महाभारत
Caitraratha-parva (kalmāṣapāda-śāpa) (The Curse of Kalmāṣapāda)1.166.3–4
1128 / 15823
महाभारत · 1.166.3–4
देवनागरी

स तु राजा महात्मानं वासिष्ठम् ऋषिसत्तमम् ॥
तृषार्तश् च क्षुधार्तश् च एकायनगतः पथि ॥
अपश्यद् अजितः संख्ये मुनिं प्रतिमुखागतम् ॥
शक्तिं नाम महाभागं वसिष्ठकुलनन्दनम् ॥
ज्येष्ठं पुत्रशतात् पुत्रं वसिष्ठस्य महात्मनः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

sa tu rājā mahātmānaṃ vāsiṣṭham ṛṣisattamam ||
tṛṣārtaś ca kṣudhārtaś ca ekāyanagataḥ pathi ||
apaśyad ajitaḥ saṃkhye muniṃ pratimukhāgatam ||
śaktiṃ nāma mahābhāgaṃ vasiṣṭhakulanandanam ||
jyeṣṭhaṃ putraśatāt putraṃ vasiṣṭhasya mahātmanaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
सः तु राजा महात्मानं वासिष्ठम् ऋषिसत्तमम्saḥ tu rājā mahātmānaṃ vāsiṣṭham ṛṣisattamamand that king — the great-souled son of Vasishtha, best of the rishis —
तृषार्तः च क्षुधार्तः च एकायनगतः पथिtṛṣārtaḥ ca kṣudhārtaḥ ca ekāyanagataḥ pathi[tormented] by thirst and hunger, on a narrow path
अपश्यत् अजितः संख्ये मुनिं प्रतिमुखागतम्apaśyat ajitaḥ saṃkhye muniṃ pratimukhāgatam[he,] unconquered in battle, saw a muni coming toward him —
शक्तिं नाम महाभागं वसिष्ठकुलनन्दनम्śaktiṃ nāma mahābhāgaṃ vasiṣṭhakulanandanamnamed Shakti, most fortunate, the delight of Vasishtha's line,
ज्येष्ठं पुत्रशतात् पुत्रं वसिष्ठस्य महात्मनःjyeṣṭhaṃ putraśatāt putraṃ vasiṣṭhasya mahātmanaḥthe eldest of the hundred sons of the great-souled Vasishtha;
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
तृषार्तश्tṛṣārtaśoriginal form "tṛṣārtaś", added to complete the word-by-word coverage
क्षुधार्तश्kṣudhārtaśoriginal form "kṣudhārtaś", added to complete the word-by-word coverage
अपश्यद्apaśyadoriginal form "apaśyad", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"And that king, tormented by thirst and hunger, on a narrow path, unconquered in battle, saw coming toward him a muni — the great-souled son of Vasishtha, best of the rishis, named Shakti, most fortunate, the delight of Vasishtha's line, the eldest of the hundred sons of the great-souled Vasishtha."

संस्करण

4493e585a30b · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 5:29:43 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से