिक-निवासिनाम्kārpāsika-nivāsināmобитательниц Карпасики,
श्यामास् तन्व्यो दीर्घ-केश्योśyāmās tanvyo dīrgha-keśyoсмуглых, стройных, длинноволосых,
हेम-आभरण-भूषिताःhema-ābharaṇa-bhūṣitāḥзолотыми украшениями убранных;
बलिं च कृत्स्नम् आदायbaliṃ ca kṛtsnam ādāyaи всю дань взяв,
भरुकच्छ-निवासिनःbharukaccha-nivāsinaḥобитатели Бхарукаччхи
उपनिन्युर् महाराजupaninyur mahārājaподнесли, о великий царь,
हयान् गान्धार-देश-जान्hayān gāndhāra-deśa-jānконей, рождённых в Гандхаре;
इन्द्र-कृष्टैर् वर्तयन्तिindra-kṛṣṭair vartayanti[зерном], Индрою [дождём] возращённым, живут,
धान्यैर् नदी-मुखैश् च येdhānyair nadī-mukhaiś ca yeи [орошением] речных устьев, кто;
समुद्र-निष्कुटे जाताःsamudra-niṣkuṭe jātāḥв приморье рождённые,
परि-सिन्धु च मानवाःpari-sindhu ca mānavāḥи вдоль Синдху люди —
ते वैरामाः पारदाश् चte vairāmāḥ pāradāś caте вайрамы, парады,
वङ्गाश् च कितवैः सहvaṅgāś ca kitavaiḥ sahaи ванги с китавами,
विविधं बलिम् आदायvividhaṃ balim ādāyaразную дань взяв,
रत्नानि विविधानि चratnāni vividhāni caи разные драгоценности, —
Translation

«Сто тысяч служанок, обитательниц Карпасики, — смуглых, стройных, длинноволосых, убранных золотыми украшениями; и, взяв всю дань, обитатели Бхарукаччхи поднесли, о великий царь, коней, рождённых в стране Гандхара. Те, кто живёт зерном, возращённым дождём Индры и орошением речных устьев, люди, рождённые в приморье и вдоль Синдху, — вайрамы, парады и ванги с китавами, — взяв разную дань и разные драгоценности, [пришли]».

Commentary

Стекаются люди со всех концов — от Гандхары до приморья, от речных устьев до берегов Синдху. Знаменательно, сколь широк круг приходящих: дань несёт не одно племя, а вся обитаемая земля. Стих являет вселенский охват праведного царства: где утвердилась дхарма, туда тянутся народы изо всех краёв, как воды — к низине. Но Дурьодхана видит в этой широте лишь размер чужого, а не славу порядка, объявшего мир. Праведное владычество соединяет разрозненные племена в единый лад; и кто завидует этому единству, тот завидует, по сути, самому миру и согласию.

Version

5b85660b5fba · published Jun 16, 2026, 3:50:00 PM UTC

Page between verses with