महाभारत
Caitraratha-parva (parāśara-janma) (The Birth of Parāśara)1.169.4–6
1166 / 15823
महाभारत · 1.169.4–6
देवनागरी

अमन्यत स धर्मात्मा वसिष्ठं पितरं तदा ॥
जन्मप्रभृति तस्मिंश् च पितरीव व्यवर्तत ॥
स तात इति विप्रर्षिं वसिष्ठं प्रत्यभाषत ॥
मातुः समक्षं कौन्तेय अदृश्यन्त्याः परंतप ॥
तातेति परिपूर्णार्थं तस्य तन् मधुरं वचः ॥
अदृश्यन्त्य् अश्रुपूर्णाक्षी शृण्वन्ती तम् उवाच ह ॥

लिप्यंतरण (IAST)

amanyata sa dharmātmā vasiṣṭhaṃ pitaraṃ tadā ||
janmaprabhṛti tasmiṃś ca pitarīva vyavartata ||
sa tāta iti viprarṣiṃ vasiṣṭhaṃ pratyabhāṣata ||
mātuḥ samakṣaṃ kaunteya adṛśyantyāḥ paraṃtapa ||
tāteti paripūrṇārthaṃ tasya tan madhuraṃ vacaḥ ||
adṛśyanty aśrupūrṇākṣī śṛṇvantī tam uvāca ha ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अमन्यत सः धर्मात्मा वसिष्ठं पितरं तदाamanyata saḥ dharmātmā vasiṣṭhaṃ pitaraṃ tadāthat righteous-souled [boy] then honored Vasishtha as father,
जन्मप्रभृति तस्मिन् च पितरि इव व्यवर्ततjanmaprabhṛti tasmin ca pitari iva vyavartataand from [the very] birth behaved toward him as toward a father;
सः तात इति विप्रर्षिं वसिष्ठं प्रत्यभाषतsaḥ tāta iti viprarṣiṃ vasiṣṭhaṃ pratyabhāṣatahe addressed the brahmin-seer Vasishtha [with the word] 'father' [tata]
मातुः समक्षं कौन्तेय अदृश्यन्त्याः परंतपmātuḥ samakṣaṃ kaunteya adṛśyantyāḥ paraṃtapain the presence of his mother Adrishyanti, O Kaunteya, chastiser of foes;
तात इति परिपूर्णार्थं तस्य तत् मधुरं वचःtāta iti paripūrṇārthaṃ tasya tat madhuraṃ vacaḥ'father' — that sweet, meaning-laden word of his
अदृश्यन्ती अश्रुपूर्णाक्षी शृण्वन्ती तम् उवाच हadṛśyantī aśrupūrṇākṣī śṛṇvantī tam uvāca haAdrishyanti, [with] eyes full of tears, hearing [it], said to him:
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
तस्मिंश्tasmiṃśoriginal form "tasmiṃś", added to complete the word-by-word coverage
पितरीवpitarīvaoriginal form "pitarīva", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
तातेतिtātetioriginal form "tāteti", added to complete the word-by-word coverage
तन्tanoriginal form "tan", added to complete the word-by-word coverage
अदृश्यन्त्य्adṛśyantyoriginal form "adṛśyanty", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

'That righteous-souled boy honored Vasishtha as father and from birth behaved toward him as toward a father; he addressed him with the word "father" in his mother's presence. And hearing that sweet, meaning-laden word "father," Adrishyanti, with eyes full of tears, said to him.'

संस्करण

58b8c00087c7 · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 5:29:43 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से