त्रैविध्याद् इयम् अर्थानां प्रत्येकं त्रिविधा मता ॥24॥अर्थानां वाच्यलक्ष्यव्यङ्ग्यत्वेन त्रिरूपतया सर्वा अप्य् अनन्तरोक्ता व्यञ्जना त्रिविधा । तत्र वाच्यार्थेन व्यञ्जना, यथा कालो मधुः इत्यादि । लक्ष्यार्थेन, यथा—निःशेष इत्य् आदि । व्यङ्ग्यार्थेन, यथा—आलि पश्य इत्य् आदि । प्रकृतिप्रत्ययादेर् व्यञ्जकत्वं प्रपञ्चयिष्यते ।
traividhyād iyam arthānāṁ pratyekaṁ trividhā matā ||24||arthānāṁ vācya-lakṣya-vyaṅgyatvena tri-rūpatayā sarvā apy anantaroktā vyañjanā trividhā | tatra vācyārthena vyañjanā, yathā kālo madhuḥ ityādi | lakṣyārthena, yathā—niḥśeṣa ity ādi | vyaṅgyārthena, yathā—āli paśya ity ādi | prakṛti-pratyayāder vyañjakatvaṁ prapañcayiṣyate |
छन्द अज्ञात
По троякости смыслов каждое из них признано трояким. Смыслы трояки — прямой, переносный и подразумеваемый, поэтому все только что названные виды подразумевания трояки. Подразумевание прямым смыслом — например, «Время — весна…»; переносным — например, «Сандал весь стёрся…»; подразумеваемым — например, «Подруга, взгляни…». О том, что подразумевать способны основа, суффикс и прочее, будет сказано подробно.
49805b59978f · प्रकाशित 24 सित॰ 2026, 12:40:03 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
В стихе о павлинах подразумеваемое вырастает из подразумеваемого: из бесстрашия птиц — безлюдье, из безлюдья — тайное ожидание Кришны. Смысл ведёт за собой смысл.