कथं सा भविता यज्ञे समाप्तिं वाब्रजेत्कथम् । एवं चिन्तयतां तेषां प्रविष्टा कमलालया
वृतो ब्रह्मा सदस्यैस्तु ऋत्विग्भिर्दैवतैस्तथा । हूयन्ते चाग्नयस्तत्र ब्राह्मणैर्वेदपारगैः
पत्नीशालास्थिता गोपी सैणशृङ्गा समेखला । क्षौमवस्त्रपरीधाना ध्यायन्ती परमं पदम्
पतिव्रता पतिप्राणा प्राधान्ये च निवेशिता । रूपान्विता विशालाक्षी तेजसा भास्करोपमा
द्योतयंती सदस्तत्र सूर्यस्येव यथा प्रभा । ज्वलमानं तथावह्निं श्रयंते ऋत्विजस्तथा
पशूनामिह गृह्णाना भागं स्वस्वचरोर्मुदा । यज्ञभागार्थिनो देवा विलम्बाद्ब्रुवते तदा
कालहीनं न कर्तव्यं कृतं न फलदं यतः । वेदेष्वेवमधीकारो दृष्टः सर्वैर्मनीषिभिः
प्रावर्ग्ये क्रियमाणे तु ब्राह्मणैर्वेदपारगैः । क्षीरद्वयेन संयुक्ते श्रुतेनाध्वर्युणा तथा
उपहूते नागते न चाहूतेषु द्विजन्मसु । क्रियमाणे तथा भक्ष्ये दृष्ट्वा देवी रुषान्विता
उवाच देवी ब्रह्माणं सदो मध्ये तु मौनिनम् । किमेतद्युज्यते देव कर्तुमेतद्विचेष्टितम्
मां परित्यज्य यत्कामात्कृतवानासि किल्विषम् । न तुल्या पादरजसा ममैषा या शिरः कृता
यद्वदंति जना स्सर्वे संगताः सदसि स्थिताः । आज्ञामीश्चरभूतानां तां कुरुष्व यदीच्छसि
भवता रूपलोभेन कृतं लोकविगर्हितम् । पुत्रेषु न कृता लज्जा पौत्रेषु च न ते प्रभो
कामकारकृतं मन्य एतत्कर्म विगर्हितम् । पितामहोसि देवानामृषीणां प्रपितामहः
कथं न ते त्रपा जाता आत्मनः पश्यतस्तनुम् । लोकमध्ये कृतं हास्यमहं चापकृता प्रभो
यद्येष ते स्थिरो भावस्तिष्ठ देव नमोस्तुते । अहं कथं सखीनां तु दर्शयिष्यामि वै मुखम्
kathaṃ sā bhavitā yajñe samāptiṃ vābrajetkatham | evaṃ cintayatāṃ teṣāṃ praviṣṭā kamalālayā
vṛto brahmā sadasyaistu ṛtvigbhirdaivataistathā | hūyante cāgnayastatra brāhmaṇairvedapāragaiḥ
patnīśālāsthitā gopī saiṇaśṛṅgā samekhalā | kṣaumavastraparīdhānā dhyāyantī paramaṃ padam
pativratā patiprāṇā prādhānye ca niveśitā | rūpānvitā viśālākṣī tejasā bhāskaropamā
dyotayaṃtī sadastatra sūryasyeva yathā prabhā | jvalamānaṃ tathāvahniṃ śrayaṃte ṛtvijastathā
paśūnāmiha gṛhṇānā bhāgaṃ svasvacarormudā | yajñabhāgārthino devā vilambādbruvate tadā
kālahīnaṃ na kartavyaṃ kṛtaṃ na phaladaṃ yataḥ | vedeṣvevamadhīkāro dṛṣṭaḥ sarvairmanīṣibhiḥ
prāvargye kriyamāṇe tu brāhmaṇairvedapāragaiḥ | kṣīradvayena saṃyukte śrutenādhvaryuṇā tathā
upahūte nāgate na cāhūteṣu dvijanmasu | kriyamāṇe tathā bhakṣye dṛṣṭvā devī ruṣānvitā
uvāca devī brahmāṇaṃ sado madhye tu mauninam | kimetadyujyate deva kartumetadviceṣṭitam
māṃ parityajya yatkāmātkṛtavānāsi kilviṣam | na tulyā pādarajasā mamaiṣā yā śiraḥ kṛtā
yadvadaṃti janā ssarve saṃgatāḥ sadasi sthitāḥ | ājñāmīścarabhūtānāṃ tāṃ kuruṣva yadīcchasi
bhavatā rūpalobhena kṛtaṃ lokavigarhitam | putreṣu na kṛtā lajjā pautreṣu ca na te prabho
kāmakārakṛtaṃ manya etatkarma vigarhitam | pitāmahosi devānāmṛṣīṇāṃ prapitāmahaḥ
kathaṃ na te trapā jātā ātmanaḥ paśyatastanum | lokamadhye kṛtaṃ hāsyamahaṃ cāpakṛtā prabho
yadyeṣa te sthiro bhāvastiṣṭha deva namostute | ahaṃ kathaṃ sakhīnāṃ tu darśayiṣyāmi vai mukham
«Как же будет она на жертве и как придёт та к окончанию?» — так они размышляли, и вошла на лотосе обитающая. Брахма окружён был сидящими в собрании, жрецами и божествами; и возливались там огни брахманами, постигшими Веды. В покое жены пребывала пастушка — с оленьим рогом, опоясанная, одетая в льняное, созерцающая высшее место; верная мужу, в муже — жизнь, поставленная в главенстве, наделённая красотою, большеокая, мощью подобная солнцу, озаряющая там собрание, как сияние солнца. Жрецы чтили пылающий огонь; боги, ищущие доли в жертве, с радостью брали здесь долю животных, каждый своей чару, — и говорили тогда о промедлении: «Упустившее срок не должно быть делаемо, ибо сделанное [не в срок] не плодоносно: так усмотрено в Ведах всеми мудрыми». Когда праваргья совершалась брахманами, постигшими Веды, — соединённая с двумя молоками, со сведущим в шрути адхварью, — и когда призванная не пришла, а призванные дваждырождённые [приступили] к вкушению, увидев это, богиня, охваченная гневом, сказала Брахме, молчащему посреди собрания: «Разве подобает, о бог, делать этот поступок? Покинув меня, из вожделения совершил ты грех. Не равна и праху ног моих та, что поставлена во главе. Что говорят все люди, сошедшиеся и стоящие в собрании! Повеление владычествующих — его исполни, если желаешь. Тобою из жадности к красоте совершено осуждаемое миром; нет у тебя стыда ни перед сыновьями, ни перед внуками, о владыка. Считаю я это осуждаемое дело совершённым по своеволию. Ты прародитель богов и прапрадед мудрецов — как не родился у тебя стыд, когда ты видишь своё тело? Посреди мира сотворено посмешище, и я оскорблена. Если это твоё решение твёрдо — оставайся, о бог, поклон тебе. Как же я покажу лицо подругам?»
b4bf2eaa87f0 · publicado 3 sept 2026, 4:13:26 UTC
Disponible enRUPasa de verso en verso con
Упрёк её точен и не о ревности: «посреди мира сотворено посмешище». Ей больно не то, что взяли другую, а то, что при всех и без нужды.
И самое горькое сказано в конце: как показать лицо подругам? Тем самым, которых она ждала и из-за которых опоздала.