Mahabharata
Дьюта-парва: помазание Юдхиштхиры (рассказ Дурьодханы) · Verse 2.49.10–13
2553 / 3756
Mahabharata · 2.49.10–13
Devanāgarī

अभ्यषिञ्चत् ततो धौम्यो व्यासश् च सुमहातपाः ॥
नारदं वै पुरस्कृत्य देवलं चासितं मुनिम् ॥
प्रीतिमन्त उपातिष्ठन्न् अभिषेकं महर्षयः ॥
जामदग्न्येन सहितास् तथान्ये वेदपारगाः ॥
अभिजग्मुर् महात्मानं मन्त्रवद् भूरिदक्षिणम् ॥
महेन्द्रम् इव देवेन्द्रं दिवि सप्तर्षयो यथा ॥
अधारयच् छत्रम् अस्य सात्यकिः सत्यविक्रमः ॥
धनंजयश् च व्यजने भीमसेनश् च पाण्डवः ॥

Transliteration (IAST)

abhyaṣiñcat tato dhaumyo vyāsaś ca sumahātapāḥ ||
nāradaṃ vai puraskṛtya devalaṃ cāsitaṃ munim ||
prītimanta upātiṣṭhann abhiṣekaṃ maharṣayaḥ ||
jāmadagnyena sahitās tathānye vedapāragāḥ ||
abhijagmur mahātmānaṃ mantravad bhūridakṣiṇam ||
mahendram iva devendraṃ divi saptarṣayo yathā ||
adhārayac chatram asya sātyakiḥ satyavikramaḥ ||
dhanaṃjayaś ca vyajane bhīmasenaś ca pāṇḍavaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अभ्यषिञ्चत् ततो धौम्योabhyaṣiñcat tato dhaumyo«тогда помазал Дхаумья,
व्यासश् च सु-महा-तपाःvyāsaś ca su-mahā-tapāḥи Вьяса, великий подвижник,
नारदं वै पुरस्कृत्यnāradaṃ vai puraskṛtyaпоставив впереди Нараду,
देवलं च असितं मुनिम्devalaṃ ca asitaṃ munimи Девалу, Аситу-муни;
प्रीति-मन्त उपातिष्ठन्न्prīti-manta upātiṣṭhannрадостные, предстояли
अभिषेकं महर्षयःabhiṣekaṃ maharṣayaḥпри помазании махариши,
जामदग्न्येन सहितास्jāmadagnyena sahitāsвместе с Джамадагньей [Парашурамой],
तथा अन्ये वेद-पारगाःtathā anye veda-pāragāḥи иные, переплывшие Веды;
अभिजग्मुर् महात्मानंabhijagmur mahātmānaṃприступили к великому духом,
मन्त्रवद् भूरि-दक्षिणम्mantravad bhūri-dakṣiṇam[по] мантрам, [с] обильной дакшиной,
महेन्द्रम् इव देव-इन्द्रंmahendram iva deva-indraṃсловно к великому Индре, владыке богов,
दिवि सप्तर्षयो यथाdivi saptarṣayo yathāна небе — Семь Риши;
अधारयच् छत्रम् अस्यadhārayac chatram asyaдержал над ним зонт
सात्यकिः सत्य-विक्रमःsātyakiḥ satya-vikramaḥСатьяки, истинно-доблестный,
धनंजयश् च व्यजनेdhanaṃjayaś ca vyajaneа Дхананджая — опахала,
भीमसेनश् च पाण्डवःbhīmasenaś ca pāṇḍavaḥи Бхимасена-Пандава».
Translation

«Тогда помазали его Дхаумья и Вьяса, великий подвижник, поставив впереди Нараду, Девалу и Аситу-муни. Радостные, предстояли при помазании махариши, вместе с Джамадагньей [Парашурамой] и иными, переплывшими [моря] Веды. Приступили они к великому духом [царю, совершая обряд] по мантрам, с обильной дакшиной, — как Семь Риши на небе к великому Индре, владыке богов. Зонт над ним держал Сатьяки, истинно-доблестный, а опахала — Дхананджая и Бхимасена-Пандава».

Commentary

Помазание совершают величайшие мудрецы — Вьяса, Нарада, Парашурама, — а служат при нём сами герои-Пандавы. Знаменательно, что и зонт, и опахала держат не слуги, а Арджуна и Бхима: где святыня, там и доблестнейшие почитают за честь смиренное прислуживание. Стих учит, что нет служения, унизительного для великого, когда оно ради праведного дела: воин, держащий опахало над братом-царём по велению дхармы, не умаляется, а возвышается. Сравнение с Индрою и Семью Риши являет, что земной обряд вторит небесному; и собрание мудрецов вкруг Юдхиштхиры есть зримое благословение свыше на его царство.

Version

0a8381af16b1 · published Jun 16, 2026, 4:00:00 PM UTC

Page between verses with