महाभारत
Jayadratha-vadha-parva (Dhṛtarāṣṭra's Lament)7.89.23–25
7354 / 15823
महाभारत · 7.89.23–25
देवनागरी

न च योधो ऽभवत् कश् चिन् मम सैन्ये तु संजय ॥
अल्पदानभृतस् तात न कुप्यभृतको नरः ॥
पूजिता हि यथाशक्त्या दानमानासनैर् मया ॥
तथा पुत्रैश् च मे तात ज्ञातिभिश् च सबान्धवैः ॥
ते च प्राप्यैव संग्रामे निर्जिताः सव्यसाचिना ॥
शैनेयेन परामृष्टाः किम् अन्यद् भागधेयतः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

na ca yodho 'bhavat kaś cin mama sainye tu saṃjaya ||
alpadānabhṛtas tāta na kupyabhṛtako naraḥ ||
pūjitā hi yathāśaktyā dānamānāsanair mayā ||
tathā putraiś ca me tāta jñātibhiś ca sabāndhavaiḥ ||
te ca prāpyaiva saṃgrāme nirjitāḥ savyasācinā ||
śaineyena parāmṛṣṭāḥ kim anyad bhāgadheyataḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
न च योधः अभवत्na ca yodhaḥ abhavatand there was no warrior; and there was not [even] a single warrior
कः चित्kaḥ citnone at all; not a single one
मम सैन्ये तु संजयmama sainye tu saṃjayain my army, Sanjaya; in my host, Sanjaya
अल्पदानभृतः तातalpadānabhṛtaḥ tātahired for meager pay, O dear one; hired for scant wages, O dear one
न कुप्यभृतकः नरःna kupyabhṛtakaḥ naraḥthere was [no] man hired [for] mere goods; there was [no] man hired for trash
पूजिताः हि यथाशक्त्याpūjitāḥ hi yathāśaktyāfor [they were] honored [according] to [my] ability; indeed honored to the full extent [of my] means
दानमानासनैः मयाdānamānāsanaiḥ mayāwith gifts, honors, seats — by me; with gifts, honors, [honorable] seats — by me
तथा पुत्रैः च मे तातtathā putraiḥ ca me tātaand by my sons, O dear one; and also by my sons, O dear one
ज्ञातिभिः च सबान्धवैःjñātibhiḥ ca sabāndhavaiḥand by kinsmen with relatives; and by kinsmen together with relatives
ते च प्राप्य एव संग्रामेte ca prāpya eva saṃgrāmeyet they, having barely reached [the enemy] in battle; yet they, having barely met [the enemy] in the fight
निर्जिताः सव्यसाचिनाnirjitāḥ savyasācināwere defeated by Savyasachin; were defeated by Savyasachin
शैनेयेन परामृष्टाःśaineyena parāmṛṣṭāḥwere crushed by Shaineya; were crushed by Shaineya
किम् अन्यत् भागधेयतःkim anyat bhāgadheyataḥwhat else [is this], if not from fate; what [else] is this, if not from destiny
अनुवाद

And there was not, Sanjaya, a single warrior in my army hired for meager pay, O dear one, nor a man hired for mere goods. For they were honored to the full extent of my means — with gifts, honors, seats — and also by my sons, O dear one, and by kinsmen together with relatives. Yet they, having barely met the enemy in battle, were defeated by Savyasachin, crushed by Shaineya — what else is this, if not from fate?

संस्करण

08ec4065f48d · प्रकाशित 19 जुल॰ 2026, 4:02:23 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से