भक्तिरसामृतशेषः
Prakāśa 2: The Sentence and the Powers of the Word2.16जीव गोस्वामी
30 / 253
Linux
पन्ने पलटें
भक्तिरसामृतशेषः · 2.16
॥
देवनागरी

धर्मिधर्मगतत्वेन फलस्यैता अपि द्विधा ॥16॥एता अनन्तरोक्ताः षोडशभेदलक्षणाः । फलस्य धर्मिगमत्वेन धर्मगतत्वेन च द्विधा भूत्वा द्वात्रिंशद्भेदाः । क्रमेणोदाहरन्ति—स्निग्धश्यामलकान्तिलिप्तवियतो वेल्लद्बलाका घनावाताः शीकरिणः पयोदसुहृदाम् आनन्दकेकाः कलाः ।कामं सन्तु दृढं कठोरहृदयो रामोऽस्मि सर्वंसहेवैदेही तु कथं भविष्यति हहा हा देवि धीरा भव ॥अत्रात्यन्तदुःखसहिष्णुत्वरूपे रामे धर्मिणि लक्ष्ये तस्यैवातिशयः प्रयोजनम् । यमुनायां घोष इत्य् अत्र तटे लक्ष्ये शीतत्वरूपधर्मातिशयः फलम् ।

लिप्यंतरण (IAST)

dharmi-dharma-gatatvena phalasyaitā api dvidhā ||16||etā anantaroktāḥ ṣoḍaśa-bheda-lakṣaṇāḥ | phalasya dharmi-gamatvena dharma-gatatvena ca dvidhā bhūtvā dvātriṁśad-bhedāḥ | krameṇodāharanti—snigdha-śyāmala-kānti-lipta-viyato vellad-balākā ghanāvātāḥ śīkariṇaḥ payoda-suhṛdām ānanda-kekāḥ kalāḥ |kāmaṁ santu dṛḍhaṁ kaṭhora-hṛdayo rāmo’smi sarvaṁ-sahevaidehī tu kathaṁ bhaviṣyati hahā hā devi dhīrā bhava ||atrātyanta-duḥkha-sahiṣṇutva-rūpe rāme dharmiṇi lakṣye tasyaivātiśayaḥ prayojanam | yamunāyāṁ ghoṣa ity atra taṭe lakṣye śītatva-rūpa-dharmātiśayaḥ phalam |

छन्द अज्ञात

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
धर्मि-धर्म-गतत्वेनdharmi-dharma-gatatvenaпо пребыванию в носителе или в свойстве
फलस्यैताphalasyaitāплода эти
अपिapiтакже
द्विधाdvidhāдвояки
अनुवाद

И эти виды двояки — по тому, пребывает ли плод в носителе свойства или в самом свойстве. «Эти» — только что названные шестнадцать видов указания; раздвоившись по пребыванию плода в носителе или в свойстве, они дают тридцать два вида. Примеры приводят по порядку: «Пусть тучи, где мечутся журавли, мажут небо густой тёмной синевой, пусть веют ветры с брызгами дождя, пусть сладко кричат от радости павлины, друзья туч, — пусть: я Рама, у меня твёрдое сердце, я вынесу всё. Но что будет с Вайдехи? Увы, увы, царица, будь стойкой!» Здесь указывается носитель — Рама, способный вынести величайшее горе, а цель — показать преизбыток этого в нём самом. А во фразе «деревня на Ямуне» указывается берег, и плод — преизбыток свойства, прохлады.

संस्करण

007dfa3f06b5 · प्रकाशित 24 सित॰ 2026, 12:40:03 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से