कर्मैव प्रधानं यद्वर्षारूपेण वर्तते । क्षेत्रेषु यादृशं बीजं वपते कृषिकारकः
तादृशं भुञ्जते तात फलमेव न संशयः । यादृशं क्रियते कर्म तादृशं परिभुज्यते
विनाशहेतुः कर्मास्य सर्वे कर्मवशा वयम् । कर्मदायादका लोके कर्मसम्बन्धिबान्धवाः
कर्माणि चोदयन्तीह पुरुषं सुखदुःखयोः । सुवर्णं रजतं वापि यथारूपं निषिच्यते
तथा निषिच्यते जन्तुः पूर्वकर्मवशानुगः । पञ्चैतानिह दृश्यन्ते गर्भस्थस्यैव देहिनः
आयुःकर्म च वित्तं च विद्यानिधनमेव च । यथा मृत्पिण्डतः कर्ता कुरुते यद्यदिच्छति
तथा कर्मकृतं चैव कर्तारं प्रतिपद्यते । देवत्वमथ मानुष्यं पशुत्वं पक्षितां तथा
karmaiva pradhānaṃ yadvarṣārūpeṇa vartate | kṣetreṣu yādṛśaṃ bījaṃ vapate kṛṣikārakaḥ
tādṛśaṃ bhuñjate tāta phalameva na saṃśayaḥ | yādṛśaṃ kriyate karma tādṛśaṃ paribhujyate
vināśahetuḥ karmāsya sarve karmavaśā vayam | karmadāyādakā loke karmasambandhibāndhavāḥ
karmāṇi codayantīha puruṣaṃ sukhaduḥkhayoḥ | suvarṇaṃ rajataṃ vāpi yathārūpaṃ niṣicyate
tathā niṣicyate jantuḥ pūrvakarmavaśānugaḥ | pañcaitāniha dṛśyante garbhasthasyaiva dehinaḥ
āyuḥkarma ca vittaṃ ca vidyānidhanameva ca | yathā mṛtpiṇḍataḥ kartā kurute yadyadicchati
tathā karmakṛtaṃ caiva kartāraṃ pratipadyate | devatvamatha mānuṣyaṃ paśutvaṃ pakṣitāṃ tathā
«Дело и есть главное — то, что бывает в виде дождя. Какое семя сеет пахарь на полях, такой плод и вкушает, батюшка, нет сомнения: каково творится дело, таково и вкушается. Дело — причина гибели его; все мы во власти дела. Наследники дела мы в этом мире и родня, связанная делом; дела гонят здесь человека к счастью и горю. Золото ли, серебро ли — в какую форму вливается, так и существо ведомо прежним делом. Пять этих видны уже у воплощённого во чреве: срок жизни, дело, достояние, ученье и кончина. Как из кома глины мастер делает что хочет, так и содеянное возвращается к делателю: божественность, человечность, скотство, птичье состояние...»
301b4cf78d29 · published Sep 3, 2026, 4:13:36 AM UTC
Available inRUPage between verses with
Родство здесь переопределено: не по крови, а «связанная делом родня». И названы пять, решённых ещё во чреве, — вплоть до срока и часа смерти. Заметно, что среди них стоит и само дело: не одна лишь участь дана заранее, но и поле, на котором человеку предстоит действовать.