माधुर्यकादम्बिनी
Subduing every seizer3.4विश्वनाथ चक्रवर्ती
31 / 77
Linux
पन्ने पलटें
माधुर्यकादम्बिनी · 3.4
॥
देवनागरी

यथा सतां निन्दा इति दशसु नाम्नः प्रथमोऽपराधः । तत्र निन्देत्य् अनेन द्वेषद्रोहादयोऽप्य् उपलक्ष्यन्ते । ततश् च दैवात् तस्मिन्न् अपराधे जाते—हन्त पामरेण मया साधुषु अपराद्धम् इति अनुतप्तो जनः कृशानौ शाम्यति तप्तः कृशानुना एवायम् इति न्यायेन तत्पदाग्र एव निपत्य प्रसादयामीति विषण्णचेतसा प्रणतिस्तुतिसम्मानादिभिस् तस्योपशमः कार्यः । कदाचित् कस्यचन कैर् अपि दुष्प्रसादनीयत्वे बहुदिनम् अपि तन्मनोऽभिरोचिन्य् अनुवृत्तिः कार्या । अपराधस्यातिमहत्त्वात् कथञ्चित् तयाप्य् अनिवर्त्यकोपत्वे धिङ् माम् अक्षीणभक्तापराधं निरयकोटिषु पतन्तम् इति निर्विद्य सर्वं परित्यज्य समाश्रयणीया नामसङ्कीर्तनसन्ततिस् तया च महाशक्तिमत्यावश्यम् एव काले ततः स्याद् एवोद्धारः । किं मे मुहुर् मुहुर् एव पादपतनादिभिः स्वापकर्षस्वीकारेण नामापराधयुक्तानां नामान्य् एव हरन्त्य् अघम् इत्य् अस्यैव परमोपायः स एव समाश्रयणीयः इति भावनायां पूर्ववद् एव पुनर् अपि नामापराधः

लिप्यंतरण (IAST)

yathā satāṁ nindā iti daśasu nāmnaḥ prathamo'parādhaḥ | tatra nindety anena dveṣa-drohādayo'py upalakṣyante | tataś ca daivāt tasminn aparādhe jāte—hanta pāmareṇa mayā sādhuṣu aparāddham iti anutapto janaḥ kṛśānau śāmyati taptaḥ kṛśānunā evāyam iti nyāyena tat-padāgra eva nipatya prasādayāmīti viṣaṇṇa-cetasā praṇati-stuti-sammānādibhis tasyopaśamaḥ kāryaḥ | kadācit kasyacana kair api duṣprasādanīyatve bahu-dinam api tan-mano'bhirociny anuvṛttiḥ kāryā | aparādhasyātimahattvāt kathañcit tayāpy anivartyakopatve dhiṅ mām akṣīṇa-bhaktāparādhaṁ niraya-koṭiṣu patantam iti nirvidya sarvaṁ parityajya samāśrayaṇīyā nāma-saṅkīrtana-santatis tayā ca mahā-śaktimatyāvaśyam eva kāle tataḥ syād evoddhāraḥ | kiṁ me muhur muhur eva pāda-patanādibhiḥ svāpakarṣa-svīkāreṇa nāmāparādha-yuktānāṁ nāmāny eva haranty agham ity asyaiva paramopāyaḥ sa eva samāśrayaṇīyaḥ iti bhāvanāyāṁ pūrvavad eva punar api nāmāparādhaḥ

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यथाyathāнапример
सतांsatāṁсвятых
निन्दाnindāхула
इतिitiтак
दशसुdaśasuиз десяти
नाम्नःnāmnaḥпротив имени
प्रथमोऽपराधःprathamo'parādhaḥпервое оскорбление
तत्रtatraтам
निन्देत्य्nindetyсловом «хула»
अनेनanenaэтим
द्वेष-द्रोहादयोऽप्य्dveṣa-drohādayo'pyи неприязнь, вред и прочее
उपलक्ष्यन्तेupalakṣyanteподразумеваются
ततश्tataśпоэтому
चcaи
दैवात्daivātпо воле судьбы
तस्मिन्न्tasminnэто
अपराधेaparādheоскорбление
जातेjāteесли случится
हन्तhantaувы
पामरेणpāmareṇaничтожным
मयाmayāмною
साधुषुsādhuṣuперед святыми
अपराद्धम्aparāddhamсовершено оскорбление
इतिitiтак
अनुतप्तोanutaptoраскаявшийся
जनःjanaḥчеловек
कृशानौkṛśānauогнём
शाम्यतिśāmyatiунимается
तप्तःtaptaḥобожжённый
कृशानुनाkṛśānunāогнём
एवायम्evāyamже он
इतिitiтак
न्यायेनnyāyenaпо правилу
तत्-पदाग्रtat-padāgraк его стопам
एवevaже
निपत्यnipatyaприпав
प्रसादयामीतिprasādayāmītiумилостивлю — так
विषण्ण-चेतसाviṣaṇṇa-cetasāс удручённым сердцем
प्रणति-स्तुति-सम्मानादिभिस्praṇati-stuti-sammānādibhisпоклонами, хвалой, почтением и прочим
तस्योपशमःtasyopaśamaḥего умиротворение
कार्यःkāryaḥследует совершить
कदाचित्kadācitпорой
कस्यचनkasyacanaу кого-то
कैर् अपिkair apiчем-либо
दुष्प्रसादनीयत्वेduṣprasādanīyatveесли трудно умилостивить
बहु-दिनम्bahu-dinamмного дней
अपिapiдаже
तन्-मनोऽभिरोचिन्य्tan-mano'bhirocinyугодное его уму
अनुवृत्तिःanuvṛttiḥуслужение
कार्याkāryāследует оказывать
अपराधस्यातिमहत्त्वात्aparādhasyātimahattvātиз-за огромности оскорбления
कथञ्चित्kathañcitникак
तयाप्य्tayāpyдаже этим
अनिवर्त्यकोपत्वेanivartyakopatveесли гнев не отвратить
धिङ्dhiṅпозор
माम्māmмне
अक्षीण-भक्तापराधंakṣīṇa-bhaktāparādhaṁс неизжитым оскорблением преданного
निरय-कोटिषुniraya-koṭiṣuв миллионы адов
पतन्तम्patantamпадающему
इतिitiтак
निर्विद्यnirvidyaотчаявшись
सर्वंsarvaṁвсё
परित्यज्यparityajyaоставив
समाश्रयणीयाsamāśrayaṇīyāследует прибегнуть
नाम-सङ्कीर्तन-सन्ततिस्nāma-saṅkīrtana-santatisк непрерывному воспеванию имени
तयाtayāим
चcaи
महा-शक्तिमत्यावश्यम्mahā-śaktimatyāvaśyamвеликой силы — непременно
एवevaже
कालेkāleсо временем
ततःtataḥоттуда
स्याद्syādбудет
एवोद्धारःevoddhāraḥспасение
किंkiṁзачем
मेmeмне
मुहुर् मुहुर्muhur muhurснова и снова
एवevaже
पाद-पतनादिभिःpāda-patanādibhiḥпадением к стопам и прочим
स्वापकर्ष-स्वीकारेणsvāpakarṣa-svīkāreṇaпризнанием своей низости
नामापराध-युक्तानांnāmāparādha-yuktānāṁу совершивших оскорбления имени
नामान्य्nāmānyимена
एवevaже
हरन्त्य्harantyуносят
अघम्aghamгрех
इत्य्ityтак
अस्यैवasyaivaу этого же
परमोपायःparamopāyaḥвысшее средство
सsaоно
एवevaже
समाश्रयणीयःsamāśrayaṇīyaḥк нему и прибегну
इतिitiтак
भावनायांbhāvanāyāṁпри мысли
पूर्ववद्pūrvavadкак прежде
एवevaже
पुनर्punarснова
अपिapiи
नामापराधःnāmāparādhaḥоскорбление имени
अनुवाद

Например, «хула на святых» — первое из десяти оскорблений имени; под «хулой» подразумеваются и неприязнь, и вред, и прочее. Если по воле судьбы такое оскорбление случится, человек должен раскаяться: «Увы, я, ничтожный, оскорбил святых!» — и, по правилу «обожжённого огнём унимает огонь», с удручённым сердцем решить: «Припаду к его стопам и умилостивлю его», — и умиротворить его поклонами, хвалой, почтением и прочим. Если кого-то порой трудно умилостивить, надо много дней услуживать ему тем, что ему угодно. Если же из-за огромности оскорбления гнев никак не отвратить и этим, то, отчаявшись: «Позор мне, я не изжил оскорбления преданного и падаю в миллионы адов!» — следует оставить всё и прибегнуть к непрерывному воспеванию имени; оно обладает великой силой, и со временем спасение непременно придёт. Но если подумать: «Зачем мне снова и снова падать к стопам и признавать свою низость? Ведь „у совершивших оскорбления имени имена сами уносят грех“ — вот высшее средство, к нему и прибегну», — то, как и прежде, это снова оскорбление имени.

संस्करण

45d3ccd0504b · प्रकाशित 28 सित॰ 2026, 3:51:26 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से