महाभारत
Jayadratha-vadha-parva (Dhṛtarāṣṭra's Lament)7.89.11–13
7350 / 15823
महाभारत · 7.89.11–13
देवनागरी

महोदधिम् इवापूर्णम् आपगाभिः समन्ततः ॥
अपक्षैः पक्षिसंकाशै रथैर् अश्वैश् च संवृतम् ॥
योधाक्षय्यजलं भीमं वाहनोर्मितरङ्गिणम् ॥
क्षेपण्यसिगदाशक्तिशरप्रासझषाकुलम् ॥
ध्वजभूषणसंबाधं रत्नपट्टेन संचितम् ॥
वाहनैर् अपि धावद्भिर् वायुवेगविकम्पितम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

mahodadhim ivāpūrṇam āpagābhiḥ samantataḥ ||
apakṣaiḥ pakṣisaṃkāśai rathair aśvaiś ca saṃvṛtam ||
yodhākṣayyajalaṃ bhīmaṃ vāhanormitaraṅgiṇam ||
kṣepaṇyasigadāśaktiśaraprāsajhaṣākulam ||
dhvajabhūṣaṇasaṃbādhaṃ ratnapaṭṭena saṃcitam ||
vāhanair api dhāvadbhir vāyuvegavikampitam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
महोदधिम् इव आपूर्णम्mahodadhim iva āpūrṇamlike the great ocean, full; like a full, great ocean
आपगाभिः समन्ततःāpagābhiḥ samantataḥwith rivers from every side; with rivers from every side
अपक्षैः पक्षिसंकाशैःapakṣaiḥ pakṣisaṃkāśaiḥwingless, [yet] resembling birds; wingless, but resembling birds
रथैः अश्वैः च संवृतम्rathaiḥ aśvaiḥ ca saṃvṛtamfull of chariots and horses; filled with chariots and horses
योधाक्षय्यजलम् भीमम्yodhākṣayyajalam bhīmamdreadful, with warriors as its inexhaustible water; dreadful, where the warriors are inexhaustible water
वाहनोर्मितरङ्गिणम्vāhanormitaraṅgiṇamsurging with teams [of horses] as its waves; surging with wave-like teams [of horses]
क्षेपण्यसिगदाशक्तिkṣepaṇyasigadāśaktiwith slings, swords, maces, spears; with slings, swords, maces, javelins
शरप्रासझषाकुलम्śaraprāsajhaṣākulamteeming with arrows and lances as [with] fish; teeming with arrows and lances like fish
ध्वजभूषणसंबाधम्dhvajabhūṣaṇasaṃbādhamcrowded with banners and ornaments; crowded with standards and finery
रत्नपट्टेन संचितम्ratnapaṭṭena saṃcitamabounding in jeweled bands; abounding in jeweled ribbons
वाहनैः अपि धावद्भिःvāhanaiḥ api dhāvadbhiḥand with racing teams [of horses]; and with speeding teams [of horses]
वायुवेगविकम्पितम्vāyuvegavikampitamstirred as by a gust of wind; stirred as though by a gust of wind
अनुवाद

Like a great ocean, full of rivers from every side, filled with chariots and horses wingless yet resembling birds; dreadful, where warriors are its inexhaustible water, where teams of horses are its surging waves; where slings, swords, maces, spears, arrows, and lances teem like fish; crowded with banners and ornaments, abounding in jeweled bands, and stirred by racing teams of horses as though by a gust of wind...

संस्करण

b6d0acd0e277 · प्रकाशित 19 जुल॰ 2026, 4:02:23 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से