महाभारत
Dyūta-parva (duryodhana-nivedana, dyūta-anujñā) (Duryodhana's Complaint and the Permission for the Game)2.45.56–58
2520 / 15823
महाभारत · 2.45.56–58
देवनागरी

गच्छ त्वं रथम् आस्थाय हयैर् वातसमैर् जवे ॥
खाण्डवप्रस्थम् अद्यैव समानय युधिष्ठिरम् ॥
न वार्यो व्यवसायो मे विदुरैतद् ब्रवीमि ते ॥
दैवम् एव परं मन्ये येनैतद् उपपद्यते ॥
इत्य् उक्तो विदुरो धीमान् नैतद् अस्तीति चिन्तयन् ॥
आपगेयं महाप्राज्ञम् अभ्यगच्छत् सुदुःखितः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

gaccha tvaṃ ratham āsthāya hayair vātasamair jave ||
khāṇḍavaprastham adyaiva samānaya yudhiṣṭhiram ||
na vāryo vyavasāyo me viduraitad bravīmi te ||
daivam eva paraṃ manye yenaitad upapadyate ||
ity ukto viduro dhīmān naitad astīti cintayan ||
āpageyaṃ mahāprājñam abhyagacchat suduḥkhitaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
गच्छ त्वं रथम् आस्थायgaccha tvaṃ ratham āsthāya"Go, mounting the chariot,
हयैर् वात-समैर् जवेhayair vāta-samair javewith horses equal to the wind in speed,
खाण्डवप्रस्थम् अद्य एवkhāṇḍavaprastham adya evato Khandavaprastha this very day,
समानय युधिष्ठिरम्samānaya yudhiṣṭhiramand bring Yudhishthira;
न वार्यो व्यवसायो मेna vāryo vyavasāyo memy resolve is not to be turned back,
विदुर एतद् ब्रवीमि तेvidura etad bravīmi teVidura, this I say to you;
दैवम् एव परं मन्येdaivam eva paraṃ manyeI consider fate alone supreme,
येन एतद् उपपद्यतेyena etad upapadyateby which this comes to pass."
इत्य् उक्तो विदुरो धीमान्ity ukto viduro dhīmānThus addressed, the wise Vidura,
न एतद् अस्तीति चिन्तयन्na etad astīti cintayanthinking "no good will come of this,"
आपगेयं महाप्राज्ञम्āpageyaṃ mahāprājñamto the son of the river [Bhishma], the greatly wise,
अभ्यगच्छत् सु-दुःखितःabhyagacchat su-duḥkhitaḥwent, deeply grieved.
वातसमैर्vātasamairoriginal form "vātasamair", added to complete the word-by-word coverage
अद्यैवadyaivaoriginal form "adyaiva", added to complete the word-by-word coverage
विदुरैतद्viduraitadoriginal form "viduraitad", added to complete the word-by-word coverage
येनैतद्yenaitadoriginal form "yenaitad", added to complete the word-by-word coverage
नैतद्naitadoriginal form "naitad", added to complete the word-by-word coverage
सुदुःखितःsuduḥkhitaḥoriginal form "suduḥkhitaḥ", added to complete the word-by-word coverage
अनुवाद

"Go, mounting a chariot with horses equal to the wind in speed, this very day to Khandavaprastha, and bring Yudhishthira. My resolve is unshakable, Vidura, I tell you this; I hold fate to be the highest power, by which this comes to pass." Thus addressed, the wise Vidura, thinking "no good will come of this," went, deeply grieved, to the greatly wise son of the river [Bhishma].

संस्करण

a7b531e04d19 · प्रकाशित 16 जुल॰ 2026, 3:49:22 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से