महाभारत
Vaivāhika-parva (pañcendra-upākhyāna) (The Tale of the Five Indras)1.189.36–38
1404 / 15823
महाभारत · 1.189.36–38
देवनागरी

वैशंपायन उवाच
ततो व्यासः परमोदारकर्मा; शुचिर् विप्रस् तपसा तस्य राज्ञः ॥
चक्षुर् दिव्यं प्रददौ तान् स सर्वान्; राजापश्यत् पूर्वदेहैर् यथावत् ॥
ततो दिव्यान् हेमकिरीटमालिनः; शक्रप्रख्यान् पावकादित्यवर्णान् ॥
बद्धापीडांश् चारुरूपांश् च यूनो; व्यूढोरस्कांस् तालमात्रान् ददर्श ॥
दिव्यैर् वस्त्रैर् अरजोभिः सुवर्णैर्; माल्यैश् चाग्र्यैः शोभमानान् अतीव ॥
साक्षात् त्र्यक्षान् वसवो वाथ दिव्यान्; आदित्यान् वा सर्वगुणोपपन्नान् ॥
तान् पूर्वेन्द्रान् एवम् ईक्ष्याभिरूपान्; प्रीतो राजा द्रुपदो विस्मितश् च ॥

लिप्यंतरण (IAST)

vaiśaṃpāyana uvāca
tato vyāsaḥ paramodārakarmā; śucir vipras tapasā tasya rājñaḥ ||
cakṣur divyaṃ pradadau tān sa sarvān; rājāpaśyat pūrvadehair yathāvat ||
tato divyān hemakirīṭamālinaḥ; śakraprakhyān pāvakādityavarṇān ||
baddhāpīḍāṃś cārurūpāṃś ca yūno; vyūḍhoraskāṃs tālamātrān dadarśa ||
divyair vastrair arajobhiḥ suvarṇair; mālyaiś cāgryaiḥ śobhamānān atīva ||
sākṣāt tryakṣān vasavo vātha divyān; ādityān vā sarvaguṇopapannān ||
tān pūrvendrān evam īkṣyābhirūpān; prīto rājā drupado vismitaś ca ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
ततः व्यासः परमोदारकर्मा शुचिः विप्रः तपसा तस्य राज्ञःtataḥ vyāsaḥ paramodārakarmā śuciḥ vipraḥ tapasā tasya rājñaḥthen Vyasa, most noble in his deeds, a pure brahmin, by the power of his austerity, to that king
चक्षुः दिव्यं प्रददौ तान् सः सर्वान् राजा अपश्यत् पूर्वदेहैः यथावत्cakṣuḥ divyaṃ pradadau tān saḥ sarvān rājā apaśyat pūrvadehaiḥ yathāvatgranted divine sight; and the king saw them all in their former bodies, exactly as they had been;
ततः दिव्यान् हेमकिरीटमालिनः शक्रप्रख्यान् पावकादित्यवर्णान्tataḥ divyān hemakirīṭamālinaḥ śakraprakhyān pāvakādityavarṇānand he beheld them radiant, in golden crowns and garlands, resembling Shakra, the color of fire and sun,
बद्धापीडान् चारुरूपान् च यूनः व्यूढोरस्कान् तालमात्रान् ददर्शbaddhāpīḍān cārurūpān ca yūnaḥ vyūḍhoraskān tālamātrān dadarśawith diadems bound on, beautiful in form, youthful, broad-chested, tall as palm trees, he saw them;
दिव्यैः वस्त्रैः अरजोभिः सुवर्णैः माल्यैः च अग्र्यैः शोभमानान् अतीवdivyaiḥ vastraiḥ arajobhiḥ suvarṇaiḥ mālyaiḥ ca agryaiḥ śobhamānān atīvashining exceedingly in divine, spotless golden garments and peerless garlands,
साक्षात् त्र्यक्षान् वसवः वा अथ दिव्यान् आदित्यान् वा सर्वगुणोपपन्नान्sākṣāt tryakṣān vasavaḥ vā atha divyān ādityān vā sarvaguṇopapannānas if beholding in person the three-eyed ones [Rudras], or the divine Vasus, or the Adityas, endowed with every virtue;
तान् पूर्वेन्द्रान् एवम् ईक्ष्य अभिरूपान् प्रीतः राजा द्रुपदः विस्मितः चtān pūrvendrān evam īkṣya abhirūpān prītaḥ rājā drupadaḥ vismitaḥ cabeholding those former Indras, so beautiful, King Drupada was delighted and amazed;
वैशंपायनvaiśaṃpāyanaoriginal form "vaiśaṃpāyana", added to complete the word-by-word coverage
ततोtatooriginal form "tato", added to complete the word-by-word coverage
शुचिर्śuciroriginal form "śucir", added to complete the word-by-word coverage
विप्रस्viprasoriginal form "vipras", added to complete the word-by-word coverage
चक्षुर्cakṣuroriginal form "cakṣur", added to complete the word-by-word coverage
saoriginal form "sa", added to complete the word-by-word coverage
राजापश्यत्rājāpaśyatoriginal form "rājāpaśyat", added to complete the word-by-word coverage
पूर्वदेहैर्pūrvadehairoriginal form "pūrvadehair", added to complete the word-by-word coverage
ततोtatooriginal form "tato", added to complete the word-by-word coverage
बद्धापीडांश्baddhāpīḍāṃśoriginal form "baddhāpīḍāṃś", added to complete the word-by-word coverage
चारुरूपांश्cārurūpāṃśoriginal form "cārurūpāṃś", added to complete the word-by-word coverage
यूनोyūnooriginal form "yūno", added to complete the word-by-word coverage
व्यूढोरस्कांस्vyūḍhoraskāṃsoriginal form "vyūḍhoraskāṃs", added to complete the word-by-word coverage
दिव्यैर्divyairoriginal form "divyair", added to complete the word-by-word coverage
वस्त्रैर्vastrairoriginal form "vastrair", added to complete the word-by-word coverage
सुवर्णैर्suvarṇairoriginal form "suvarṇair", added to complete the word-by-word coverage
माल्यैश्mālyaiśoriginal form "mālyaiś", added to complete the word-by-word coverage
चाग्र्यैःcāgryaiḥoriginal form "cāgryaiḥ", added to complete the word-by-word coverage
वसवोvasavooriginal form "vasavo", added to complete the word-by-word coverage
वाथvāthaoriginal form "vātha", added to complete the word-by-word coverage
ईक्ष्याभिरूपान्īkṣyābhirūpānoriginal form "īkṣyābhirūpān", added to complete the word-by-word coverage
प्रीतोprītooriginal form "prīto", added to complete the word-by-word coverage
द्रुपदोdrupadooriginal form "drupado", added to complete the word-by-word coverage
विस्मितश्vismitaśoriginal form "vismitaś", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

Vaishampayana said: 'Then Vyasa, most noble in his deeds, a pure brahmin, by the power of his austerity granted the king divine sight; and the king saw them all in their former bodies, exactly as they had been — radiant, in golden crowns and garlands, resembling Shakra, the color of fire and sun, with diadems bound on, beautiful in form, youthful, broad-chested, tall as palm trees, shining exceedingly in divine, spotless golden garments and peerless garlands, as if beholding in person the three-eyed Rudras, or the divine Vasus, or the Adityas, endowed with every virtue. Beholding those former Indras, so beautiful, King Drupada was delighted and amazed.'

संस्करण

91b4b1d9ba43 · प्रकाशित 12 जुल॰ 2026, 5:44:41 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से