भविष्यपुराण
The Rite of Initiation Described1.4.58-67
53 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 1.4.58-67
देवनागरी

ब्राह्मणं कुशलं पृच्छेत्क्षत्रबन्धुमनामयम् । वैश्यं क्षेमं समागम्य शूद्रमारोग्यमेव तु
न वाच्यो दीक्षितो नाम्ना यवीयानपि यो भवेत् । भो भवत्पूर्वकत्वेन इति स्वायम्भुवोऽब्रवीत्
परपत्नी तु या राजन्नसम्बद्धा तु योनितः । वक्तव्या भवतीत्येवं सुभगे भगनीति च
पितृव्यान्मातुलान्राजञ्छ्वशुरानृत्विजो गुरून् । असावहमिति ब्रूयात्प्रत्युत्थाय जघन्यजः
मातृष्वसा मातुलानी श्वश्रूरथ पितृष्वसा । सम्पूज्या गुरुपत्नी च समास्ता गुरुभार्यया
ज्येष्ठस्य भ्रातुर्या भार्या सवर्णाहन्यहन्यपि । पूजयन्प्रयतो विप्रो याति विष्णुसदो नृप
प्रवासादेत्य सम्पूज्या ज्ञातिसम्बन्धियोषितः । पितुर्या भगिनी राजन्मातुश्चापि विशाम्पते
आत्मनो भगिनी या च ज्येष्ठा कुरुकुलोद्वह । सदा स्वमातृवद्धृत्तिमातिष्ठेद्भारतोत्तम
गरीयसी ततस्ताभ्यो माता ज्ञेया नराधिप । पुत्रमित्रभागिनेया द्रष्टव्या ह्यात्मना समाः
दशाब्दाख्यं पौरसख्यं पञ्चाब्दाख्यं कलाभृताम् । अब्दपूर्वं श्रोत्रियाणां स्वल्पेनापि स्वयोनिषु

लिप्यंतरण (IAST)

brāhmaṇaṃ kuśalaṃ pṛcchetkṣatrabandhumanāmayam | vaiśyaṃ kṣemaṃ samāgamya śūdramārogyameva tu
na vācyo dīkṣito nāmnā yavīyānapi yo bhavet | bho bhavatpūrvakatvena iti svāyambhuvo'bravīt
parapatnī tu yā rājannasambaddhā tu yonitaḥ | vaktavyā bhavatītyevaṃ subhage bhaganīti ca
pitṛvyānmātulānrājañchvaśurānṛtvijo gurūn | asāvahamiti brūyātpratyutthāya jaghanyajaḥ
mātṛṣvasā mātulānī śvaśrūratha pitṛṣvasā | sampūjyā gurupatnī ca samāstā gurubhāryayā
jyeṣṭhasya bhrāturyā bhāryā savarṇāhanyahanyapi | pūjayanprayato vipro yāti viṣṇusado nṛpa
pravāsādetya sampūjyā jñātisambandhiyoṣitaḥ | pituryā bhaginī rājanmātuścāpi viśāmpate
ātmano bhaginī yā ca jyeṣṭhā kurukulodvaha | sadā svamātṛvaddhṛttimātiṣṭhedbhāratottama
garīyasī tatastābhyo mātā jñeyā narādhipa | putramitrabhāgineyā draṣṭavyā hyātmanā samāḥ
daśābdākhyaṃ paurasakhyaṃ pañcābdākhyaṃ kalābhṛtām | abdapūrvaṃ śrotriyāṇāṃ svalpenāpi svayoniṣu

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ब्राह्मणं कुशलं पृच्छेत्क्षत्रबन्धुमनामयम्brāhmaṇaṃ kuśalaṃ pṛcchetkṣatrabandhumanāmayam«„брахмана да спросит о благополучии, сородича кшатриев — о здравии,; брахмана благополучие пустьспросит кшатриевсородича здравие
वैश्यं क्षेमं समागम्य शूद्रमारोग्यमेव तुvaiśyaṃ kṣemaṃ samāgamya śūdramārogyameva tuвайшью при встрече — о сохранности, а шудру — о нездоровье; вайшью сохранность встретив шудру нездоровье же
न वाच्यो दीक्षितो नाम्ना यवीयानपि यो भवेत्na vācyo dīkṣito nāmnā yavīyānapi yo bhavet«„посвящённого не должно звать по имени, будь он и младше;; не называем посвящённый именем младший же который был бы
परपत्नी तु या राजन्नसम्बद्धा तु योनितःparapatnī tu yā rājannasambaddhā tu yonitaḥ«„а чужую жену, о царь, не связанную с ним по рождению,; чужаяжена же которая царь несвязанная рождением
वक्तव्या भवतीत्येवं सुभगे भगनीति चvaktavyā bhavatītyevaṃ subhage bhaganīti caдолжно называть „почтенная“, „благая“ и „сестра“; называема почтенная так благая сестра так же
पितृव्यान्मातुलान्राजञ्छ्वशुरानृत्विजो गुरून्pitṛvyānmātulānrājañchvaśurānṛtvijo gurūn«„дядьев по отцу, дядьев по матери, о царь, тестей, жрецов, учителей —; дядьевпоотцу дядьевпоматери царь тестей жрецов учителей
असावहमिति ब्रूयात्प्रत्युत्थाय जघन्यजःasāvahamiti brūyātpratyutthāya jaghanyajaḥ„я такой-то“ да скажет младший, встав навстречу; такойто я так пустьскажет встав младшерождённый
ज्येष्ठस्य भ्रातुर्या भार्या सवर्णाहन्यहन्यपिjyeṣṭhasya bhrāturyā bhāryā savarṇāhanyahanyapi«„жена старшего брата, одного с ним сословия, день за днём; старшего брата которая жена односословная деньзаднём же
पूजयन्प्रयतो विप्रो याति विष्णुसदो नृपpūjayanprayato vipro yāti viṣṇusado nṛpaчтимая обузданным брахманом, — он идёт в обитель Вишну, о царь; чтящий обузданный брахман идёт Вишнуобитель царь
गरीयसी ततस्ताभ्यो माता ज्ञेया नराधिपgarīyasī tatastābhyo mātā jñeyā narādhipa«„а выше их всех должно знать мать, о владыка людей“; тяжелейшая затем изних мать знаема людейвладыка
अनुवाद

«„Брахмана да спросит о благополучии, сородича кшатриев — о здравии, вайшью при встрече — о сохранности, а шудру — о нездоровье. Посвящённого не должно звать по имени, будь он и младше; „бхос“ и „бхават“ впереди — так изрёк Сваямбхува. А чужую жену, о царь, не связанную с ним по рождению, должно называть „почтенная“, „благая“ и „сестра“. Дядьев по отцу, дядьев по матери, о царь, тестей, жрецов, учителей — „я такой-то“ да скажет младший, встав навстречу. Сестра матери, жена дяди по матери, тёща и сестра отца, а также жена учителя — чтимы наравне с женою учителя. Жена старшего брата, одного с ним сословия, день за днём чтимая обузданным брахманом, — он идёт в обитель Вишну, о царь. Вернувшись из отлучки, чтимы женщины родни и свойства́, о царь: сестра отца и сестра матери, о владыка народов, и собственная сестра, старшая, о краса рода Куру, — да ведёт себя с ними всегда как с матерью, о лучший из Бхаратов; а выше их всех должно знать мать, о владыка людей“».

संस्करण

1262a3c9f601 · प्रकाशित 19 अग॰ 2026, 5:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से