महाभारत
Caitraratha-parva (vasiṣṭha-viśvāmitra-vairotpatti) (The Enmity of Vasiṣṭha and Viśvāmitra)1.165.21–23
1115 / 15823
महाभारत · 1.165.21–23
देवनागरी

गन्धर्व उवाच
एवम् उक्तस् तदा पार्थ विश्वामित्रो बलाद् इव ॥
हंसचन्द्रप्रतीकाशां नन्दिनीं तां जहार गाम् ॥
कशादण्डप्रतिहता काल्यमाना ततस् ततः ॥
हम्भायमाना कल्याणी वसिष्ठस्याथ नन्दिनी ॥
आगम्याभिमुखी पार्थ तस्थौ भगवदुन्मुखी ॥
भृशं च ताड्यमानापि न जगामाश्रमात् ततः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

gandharva uvāca
evam uktas tadā pārtha viśvāmitro balād iva ||
haṃsacandrapratīkāśāṃ nandinīṃ tāṃ jahāra gām ||
kaśādaṇḍapratihatā kālyamānā tatas tataḥ ||
hambhāyamānā kalyāṇī vasiṣṭhasyātha nandinī ||
āgamyābhimukhī pārtha tasthau bhagavadunmukhī ||
bhṛśaṃ ca tāḍyamānāpi na jagāmāśramāt tataḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
एवम् उक्तः तदा पार्थ विश्वामित्रः बलात् इवevam uktaḥ tadā pārtha viśvāmitraḥ balāt ivathus addressed, then, O Partha, Vishvamitra, as if by force,
हंसचन्द्रप्रतीकाशां नन्दिनीं तां जहार गाम्haṃsacandrapratīkāśāṃ nandinīṃ tāṃ jahāra gāmled away that cow Nandini, resembling in whiteness a swan and the moon;
कशादण्डप्रतिहता काल्यमाना ततः ततःkaśādaṇḍapratihatā kālyamānā tataḥ tataḥstruck by whip and stick, driven this way and that,
हम्भायमाना कल्याणी वसिष्ठस्य अथ नन्दिनीhambhāyamānā kalyāṇī vasiṣṭhasya atha nandinīlowing, the auspicious Nandini of Vasishtha,
आगम्य अभिमुखी पार्थ तस्थौ भगवदुन्मुखीāgamya abhimukhī pārtha tasthau bhagavadunmukhīhaving come, O Partha, faced [him] and stood, her muzzle turned toward the lord;
भृशं च ताड्यमाना अपि न जगाम आश्रमात् ततःbhṛśaṃ ca tāḍyamānā api na jagāma āśramāt tataḥand though violently beaten, she did not go from the hermitage;
गन्धर्वgandharvaoriginal form "gandharva", added to complete the word-by-word coverage
उक्तस्uktasoriginal form "uktas", added to complete the word-by-word coverage
विश्वामित्रोviśvāmitrooriginal form "viśvāmitro", added to complete the word-by-word coverage
बलाद्balādoriginal form "balād", added to complete the word-by-word coverage
ततस्tatasoriginal form "tatas", added to complete the word-by-word coverage
वसिष्ठस्याथvasiṣṭhasyāthaoriginal form "vasiṣṭhasyātha", added to complete the word-by-word coverage
आगम्याभिमुखीāgamyābhimukhīoriginal form "āgamyābhimukhī", added to complete the word-by-word coverage
ताड्यमानापिtāḍyamānāpioriginal form "tāḍyamānāpi", added to complete the word-by-word coverage
जगामाश्रमात्jagāmāśramātoriginal form "jagāmāśramāt", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"Thus addressed, then, O Partha, Vishvamitra by force led away that cow Nandini, resembling in whiteness a swan and the moon. Struck by whip and stick, driven this way and that, lowing, the auspicious Nandini of Vasishtha, having come, stood before Vasishtha, her muzzle raised toward him; and though violently beaten, she did not go from the hermitage."

संस्करण

8ff709d141f7 · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 5:29:43 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से