Mahabharata
Balarāma's Pilgrimage; the Curse of Soma and Prabhāsa9.34.33-37
9473 / 15823
Mahabharata · 9.34.33-37
Devanāgarī

जनमेजय उवाच
सारस्वतानां तीर्थानां गुणोत्पत्तिं वदस्व मे ॥
फलं च द्विपदां श्रेष्ठ कर्मनिर्वृत्तिम् एव च ॥
यथाक्रमं च भगवंस् तीर्थानाम् अनुपूर्वशः ॥
ब्रह्मन् ब्रह्मविदां श्रेष्ठ परं कौतूहलं हि मे ॥
वैशंपायन उवाच
तीर्थानां विस्तरं राजन् गुणोत्पत्तिं च सर्वशः ॥
मयोच्यमानां शृणु वै पुण्यां राजेन्द्र कृत्स्नशः ॥
पूर्वं महाराज यदुप्रवीर; ऋत्विक्सुहृद्विप्रगणैश् च सार्धम् ॥
पुण्यं प्रभासं समुपाजगाम; यत्रोडुराड् यक्ष्मणा क्लिश्यमानः ॥
विमुक्तशापः पुनर् आप्य तेजः; सर्वं जगद् भासयते नरेन्द्र ॥
एवं तु तीर्थप्रवरं पृथिव्यां; प्रभासनात् तस्य ततः प्रभासः ॥

Transliteration (IAST)

janamejaya uvāca
sārasvatānāṃ tīrthānāṃ guṇotpattiṃ vadasva me ||
phalaṃ ca dvipadāṃ śreṣṭha karmanirvṛttim eva ca ||
yathākramaṃ ca bhagavaṃs tīrthānām anupūrvaśaḥ ||
brahman brahmavidāṃ śreṣṭha paraṃ kautūhalaṃ hi me ||
vaiśaṃpāyana uvāca
tīrthānāṃ vistaraṃ rājan guṇotpattiṃ ca sarvaśaḥ ||
mayocyamānāṃ śṛṇu vai puṇyāṃ rājendra kṛtsnaśaḥ ||
pūrvaṃ mahārāja yadupravīra; ṛtviksuhṛdvipragaṇaiś ca sārdham ||
puṇyaṃ prabhāsaṃ samupājagāma; yatroḍurāḍ yakṣmaṇā kliśyamānaḥ ||
vimuktaśāpaḥ punar āpya tejaḥ; sarvaṃ jagad bhāsayate narendra ||
evaṃ tu tīrthapravaraṃ pṛthivyāṃ; prabhāsanāt tasya tataḥ prabhāsaḥ ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
सारस्वतानां तीर्थानांsārasvatānāṃ tīrthānāṃу бродов Сарасвати
गुणोत्पत्तिं वदस्व मेguṇotpattiṃ vadasva meпроисхождение достоинств поведай мне
फलं च द्विपदां श्रेष्ठphalaṃ ca dvipadāṃ śreṣṭhaи плод, о лучший из двуногих
कर्मनिर्वृत्तिम् एव चkarmanirvṛttim eva caи завершение обряда
यथाक्रमं च भगवन्yathākramaṃ ca bhagavanи по порядку, о владыка
तीर्थानाम् अनुपूर्वशःtīrthānām anupūrvaśaḥбродов, одного за другим
ब्रह्मन् ब्रह्मविदां श्रेष्ठbrahman brahmavidāṃ śreṣṭhaо брахман, лучший из знатоков Брахмана
परं कौतूहलं हि मेparaṃ kautūhalaṃ hi meвелико ведь любопытство моё
तीर्थानां विस्तरं राजन्tīrthānāṃ vistaraṃ rājanбродов подробность, о царь
गुणोत्पत्तिं च सर्वशःguṇotpattiṃ ca sarvaśaḥи происхождение достоинств целиком
मया उच्यमानां शृणु वैmayā ucyamānāṃ śṛṇu vaiмною излагаемую слушай
पुण्यां राजेन्द्र कृत्स्नशःpuṇyāṃ rājendra kṛtsnaśaḥсвятую, о владыка царей, всю
पूर्वं महाराज यदुप्रवीरःpūrvaṃ mahārāja yadupravīraḥсперва, о великий царь, герой ядавов
ऋत्विक्सुहृद्विप्रगणैः च सार्धम्ṛtviksuhṛdvipragaṇaiḥ ca sārdhamсо жрецами, друзьями, сонмами брахманов
पुण्यं प्रभासं समुपाजगामpuṇyaṃ prabhāsaṃ samupājagāmaк святому Прабхасе пришёл
यत्र उडुराट् यक्ष्मणा क्लिश्यमानःyatra uḍurāṭ yakṣmaṇā kliśyamānaḥгде царь созвездий (Сома), чахоткой мучимый
विमुक्तशापः पुनः आप्य तेजःvimuktaśāpaḥ punaḥ āpya tejaḥосвобождённый от проклятия, вновь обретя сияние
सर्वं जगत् भासयते नरेन्द्रsarvaṃ jagat bhāsayate narendraвсё мироздание озаряет, о владыка людей
एवं तु तीर्थप्रवरं पृथिव्यांevaṃ tu tīrthapravaraṃ pṛthivyāṃтак этот лучший брод на земле
प्रभासनात् तस्य ततः प्रभासःprabhāsanāt tasya tataḥ prabhāsaḥот его «озарения» — потому Прабхаса
Translation

Джанамеджая сказал: «У бродов Сарасвати происхождение достоинств поведай мне, и плод, о лучший из двуногих, и завершение обряда; и по порядку, о владыка, бродов, одного за другим, о брахман, лучший из знатоков Брахмана, — велико ведь моё любопытство». Вайшампаяна сказал: «Подробность бродов, о царь, и происхождение их достоинств целиком, мною излагаемую, слушай, святую, о владыка царей, всю. Сперва, о великий царь, герой ядавов со жрецами, друзьями и сонмами брахманов пришёл к святому Прабхасе, — где царь созвездий, мучимый чахоткой, освобождённый от проклятия, вновь обретя сияние, всё мироздание озаряет, о владыка людей. Так этот лучший брод на земле, от его „озарения“ (прабхасана), и зовётся Прабхаса».

Version

882545a76878 · published Jun 20, 2026, 3:45:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with