भविष्यपुराण
The Rite of Initiation Described1.4.188-197
66 / 3103
Linuxपन्ने पलटें
भविष्यपुराण · 1.4.188-197
देवनागरी

मुण्डो वा जटिलो वा स्यादथ वा स्याच्छिखी जटी । नैनं ग्रामेऽभिनिम्लोचेदर्को नाभ्युदियात्क्वचित्
तं चेदभ्युदियात्सूर्यः शयानं कामकारतः । निम्लोचेद्वाप्यभिज्ञानाज्जपन्नुपवसेद्दिनम्
सूर्येण ह्यभिनिर्मुक्तः शयानोभ्युदितश्च यः । प्रायश्चित्तमकुर्वाणो युक्तः स्यान्महतैनसा
उपस्पृश्य महाराज उभे सन्ध्ये समाहितः । शुचौ देशे जपञ्जप्यमुपासीत यथाविधि
यदि स्त्री यद्यवरजः श्रेयः किञ्चित्समाचरेत् । तत्सर्वमाचरेद्युक्तो यत्र वा रमते मनः
धर्मार्थावुच्यते श्रेयः कामार्थौ धर्ममेव च । अर्थ एवेह वा श्रेयस्त्रिवर्ग इति संस्थितिः
पिता माता तथा भ्राता आचार्याः कुरुनन्दन । नार्तेनाप्यवमन्तव्या ब्राह्मणेन विशेषतः
आचार्यो ब्रह्मणो मूर्तिः पिता मूर्तिः प्रजापतेः । माताप्यथादितेर्मूर्तिर्भ्राता स्यान्मूर्तिरात्मनः
यन्माता पितरौ क्लेशं सहेते सम्भवे नृणाम् । न तस्य निष्कृतिः शक्या कर्तुं वर्षशतैरपि
तयोर्नित्यं प्रियं कुर्यादाचार्यस्य च भारत । तेषु हि त्रिषु तुष्टेषु तपः सर्वं समाप्यते

लिप्यंतरण (IAST)

muṇḍo vā jaṭilo vā syādatha vā syācchikhī jaṭī | nainaṃ grāme'bhinimlocedarko nābhyudiyātkvacit
taṃ cedabhyudiyātsūryaḥ śayānaṃ kāmakārataḥ | nimlocedvāpyabhijñānājjapannupavaseddinam
sūryeṇa hyabhinirmuktaḥ śayānobhyuditaśca yaḥ | prāyaścittamakurvāṇo yuktaḥ syānmahatainasā
upaspṛśya mahārāja ubhe sandhye samāhitaḥ | śucau deśe japañjapyamupāsīta yathāvidhi
yadi strī yadyavarajaḥ śreyaḥ kiñcitsamācaret | tatsarvamācaredyukto yatra vā ramate manaḥ
dharmārthāvucyate śreyaḥ kāmārthau dharmameva ca | artha eveha vā śreyastrivarga iti saṃsthitiḥ
pitā mātā tathā bhrātā ācāryāḥ kurunandana | nārtenāpyavamantavyā brāhmaṇena viśeṣataḥ
ācāryo brahmaṇo mūrtiḥ pitā mūrtiḥ prajāpateḥ | mātāpyathāditermūrtirbhrātā syānmūrtirātmanaḥ
yanmātā pitarau kleśaṃ sahete sambhave nṛṇām | na tasya niṣkṛtiḥ śakyā kartuṃ varṣaśatairapi
tayornityaṃ priyaṃ kuryādācāryasya ca bhārata | teṣu hi triṣu tuṣṭeṣu tapaḥ sarvaṃ samāpyate

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
मुण्डो वा जटिलो वा स्यादथ वा स्याच्छिखी जटीmuṇḍo vā jaṭilo vā syādatha vā syācchikhī jaṭī«„да будет он бритым, или косматым, или с прядью и косами;; бритый косматый или был бы или был бы прядноносящий косматый
नैनं ग्रामेऽभिनिम्लोचेदर्को नाभ्युदियात्क्वचित्nainaṃ grāme'bhinimlocedarko nābhyudiyātkvacitда не зайдёт над ним солнце в селении и да не взойдёт нигде; не его вселении зашло бы солнце не взошло бы гделибо
तं चेदभ्युदियात्सूर्यः शयानं कामकारतःtaṃ cedabhyudiyātsūryaḥ śayānaṃ kāmakārataḥ«„а если над ним, спящим по своей воле, взойдёт солнце,; его если взошло бы солнце спящего посвоейволе
निम्लोचेद्वाप्यभिज्ञानाज्जपन्नुपवसेद्दिनम्nimlocedvāpyabhijñānājjapannupavaseddinamили зайдёт по недосмотру, — да постится день, шепча [молитву]; зашло бы или понедосмотру шепчущий пустьпостится день
यदि स्त्री यद्यवरजः श्रेयः किञ्चित्समाचरेत्yadi strī yadyavarajaḥ śreyaḥ kiñcitsamācaret«„если женщина или младший совершит что-нибудь благое,; если женщина если младший благое чтолибо совершил бы
तत्सर्वमाचरेद्युक्तो यत्र वा रमते मनःtatsarvamācaredyukto yatra vā ramate manaḥвсё то да совершает сопряжённый — или то, на чём отдыхает ум; то всё пустьсовершает сопряжённый где или отдыхает ум
पिता माता तथा भ्राता आचार्याः कुरुनन्दनpitā mātā tathā bhrātā ācāryāḥ kurunandana«„отец, мать, а также брат и учителя, о радость Куру,; отец мать также брат учителя Курурадость
नार्तेनाप्यवमन्तव्या ब्राह्मणेन विशेषतःnārtenāpyavamantavyā brāhmaṇena viśeṣataḥи в страдании не должны быть презираемы, брахманом в особенности; нестрадающим же презираемы брахманом воособенности
यन्माता पितरौ क्लेशं सहेते सम्भवे नृणाम्yanmātā pitarau kleśaṃ sahete sambhave nṛṇām«„тот труд, что мать с отцом сносят при появлении людей,; который мать отец труд сносят припоявлении людей
न तस्य निष्कृतिः शक्या कर्तुं वर्षशतैरपिna tasya niṣkṛtiḥ śakyā kartuṃ varṣaśatairapiтого нельзя возместить и за сто лет“; того возмещение возможное сделать столетиями же
अनुवाद

«„Да будет он бритым, или косматым, или с прядью и косами; да не зайдёт над ним солнце в селении и да не взойдёт нигде. А если над ним, спящим по своей воле, взойдёт солнце, или зайдёт по недосмотру, — да постится день, шепча молитву. Ибо тот, кого солнце застало и над кем взошло, спящим, — не совершая искупления, сопрягается с великим грехом. Прикоснувшись к воде, о великий царь, на обоих стыках дня сосредоточенный, в чистом месте да служит, шепча положенное, по уставу. Если женщина или младший совершит что-нибудь благое, всё то да совершает сопряжённый — или то, на чём отдыхает ум. Дхарма и польза зовутся благом, желание и польза — и сама дхарма; или же здесь благо — одна польза: таково устроение троицы. Отец, мать, а также брат и учителя, о радость Куру, и в страдании не должны быть презираемы, брахманом в особенности. Ачарья — облик Брахмана, отец — облик Праджапати, мать же — облик Земли, а брат да будет обликом себя самого. Тот труд, что мать с отцом сносят при появлении людей, того нельзя возместить и за сто лет“».

संस्करण

58c876829cba · प्रकाशित 19 अग॰ 2026, 5:00:00 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से