महाभारत
Dyūta-parva (duryodhana-nivedana, dyūta-anujñā) (Duryodhana's Complaint and the Permission for the Game)2.45.36–38
2512 / 15823
महाभारत · 2.45.36–38
देवनागरी

शकुनिर् उवाच
याम् एताम् उत्तमां लक्ष्मीं दृष्टवान् असि पाण्डवे ॥
तस्याः प्राप्ताव् उपायं मे शृणु सत्यपराक्रम ॥
अहम् अक्षेष्व् अभिज्ञातः पृथिव्याम् अपि भारत ॥
हृदयज्ञः पणज्ञश् च विशेषज्ञश् च देवने ॥
द्यूतप्रियश् च कौन्तेयो न च जानाति देवितुम् ॥
आहूतश् चैष्यति व्यक्तं दीव्यावेत्य् आह्वयस्व तम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

śakunir uvāca
yām etām uttamāṃ lakṣmīṃ dṛṣṭavān asi pāṇḍave ||
tasyāḥ prāptāv upāyaṃ me śṛṇu satyaparākrama ||
aham akṣeṣv abhijñātaḥ pṛthivyām api bhārata ||
hṛdayajñaḥ paṇajñaś ca viśeṣajñaś ca devane ||
dyūtapriyaś ca kaunteyo na ca jānāti devitum ||
āhūtaś caiṣyati vyaktaṃ dīvyāvety āhvayasva tam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
याम् एताम् उत्तमां लक्ष्मींyām etām uttamāṃ lakṣmīṃ"that supreme Lakshmi,
दृष्टवान् असि पाण्डवेdṛṣṭavān asi pāṇḍavewhich you have seen at the Pandava's,
तस्याः प्राप्ताव् उपायं मेtasyāḥ prāptāv upāyaṃ methe means of obtaining it, from me
शृणु सत्य-पराक्रमśṛṇu satya-parākramahear, O truly-valiant one;
अहम् अक्षेष्व् अभिज्ञातःaham akṣeṣv abhijñātaḥI am expert in dice,
पृथिव्याम् अपि भारतpṛthivyām api bhārataon [all] the earth, O Bharata —
हृदय-ज्ञः पण-ज्ञश् चhṛdaya-jñaḥ paṇa-jñaś caa knower of hearts, a knower of stakes,
विशेष-ज्ञश् च देवनेviśeṣa-jñaś ca devaneand a knower of the finer points of play;
द्यूत-प्रियश् च कौन्तेयोdyūta-priyaś ca kaunteyofond of gambling is Kaunteya,
न च जानाति देवितुम्na ca jānāti devitumbut he does not know how to play;
आहूतश् च एष्यति व्यक्तंāhūtaś ca eṣyati vyaktaṃsummoned, he will come openly;
दीव्याव इत्य् आह्वयस्व तम्dīvyāva ity āhvayasva tam'let us play' — [thus] summon him."
शकुनिर्śakuniroriginal form "śakunir", added to complete the word-by-word coverage
सत्यपराक्रमsatyaparākramaoriginal form "satyaparākrama", added to complete the word-by-word coverage
हृदयज्ञःhṛdayajñaḥoriginal form "hṛdayajñaḥ", added to complete the word-by-word coverage
पणज्ञश्paṇajñaśoriginal form "paṇajñaś", added to complete the word-by-word coverage
विशेषज्ञश्viśeṣajñaśoriginal form "viśeṣajñaś", added to complete the word-by-word coverage
द्यूतप्रियश्dyūtapriyaśoriginal form "dyūtapriyaś", added to complete the word-by-word coverage
चैष्यतिcaiṣyatioriginal form "caiṣyati", added to complete the word-by-word coverage
दीव्यावेत्य्dīvyāvetyoriginal form "dīvyāvety", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"Hear from me the means to obtain that supreme Lakshmi you have seen belonging to the Pandava, O truly-valiant one. I am expert in dice throughout the whole earth, O Bharata — a knower of hearts, a knower of stakes, and of the finer points of play. Kaunteya loves gambling but does not know how to play; summoned, he will surely come. So summon him: 'Let us play.'"

संस्करण

29181cfbcb94 · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 3:49:22 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से