महाभारत
Caitraratha-parva (parāśara-janma) (The Birth of Parāśara)1.169.1–3
1165 / 15823
महाभारत · 1.169.1–3
देवनागरी

गन्धर्व उवाच
आश्रमस्था ततः पुत्रम् अदृश्यन्ती व्यजायत ॥
शक्तेः कुलकरं राजन् द्वितीयम् इव शक्तिनम् ॥
जातकर्मादिकास् तस्य क्रियाः स मुनिपुंगवः ॥
पौत्रस्य भरतश्रेष्ठ चकार भगवान् स्वयम् ॥
परासुश् च यतस् तेन वसिष्ठः स्थापितस् तदा ॥
गर्भस्थेन ततो लोके पराशर इति स्मृतः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

gandharva uvāca
āśramasthā tataḥ putram adṛśyantī vyajāyata ||
śakteḥ kulakaraṃ rājan dvitīyam iva śaktinam ||
jātakarmādikās tasya kriyāḥ sa munipuṃgavaḥ ||
pautrasya bharataśreṣṭha cakāra bhagavān svayam ||
parāsuś ca yatas tena vasiṣṭhaḥ sthāpitas tadā ||
garbhasthena tato loke parāśara iti smṛtaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
आश्रमस्था ततः पुत्रम् अदृश्यन्ती व्यजायतāśramasthā tataḥ putram adṛśyantī vyajāyatadwelling in the hermitage, Adrishyanti then bore a son,
शक्तेः कुलकरं राजन् द्वितीयम् इव शक्तिनम्śakteḥ kulakaraṃ rājan dvitīyam iva śaktinama continuer of Shakti's line, O king, as if a second Shakti;
जातकर्मादिकाः तस्य क्रियाः सः मुनिपुंगवःjātakarmādikāḥ tasya kriyāḥ saḥ munipuṃgavaḥthe birth rites and other ceremonies for him, his grandson,
पौत्रस्य भरतश्रेष्ठ चकार भगवान् स्वयम्pautrasya bharataśreṣṭha cakāra bhagavān svayamO best of the Bharatas, the blessed Vasishtha performed himself;
परासुः च यतः तेन वसिष्ठः स्थापितः तदाparāsuḥ ca yataḥ tena vasiṣṭhaḥ sthāpitaḥ tadāand because Vasishtha, ready to part with life [parāsu], was held back by him,
गर्भस्थेन ततः लोके पराशरः इति स्मृतःgarbhasthena tataḥ loke parāśaraḥ iti smṛtaḥwhile still dwelling in the womb, therefore in the world he is [known] as Parashara;
गन्धर्वgandharvaoriginal form "gandharva", added to complete the word-by-word coverage
जातकर्मादिकास्jātakarmādikāsoriginal form "jātakarmādikās", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
परासुश्parāsuśoriginal form "parāsuś", added to complete the word-by-word coverage
यतस्yatasoriginal form "yatas", added to complete the word-by-word coverage
स्थापितस्sthāpitasoriginal form "sthāpitas", added to complete the word-by-word coverage
ततोtatooriginal form "tato", added to complete the word-by-word coverage
पराशरparāśaraoriginal form "parāśara", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

The Gandharva said: 'Dwelling in the hermitage, Adrishyanti then bore a son — a continuer of Shakti's line, O king, as if a second Shakti. The birth rites and other ceremonies for his grandson the blessed Vasishtha performed himself, O best of the Bharatas. And because Vasishtha, ready to part with life, was held back by him while still dwelling in the womb, therefore in the world he is known as Parashara.'

संस्करण

dbad6fbea5b7 · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 5:29:43 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से