महाभारत
Dyūta-parva (duryodhana-nivedana, dyūta-anujñā) (Duryodhana's Complaint and the Permission for the Game)2.45.4–5
2502 / 15823
महाभारत · 2.45.4–5
देवनागरी

दुर्योधनो महाराज विवर्णो हरिणः कृशः ॥
दीनश् चिन्तापरश् चैव तद् विद्धि भरतर्षभ ॥
न वै परीक्षसे सम्यग् असह्यं शत्रुसंभवम् ॥
ज्येष्ठपुत्रस्य शोकं त्वं किमर्थं नावबुध्यसे ॥

लिप्यंतरण (IAST)

duryodhano mahārāja vivarṇo hariṇaḥ kṛśaḥ ||
dīnaś cintāparaś caiva tad viddhi bharatarṣabha ||
na vai parīkṣase samyag asahyaṃ śatrusaṃbhavam ||
jyeṣṭhaputrasya śokaṃ tvaṃ kimarthaṃ nāvabudhyase ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
दुर्योधनो महाराजduryodhano mahārāja'Duryodhana, O great king,
विवर्णो हरिणः कृशःvivarṇo hariṇaḥ kṛśaḥis pale, sallow, thin,
दीनश् चिन्ता-परश् च एवdīnaś cintā-paraś ca evawretched and sunk in thought —
तद् विद्धि भरतर्षभtad viddhi bharatarṣabhaknow this, O bull of the Bharatas;
न वै परीक्षसे सम्यग्na vai parīkṣase samyagyou do not properly consider
असह्यं शत्रु-संभवम्asahyaṃ śatru-saṃbhavamthe unbearable [grief], born of enemies;
ज्येष्ठ-पुत्रस्य शोकं त्वंjyeṣṭha-putrasya śokaṃ tvaṃthe eldest son's grief, you
किम्-अर्थं न अवबुध्यसेkim-arthaṃ na avabudhyasewhy do you not understand?'
चिन्तापरश्cintāparaśoriginal form "cintāparaś", added to complete the word-by-word coverage
चैवcaivaoriginal form "caiva", added to complete the word-by-word coverage
शत्रुसंभवम्śatrusaṃbhavamoriginal form "śatrusaṃbhavam", added to complete the word-by-word coverage
ज्येष्ठपुत्रस्यjyeṣṭhaputrasyaoriginal form "jyeṣṭhaputrasya", added to complete the word-by-word coverage
किमर्थंkimarthaṃoriginal form "kimarthaṃ", added to complete the word-by-word coverage
नावबुध्यसेnāvabudhyaseoriginal form "nāvabudhyase", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

'Duryodhana, O great king, is pale, sallow, thin, wretched, and sunk in thought — know this, O bull of the Bharatas. You do not properly consider his unbearable [grief], born of [the sight of his] enemies; why do you not understand your eldest son's sorrow?'

संस्करण

58d09e5b7642 · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 3:49:22 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से