अत्र सङ्केतितार्थस्य बोधनाद् अग्रिमा मता ॥7॥उत्तमगोपेन मध्यमगोपम् उद्दिश्य गाम् आनयेत्य् उक्ते तं गवानयनप्रवृत्तम् उपलभ्य बालोऽस्य वाक्यस्य सास्नादिमत् पिण्डानयनम् अर्थः इति प्रथमं प्रतिपद्यते । अनन्तरं गां वधान, अश्वम् आनय इत्य् आदाव् आवापोद्वापाभ्यां गोशब्दस्य सास्नादिमान् अर्थ आनयनशब्दस्य चाहरणम् इति सङ्केतम् अवधारयति ।क्वचित् तु प्रसिद्धपदसमभिव्याहाराच् च । यथेह—प्रभिन्नकमलोदरे मधुनि मधूकरः पिबति इति ।क्वचिद् आप्तोपदेशात् । यथा, अयम् अश्व इत्य् अर्थः । तं च सङ्केतितम् अर्थं बोधयन्ती शब्दस्य शक्त्यन्तरान्तरिता शक्तिर् अभिधा नाम ।
atra saṅketitārthasya bodhanād agrimā matā ||7||uttama-gopena madhyama-gopam uddiśya gām ānayety ukte taṁ gavānayana-pravṛttam upalabhya bālo’sya vākyasya sāsnādimat piṇḍānayanam arthaḥ iti prathamaṁ pratipadyate | anantaraṁ gāṁ vadhāna, aśvam ānaya ity ādāv āvāpodvāpābhyāṁ go-śabdasya sāsnādimān artha ānayana-śabdasya cāharaṇam iti saṅketam avadhārayati |kvacit tu prasiddha-pada-samabhivyāhārāc ca | yatheha—prabhinna-kamalodare madhuni madhūkaraḥ pibati iti |kvacid āptopadeśāt | yathā, ayam aśva ity arthaḥ | taṁ ca saṅketitam arthaṁ bodhayantī śabdasya śakty-antarāntaritā śaktir abhidhā nāma |
छन्द अज्ञात
Из них первая признана силой, передающей условленный смысл. Когда старший пастух говорит среднему: «Приведи корову», — мальчик, видя, как тот идёт за коровой, сначала понимает, что смысл этих слов — «привести животное с подгрудком и прочим». Затем по словам «привяжи корову», «приведи коня» и подобным, подставляя и убирая слова, он устанавливает условленное значение: слово «корова» значит животное с подгрудком, а слово «привести» — доставить. Иногда значение узнаётся и из соседства известных слов, как здесь: «В мёде раскрывшегося лотоса пьёт мадхукара» — ясно, что это пчела. Иногда — из наставления того, кому доверяют: например, «это — конь». Сила слова, которая передаёт этот условленный смысл и не опосредована другой силой, и называется обозначением.
7b2c75a22ce4 · प्रकाशित 24 सित॰ 2026, 12:40:03 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Здесь описано, как ребёнок усваивает язык: наблюдая за делами взрослых, а потом сравнивая сходные фразы, где одно слово заменено другим. Пример взят из жизни пастушьей деревни — той самой, где рос Кришна.