Mahabharata
Анудьюта-парва: слово Санджаи и раскаяние Дхритараштры · Verse 2.72.27–31
2777 / 3756
Mahabharata · 2.72.27–31
Devanāgarī

अथाब्रवीन् महाप्राज्ञो विदुरः सर्वधर्मवित् ॥
एतदन्ताः स्थ भरता यद् वः कृष्णा सभां गता ॥
एषा पाञ्चालराजस्य सुतैषा श्रीर् अनुत्तमा ॥
पाञ्चाली पाण्डवान् एतान् दैवसृष्टोपसर्पति ॥
तस्याः पार्थाः परिक्लेशं न क्षंस्यन्ते ऽत्यमर्षणाः ॥
वृष्णयो वा महेष्वासाः पाञ्चाला वा महौजसः ॥
तेन सत्याभिसंधेन वासुदेवेन रक्षिताः ॥
आगमिष्यति बीभत्सुः पाञ्चालैर् अभिरक्षितः ॥
तेषां मध्ये महेष्वासो भीमसेनो महाबलः ॥
आगमिष्यति धुन्वानो गदां दण्डम् इवान्तकः ॥

Transliteration (IAST)

athābravīn mahāprājño viduraḥ sarvadharmavit ||
etadantāḥ stha bharatā yad vaḥ kṛṣṇā sabhāṃ gatā ||
eṣā pāñcālarājasya sutaiṣā śrīr anuttamā ||
pāñcālī pāṇḍavān etān daivasṛṣṭopasarpati ||
tasyāḥ pārthāḥ parikleśaṃ na kṣaṃsyante 'tyamarṣaṇāḥ ||
vṛṣṇayo vā maheṣvāsāḥ pāñcālā vā mahaujasaḥ ||
tena satyābhisaṃdhena vāsudevena rakṣitāḥ ||
āgamiṣyati bībhatsuḥ pāñcālair abhirakṣitaḥ ||
teṣāṃ madhye maheṣvāso bhīmaseno mahābalaḥ ||
āgamiṣyati dhunvāno gadāṃ daṇḍam ivāntakaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
अथ अब्रवीन् महा-प्राज्ञो विदुरः सर्व-धर्म-वित्atha abravīn mahā-prājño viduraḥ sarva-dharma-vit«тогда молвил многомудрый Видура, знаток всех дхарм:
एतद्-अन्ताः स्थ भरता यद् वः कृष्णा सभां गताetad-antāḥ stha bharatā yad vaḥ kṛṣṇā sabhāṃ gatā„это ваш конец, о Бхараты, — то, что Кришна пришла в собрание;
एषा पाञ्चाल-राजस्य सुत् एषा श्रीर् अनुत्तमाeṣā pāñcāla-rājasya sut eṣā śrīr anuttamāона — несравненная Шри [Удача], дочь царя Панчалы;
पाञ्चाली पाण्डवान् एतान् दैव-सृष्टा उपसर्पतिpāñcālī pāṇḍavān etān daiva-sṛṣṭā upasarpatiПанчали, божеством [к ним] посланная, приближается к этим Пандавам;
तस्याः पार्थाः परिक्लेशं न क्षंस्यन्ते ऽत्यमर्षणाःtasyāḥ pārthāḥ parikleśaṃ na kṣaṃsyante 'tyamarṣaṇāḥпоругания её не простят Партхи, нестерпимые [к обиде],
वृष्णयो वा महा-इष्वासाः पाञ्चाला वा महा-ओजसःvṛṣṇayo vā mahā-iṣvāsāḥ pāñcālā vā mahā-ojasaḥни Вришни, великие лучники, ни Панчалы, [мужи] великой мощи;
तेन सत्य-अभिसंधेन वासुदेवेन रक्षिताःtena satya-abhisaṃdhena vāsudevena rakṣitāḥхранимый истинно-верным Васудевою,
आगमिष्यति बीभत्सुः पाञ्चालैर् अभिरक्षितःāgamiṣyati bībhatsuḥ pāñcālair abhirakṣitaḥпридёт Бибхатсу [Арджуна], оберегаемый Панчалами;
तेषां मध्ये महा-इष्वासो भीमसेनो महा-बलःteṣāṃ madhye mahā-iṣvāso bhīmaseno mahā-balaḥи средь них великий лучник Бхимасена, многомощный,
आगमिष्यति धुन्वानो गदां दण्डम् इव अन्तकःāgamiṣyati dhunvāno gadāṃ daṇḍam iva antakaḥпридёт, потрясая палицею, как Антака [Смерть] — жезлом“».
Translation

[Дхритараштра:] «Тогда молвил многомудрый Видура, знаток всех дхарм: „Это ваш конец, о Бхараты, — то, что Кришна пришла в собрание. Она — несравненная Шри, дочь царя Панчалы; Панчали, посланная божеством, приближается к этим Пандавам как их благо. Поругания её не простят ни нестерпимые к обиде Партхи, ни Вришни, великие лучники, ни Панчалы, мужи великой мощи. Хранимый истинно-верным Васудевою и оберегаемый Панчалами, придёт Бибхатсу; и средь них придёт многомощный великий лучник Бхимасена, потрясая палицею, как Антака — жезлом“».

Commentary

Дхритараштра вспоминает пророчество Видуры, в коем Драупади названа самой Шри — Удачею рода, посланною небом: поправшие её отвергли собственное благо, [ибо] на чистой и преданной зиждется благоденствие дома. Видура указует и сокровенную опору Пандавов: они «хранимы истинно-верным Васудевою» — Самим Господом, чья защита делает их неодолимыми. Так возмездие будет не только местью оскорблённых, но действием божественного покровительства. Стих учит, что поругание праведной чистоты есть изгнание Удачи из дома; что хранимые Всевышним непобедимы, сколь ни сильны их гонители; и что отвергший милость, посланную небом, сам навлекает погибель, ибо ополчается против воли Хранителя.

Version

b47d4c80fd70 · published Jun 16, 2026, 5:55:00 PM UTC

Page between verses with