महाभारत
Caitraratha-parva (vasiṣṭha-viśvāmitra-vairotpatti) (The Enmity of Vasiṣṭha and Viśvāmitra)1.165.9–12
1110 / 15823
महाभारत · 1.165.9–12
देवनागरी

तस्याथ कामधुग् धेनुर् वसिष्ठस्य महात्मनः ॥
उक्ता कामान् प्रयच्छेति सा कामान् दुदुहे ततः ॥
ग्राम्यारण्या ओषधीश् च दुदुहे पय एव च ॥
षड्रसं चामृतरसं रसायनम् अनुत्तमम् ॥
भोजनीयानि पेयानि भक्ष्याणि विविधानि च ॥
लेह्यान्य् अमृतकल्पानि चोष्याणि च तथार्जुन ॥
तैः कामैः सर्वसंपूर्णैः पूजितः स महीपतिः ॥
सामात्यः सबलश् चैव तुतोष स भृशं नृपः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

tasyātha kāmadhug dhenur vasiṣṭhasya mahātmanaḥ ||
uktā kāmān prayaccheti sā kāmān duduhe tataḥ ||
grāmyāraṇyā oṣadhīś ca duduhe paya eva ca ||
ṣaḍrasaṃ cāmṛtarasaṃ rasāyanam anuttamam ||
bhojanīyāni peyāni bhakṣyāṇi vividhāni ca ||
lehyāny amṛtakalpāni coṣyāṇi ca tathārjuna ||
taiḥ kāmaiḥ sarvasaṃpūrṇaiḥ pūjitaḥ sa mahīpatiḥ ||
sāmātyaḥ sabalaś caiva tutoṣa sa bhṛśaṃ nṛpaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तस्य अथ कामधुक् धेनुः वसिष्ठस्य महात्मनःtasya atha kāmadhuk dhenuḥ vasiṣṭhasya mahātmanaḥand then the wish-granting milch cow of that great-souled Vasishtha,
उक्ता कामान् प्रयच्छ इति सा कामान् दुदुहे ततःuktā kāmān prayaccha iti sā kāmān duduhe tataḥat the word "give what is desired" then yielded [everything] desired:
ग्राम्यारण्याः ओषधीः च दुदुहे पयः एव चgrāmyāraṇyāḥ oṣadhīḥ ca duduhe payaḥ eva cashe yielded domestic and wild herbs [grasses], and milk,
षड्रसं च अमृतरसं रसायनम् अनुत्तमम्ṣaḍrasaṃ ca amṛtarasaṃ rasāyanam anuttamamand six-flavored nectar-juice, unsurpassed rasayana,
भोजनीयानि पेयानि भक्ष्याणि विविधानि चbhojanīyāni peyāni bhakṣyāṇi vividhāni ca[every kind of] food, drink, various delicacies,
लेह्यानि अमृतकल्पानि चोष्याणि च तथा अर्जुनlehyāni amṛtakalpāni coṣyāṇi ca tathā arjunalicked foods like amrita, and things to be sucked, O Arjuna;
तैः कामैः सर्वसंपूर्णैः पूजितः सः महीपतिःtaiḥ kāmaiḥ sarvasaṃpūrṇaiḥ pūjitaḥ saḥ mahīpatiḥhonored with those wholly complete desired things, that lord of the earth,
सामात्यः सबलः च एव तुतोष सः भृशं नृपःsāmātyaḥ sabalaḥ ca eva tutoṣa saḥ bhṛśaṃ nṛpaḥtogether with his ministers and army, that king rejoiced greatly;
तस्याथtasyāthaoriginal form "tasyātha", added to complete the word-by-word coverage
कामधुग्kāmadhugoriginal form "kāmadhug", added to complete the word-by-word coverage
धेनुर्dhenuroriginal form "dhenur", added to complete the word-by-word coverage
प्रयच्छेतिprayacchetioriginal form "prayaccheti", added to complete the word-by-word coverage
ग्राम्यारण्याgrāmyāraṇyāoriginal form "grāmyāraṇyā", added to complete the word-by-word coverage
ओषधीश्oṣadhīśoriginal form "oṣadhīś", added to complete the word-by-word coverage
पयpayaoriginal form "paya", added to complete the word-by-word coverage
चामृतरसंcāmṛtarasaṃoriginal form "cāmṛtarasaṃ", added to complete the word-by-word coverage
लेह्यान्य्lehyānyoriginal form "lehyāny", added to complete the word-by-word coverage
तथार्जुनtathārjunaoriginal form "tathārjuna", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
सबलश्sabalaśoriginal form "sabalaś", added to complete the word-by-word coverage
चैवcaivaoriginal form "caiva", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"The wish-granting milch cow of the great-souled Vasishtha, at the word 'give what is desired,' then yielded everything: domestic and wild herbs, and milk, and six-flavored nectar-juice, unsurpassed rasayana, every kind of food, drink, various delicacies like amrita. And honored with those wholly complete blessings, that lord of the earth, together with his ministers and army, rejoiced greatly."

संस्करण

f39ba6ec738f · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 5:29:43 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से