Mahabharata
Balarāma's Pilgrimage; the Curse of Soma and Prabhāsa9.34.49-54
9476 / 15823
Mahabharata · 9.34.49-54
Devanāgarī

विसृष्टास् तास् तदा जग्मुः शीतांशुभवनं तदा ॥
तथापि सोमो भगवान् पुनर् एव महीपते ॥
रोहिणीं निवसत्य् एव प्रीयमाणो मुहुर् मुहुः ॥
ततस् ताः सहिताः सर्वा भूयः पितरम् अब्रुवन् ॥
तव शुश्रूषणे युक्ता वत्स्यामो हि तवाश्रमे ॥
सोमो वसति नास्मासु नाकरोद् वचनं तव ॥
तासां तद् वचनं श्रुत्वा दक्षः सोमम् अथाब्रवीत् ॥
समं वर्तस्व भार्यासु मा त्वां शप्स्ये विरोचन ॥
अनादृत्य तु तद् वाक्यं दक्षस्य भगवाञ् शशी ॥
रोहिण्या सार्धम् अवसत् ततस् ताः कुपिताः पुनः ॥
गत्वा च पितरं प्राहुः प्रणम्य शिरसा तदा ॥
सोमो वसति नास्मासु तस्मान् नः शरणं भव ॥
रोहिण्याम् एव भगवन् सदा वसति चन्द्रमाः ॥
तस्मान् नस् त्राहि सर्वा वै यथा नः सोम आविशेत् ॥

Transliteration (IAST)

visṛṣṭās tās tadā jagmuḥ śītāṃśubhavanaṃ tadā ||
tathāpi somo bhagavān punar eva mahīpate ||
rohiṇīṃ nivasaty eva prīyamāṇo muhur muhuḥ ||
tatas tāḥ sahitāḥ sarvā bhūyaḥ pitaram abruvan ||
tava śuśrūṣaṇe yuktā vatsyāmo hi tavāśrame ||
somo vasati nāsmāsu nākarod vacanaṃ tava ||
tāsāṃ tad vacanaṃ śrutvā dakṣaḥ somam athābravīt ||
samaṃ vartasva bhāryāsu mā tvāṃ śapsye virocana ||
anādṛtya tu tad vākyaṃ dakṣasya bhagavāñ śaśī ||
rohiṇyā sārdham avasat tatas tāḥ kupitāḥ punaḥ ||
gatvā ca pitaraṃ prāhuḥ praṇamya śirasā tadā ||
somo vasati nāsmāsu tasmān naḥ śaraṇaṃ bhava ||
rohiṇyām eva bhagavan sadā vasati candramāḥ ||
tasmān nas trāhi sarvā vai yathā naḥ soma āviśet ||

Word-by-word
SanskritIASTMeaning
विसृष्टाः ताः तदा जग्मुःvisṛṣṭāḥ tāḥ tadā jagmuḥотпущенные, они тогда пошли
शीतांशुभवनं तदाśītāṃśubhavanaṃ tadāв обитель прохладнолучистого месяца
तथा अपि सोमः भगवान्tathā api somaḥ bhagavānно и так владыка Сома
पुनः एव महीपतेpunaḥ eva mahīpateснова к Рохини, о владыка земли
ततः ताः सहिताः सर्वाःtataḥ tāḥ sahitāḥ sarvāḥтогда они все вместе
भूयः पितरम् अब्रुवन्bhūyaḥ pitaram abruvanснова отцу сказали
तव शुश्रूषणे युक्ताःtava śuśrūṣaṇe yuktāḥк служению тебе приверженные
वत्स्यामः हि तव आश्रमेvatsyāmaḥ hi tava āśrameбудем жить в твоей обители
तासां तत् वचनं श्रुत्वाtāsāṃ tat vacanaṃ śrutvāих то слово услышав
दक्षः सोमम् अथ अब्रवीत्dakṣaḥ somam atha abravītДакша Соме сказал
समं वर्तस्व भार्यासुsamaṃ vartasva bhāryāsu«равно поступай с жёнами
मा त्वां शप्स्ये विरोचनmā tvāṃ śapsye virocanaда не прокляну тебя, о сияющий»
अनादृत्य तु तत् वाक्यंanādṛtya tu tat vākyaṃпренебрёгши же тем словом
दक्षस्य भगवान् शशीdakṣasya bhagavān śaśīДакши, владыка месяц
रोहिण्या सार्धम् अवसत्rohiṇyā sārdham avasatс Рохини жил
ततः ताः कुपिताः पुनःtataḥ tāḥ kupitāḥ punaḥтогда они, разгневанные снова
गत्वा च पितरं प्राहुःgatvā ca pitaraṃ prāhuḥпридя к отцу, сказали
प्रणम्य शिरसा तदाpraṇamya śirasā tadāсклонившись головою тогда
सोमः वसति न अस्मासुsomaḥ vasati na asmāsu«Сома не живёт с нами
तस्मात् नः शरणं भवtasmāt naḥ śaraṇaṃ bhavaпотому будь нам прибежищем»
रोहिण्याम् एव भगवन्rohiṇyām eva bhagavan«лишь с Рохини, о владыка
सदा वसति चन्द्रमाःsadā vasati candramāḥвсегда живёт месяц»
तस्मात् नः त्राहि सर्वाः वैtasmāt naḥ trāhi sarvāḥ vai«потому спаси нас всех
यथा नः सोमः आविशेत्yathā naḥ somaḥ āviśetчтобы к нам Сома являлся»
Translation

«Отпущенные, они тогда пошли в обитель прохладнолучистого месяца; но и так владыка Сома снова склонился к Рохини, о владыка земли. Тогда они все вместе снова отцу сказали: „К служению тебе приверженные, будем жить в твоей обители“. Их слово услышав, Дакша Соме сказал: „Равно поступай с жёнами, да не прокляну тебя, о сияющий“. Но, пренебрёгши тем словом Дакши, владыка-месяц с Рохини жил; тогда они, разгневанные снова, придя к отцу, сказали, склонившись головою: „Сома не живёт с нами; потому будь нам прибежищем. Лишь с Рохини, о владыка, всегда живёт месяц; потому спаси нас всех, чтобы к нам Сома являлся“».

Version

f961a9c3584c · published Jun 20, 2026, 3:45:00 PM UTC

Available inRU

Page between verses with