Mahabharata
Dyūta-parva (rājasūya-bali-varṇana) (The List of Tributes at the Rajasuya)2.47.19–23
2538 / 15823
Mahabharata · 2.47.19–23
Devanāgarī

चीनान् हूणाञ् शकान् ओड्रान् पर्वतान्तरवासिनः ॥
वार्ष्णेयान् हारहूणांश् च कृष्णान् हैमवतांस् तथा ॥
न पारयाम्य् अभिगतान् विविधान् द्वारि वारितान् ॥
बल्यर्थं ददतस् तस्य नानारूपान् अनेकशः ॥
कृष्णग्रीवान् महाकायान् रासभाञ् शतपातिनः ॥
आहार्षुर् दशसाहस्रान् विनीतान् दिक्षु विश्रुतान् ॥
प्रमाणरागस्पर्शाढ्यं बाह्लीचीनसमुद्भवम् ॥
और्णं च राङ्कवं चैव कीटजं पट्टजं तथा ॥
कुट्टीकृतं तथैवान्यत् कमलाभं सहस्रशः ॥
श्लक्ष्णं वस्त्रम् अकार्पासम् आविकं मृदु चाजिनम् ॥

Transliteration (IAST)

cīnān hūṇāñ śakān oḍrān parvatāntaravāsinaḥ ||
vārṣṇeyān hārahūṇāṃś ca kṛṣṇān haimavatāṃs tathā ||
na pārayāmy abhigatān vividhān dvāri vāritān ||
balyarthaṃ dadatas tasya nānārūpān anekaśaḥ ||
kṛṣṇagrīvān mahākāyān rāsabhāñ śatapātinaḥ ||
āhārṣur daśasāhasrān vinītān dikṣu viśrutān ||
pramāṇarāgasparśāḍhyaṃ bāhlīcīnasamudbhavam ||
aurṇaṃ ca rāṅkavaṃ caiva kīṭajaṃ paṭṭajaṃ tathā ||
kuṭṭīkṛtaṃ tathaivānyat kamalābhaṃ sahasraśaḥ ||
ślakṣṇaṃ vastram akārpāsam āvikaṃ mṛdu cājinam ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
चीनान् हूणाञ् शकान् ओड्रान्cīnān hūṇāñ śakān oḍrān“Chinas, Hunas, Shakas, Odras,
पर्वत-अन्तर-वासिनःparvata-antara-vāsinaḥdwellers of the mountain valleys,
वार्ष्णेयान् हारहूणांश् चvārṣṇeyān hārahūṇāṃś caVarshneyas, Harahunas,
कृष्णान् हैमवतांस् तथाkṛṣṇān haimavatāṃs tathāand dark Haimavatas —
न पारयाम्य् अभिगतान्na pārayāmy abhigatānI cannot count all who came,
विविधान् द्वारि वारितान्vividhān dvāri vāritānof many kinds, not [at once] admitted at the gate,
बल्य्-अर्थं ददतस् तस्यbaly-arthaṃ dadatas tasyaoffering him tribute
नाना-रूपान् अनेकशःnānā-rūpān anekaśaḥof many kinds, many times over;
कृष्ण-ग्रीवान् महा-कायान्kṛṣṇa-grīvān mahā-kāyānblack-necked, huge-bodied
रासभाञ् शत-पातिनःrāsabhāñ śata-pātinaḥdonkeys, [running] a hundred [yojanas],
आहार्षुर् दश-साहस्रान्āhārṣur daśa-sāhasrānthey brought ten thousand,
विनीतान् दिक्षु विश्रुतान्vinītān dikṣu viśrutāntrained, famed in [every] direction;
प्रमाण-राग-स्पर्श-आढ्यंpramāṇa-rāga-sparśa-āḍhyaṃrich in measure, colour, and [softness of] touch,
बाह्ली-चीन-समुद्भवम्bāhlī-cīna-samudbhavamborn in Bahli and China,
और्णं च राङ्कवं चैवaurṇaṃ ca rāṅkavaṃ caivawoollen and [furs of] rankava,
कीट-जं पट्ट-जं तथाkīṭa-jaṃ paṭṭa-jaṃ tathāsilk from insects and woven silk,
कुट्टी-कृतं तथैव अन्यत्kuṭṭī-kṛtaṃ tathaiva anyatand other, rubbed [soft cloth],
कमल-आभं सहस्रशःkamala-ābhaṃ sahasraśaḥlotus-hued, by the thousand;
श्लक्ष्णं वस्त्रम् अ-कार्पासम्ślakṣṇaṃ vastram a-kārpāsamsmooth cloth without cotton,
आविकं मृदु च अजिनम्āvikaṃ mṛdu ca ajinamsheep's [wool], and soft hide.”
पर्वतान्तरवासिनःparvatāntaravāsinaḥoriginal form "parvatāntaravāsinaḥ", added to complete the word-by-word coverage
बल्यर्थंbalyarthaṃoriginal form "balyarthaṃ", added to complete the word-by-word coverage
नानारूपान्nānārūpānoriginal form "nānārūpān", added to complete the word-by-word coverage
कृष्णग्रीवान्kṛṣṇagrīvānoriginal form "kṛṣṇagrīvān", added to complete the word-by-word coverage
महाकायान्mahākāyānoriginal form "mahākāyān", added to complete the word-by-word coverage
शतपातिनःśatapātinaḥoriginal form "śatapātinaḥ", added to complete the word-by-word coverage
दशसाहस्रान्daśasāhasrānoriginal form "daśasāhasrān", added to complete the word-by-word coverage
प्रमाणरागस्पर्शाढ्यंpramāṇarāgasparśāḍhyaṃoriginal form "pramāṇarāgasparśāḍhyaṃ", added to complete the word-by-word coverage
बाह्लीचीनसमुद्भवम्bāhlīcīnasamudbhavamoriginal form "bāhlīcīnasamudbhavam", added to complete the word-by-word coverage
कीटजंkīṭajaṃoriginal form "kīṭajaṃ", added to complete the word-by-word coverage
पट्टजंpaṭṭajaṃoriginal form "paṭṭajaṃ", added to complete the word-by-word coverage
कुट्टीकृतंkuṭṭīkṛtaṃoriginal form "kuṭṭīkṛtaṃ", added to complete the word-by-word coverage
तथैवान्यत्tathaivānyatoriginal form "tathaivānyat", added to complete the word-by-word coverage
कमलाभंkamalābhaṃoriginal form "kamalābhaṃ", added to complete the word-by-word coverage
अकार्पासम्akārpāsamoriginal form "akārpāsam", added to complete the word-by-word coverage
चाजिनम्cājinamoriginal form "cājinam", added to complete the word-by-word coverage
Translation

“Chinas, Hunas, Shakas, Odras, dwellers of the mountain valleys, Varshneyas, Harahunas, and dark Haimavatas — I cannot count all who came, not admitted at once at the gate, offering him various tribute again and again. Ten thousand black-necked, huge-bodied donkeys, running a hundred yojanas, they brought — trained, famed in every land. And cloth rich in measure, colour, and softness, born in Bahli and China — woollen, furs of rankava, silk, rubbed soft cloth, lotus-hued, by the thousand; smooth cloth without cotton, sheep's wool, and soft hide.”

Version

1e3d429d0d6f · published Jul 16, 2026, 3:49:22 PM UTC

Available inRUEN

Page between verses with