संध्यायां न स्वपेद् राजन् विद्यां न च समाचरेत् ॥
न भुञ्जीत च मेधावी तथायुर् विन्दते महत् ॥
नक्तं न कुर्यात् पित्र्याणि भुक्त्वा चैव प्रसाधनम् ॥
पानीयस्य क्रिया नक्तं न कार्या भूतिम् इच्छता ॥
वर्जनीयाश् च वै नित्यं सक्तवो निशि भारत ॥
शेषाणि चावदातानि पानीयं चैव भोजने ॥
सौहित्यं च न कर्तव्यं रात्रौ नैव समाचरेत् ॥
द्विजच्छेदं न कुर्वीत भुक्त्वा न च समाचरेत् ॥
महाकुलप्रसूतां च प्रशस्तां लक्षणैस् तथा ॥
वयःस्थां च महाप्राज्ञ कन्याम् आवोढुम् अर्हति ॥
अपत्यम् उत्पाद्य ततः प्रतिष्ठाप्य कुलं तथा ॥
पुत्राः प्रदेया ज्ञानेषु कुलधर्मेषु भारत ॥
कन्या चोत्पाद्य दातव्या कुलपुत्राय धीमते ॥
पुत्रा निवेश्याश् च कुलाद् भृत्या लभ्याश् च भारत ॥
saṃdhyāyāṃ na svaped rājan vidyāṃ na ca samācaret ||
na bhuñjīta ca medhāvī tathāyur vindate mahat ||
naktaṃ na kuryāt pitryāṇi bhuktvā caiva prasādhanam ||
pānīyasya kriyā naktaṃ na kāryā bhūtim icchatā ||
varjanīyāś ca vai nityaṃ saktavo niśi bhārata ||
śeṣāṇi cāvadātāni pānīyaṃ caiva bhojane ||
sauhityaṃ ca na kartavyaṃ rātrau naiva samācaret ||
dvijacchedaṃ na kurvīta bhuktvā na ca samācaret ||
mahākulaprasūtāṃ ca praśastāṃ lakṣaṇais tathā ||
vayaḥsthāṃ ca mahāprājña kanyām āvoḍhum arhati ||
apatyam utpādya tataḥ pratiṣṭhāpya kulaṃ tathā ||
putrāḥ pradeyā jñāneṣu kuladharmeṣu bhārata ||
kanyā cotpādya dātavyā kulaputrāya dhīmate ||
putrā niveśyāś ca kulād bhṛtyā labhyāś ca bhārata ||
«В сумерки да не спит, о царь, и учения да не творит, и да не ест мудрый, — так жизни обретает долгой. Ночью да не творит предкам обряды, поев, и убранства; воды поднесение ночью да не творится благоденствия ищущим. Избегаемы всегда поджаренная мука ночью, о Бхарата, остатки и молочно-белые, и вода в трапезе. Пресыщения да не творит, ночью да не совершает; зубов-чищения да не творит, поев, да не совершает. В великом роду рождённую, одобренную приметами, в возрасте, о премудрый, деву взять подобает. Потомство родив затем, утвердив род также, сыновья отдаваемы в знания, в родовые дхармы, о Бхарата. И дочь, родив, отдаваема сыну доброго рода, мудрому; сыновья женимы из доброго рода, и слуги нанимаемы, о Бхарата».
f9fe411cfee3 · publicado 21 jun 2026, 3:50:00 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
От заповедей дня свод восходит к устроению целой жизни рода. Сумерки — час особой собранности: тогда не спят, не учатся, не едят. А затем — слово о браке и семье: должно взять в жёны деву доброго рода, благих примет, в зрелом возрасте; родив потомство и утвердив род, отдать сыновей наукам и родовой дхарме, а дочь — мудрому жениху из достойного дома. Знаменательно, что продолжение рода и воспитание детей в знании и дхарме поставлено в ряд с ежедневными правилами чистоты: семья — не частное дело, а звено в цепи поколений, передающее дхарму дальше. Так благое поведение простирается от часа пробуждения до судьбы потомков: праведник благоустрояет не только свой день, но и самое течение жизни рода, вверяя детей истине.