वृद्धो ज्ञातिस् तथा मित्रं दरिद्रो यो भवेद् अपि ॥
गृहे वासयितव्यास् ते धन्यम् आयुष्यम् एव च ॥
गृहे पारावता धन्याः शुकाश् च सहसारिकाः ॥
गृहेष्व् एते न पापाय तथा वै तैलपायिकाः ॥
उद्दीपकाश् च गृध्राश् च कपोता भ्रमरास् तथा ॥
निविशेयुर् यदा तत्र शान्तिम् एव तदाचरेत् ॥
अमङ्गल्यानि चैतानि तथाक्रोशो महात्मनाम् ॥
महात्मनां च गुह्यानि न वक्तव्यानि कर्हि चित् ॥
अगम्याश् च न गच्छेत राजपत्नीः सखीस् तथा ॥
वैद्यानां बालवृद्धानां भृत्यानां च युधिष्ठिर ॥
बन्धूनां ब्राह्मणानां च तथा शारणिकस्य च ॥
संबन्धिनां च राजेन्द्र तथायुर् विन्दते महत् ॥
ब्राह्मणस्थपतिभ्यां च निर्मितं यन् निवेशनम् ॥
तद् आवसेत् सदा प्राज्ञो भवार्थी मनुजेश्वर ॥
vṛddho jñātis tathā mitraṃ daridro yo bhaved api ||
gṛhe vāsayitavyās te dhanyam āyuṣyam eva ca ||
gṛhe pārāvatā dhanyāḥ śukāś ca sahasārikāḥ ||
gṛheṣv ete na pāpāya tathā vai tailapāyikāḥ ||
uddīpakāś ca gṛdhrāś ca kapotā bhramarās tathā ||
niviśeyur yadā tatra śāntim eva tadācaret ||
amaṅgalyāni caitāni tathākrośo mahātmanām ||
mahātmanāṃ ca guhyāni na vaktavyāni karhi cit ||
agamyāś ca na gaccheta rājapatnīḥ sakhīs tathā ||
vaidyānāṃ bālavṛddhānāṃ bhṛtyānāṃ ca yudhiṣṭhira ||
bandhūnāṃ brāhmaṇānāṃ ca tathā śāraṇikasya ca ||
saṃbandhināṃ ca rājendra tathāyur vindate mahat ||
brāhmaṇasthapatibhyāṃ ca nirmitaṃ yan niveśanam ||
tad āvaset sadā prājño bhavārthī manujeśvara ||
«Старый родич, также друг, бедный кто был бы, — в доме поселяемы они: богатство и долголетие дарует. В доме голуби благи, попугаи и сарики; в домах эти не ко греху, так же и тайлапайики. Стервятники и грифы, дикие голуби, пчёлы также поселились бы когда там — умилостивление тогда да творит. Неблагими знаками эти, так и проклятие великих духом; и великих духом тайны да не разглашаются когда-либо. К недозволенным да не идёт — царским жёнам, подругам также, врачей, детей-стариков, и слуг, Юдхиштхира, родичей, брахманов, и прибегшего под защиту, и свойственников, о царь, — так жизни обретает долгой. Брахманом и зодчим построенное которое жилище, в том да живёт всегда мудрый, благоденствия ищущий, о владыка людей».
8aff09fc286d · publicado 21 jun 2026, 3:50:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Среди примет и запретов сияет тёплая заповедь гостеприимства: «старого родича, друга, обнищавшего — да поселит в доме своём; это дарует и достаток, и долголетие». Знаменательно, что приют беспомощному назван источником самого благоденствия дающего: милосердие к ближнему возвращается дарителю жизнью и богатством. Тем же духом дышит запрет разглашать «тайны великих душ» и заповедь беречься от недозволенных связей — с жёнами вверившихся тебе (царя, друга, врача, родича, прибегшего под защиту): доверие свято, и предать его — погубить себя. Так за оболочкою примет (благие и грозные птицы в доме) проступает нравственный закон: дом праведного открыт нуждающемуся и закрыт для измены доверию; и оттого он — обитель и счастья, и долгой жизни.