महाभारत
Jayadratha-vadha-parva (Droṇa's Evening Rampage)7.101.58–62
7535 / 15823
महाभारत · 7.101.58–62
देवनागरी

यथाबलं यथोत्साहं यथासत्त्वं महाद्युतिः ॥
मोहयन् सर्वभूतानि द्रोणो हन्ति बलानि नः ॥
तेषां तद् वचनं श्रुत्वा क्षत्रधर्मा व्यवस्थितः ॥
अर्धचन्द्रेण चिच्छेद द्रोणस्य सशरं धनुः ॥
स संरब्धतरो भूत्वा द्रोणः क्षत्रियमर्दनः ॥
अन्यत् कार्मुकम् आदाय भास्वरं वेगवत्तरम् ॥
तत्राधाय शरं तीक्ष्णं भारघ्नं विमलं दृढम् ॥
आकर्णपूर्णम् आचार्यो बलवान् अभ्यवासृजत् ॥
स हत्वा क्षत्रधर्माणं जगाम धरणीतलम् ॥
स भिन्नहृदयो वाहाद् अपतन् मेदिनीतले ॥

लिप्यंतरण (IAST)

yathābalaṃ yathotsāhaṃ yathāsattvaṃ mahādyutiḥ ||
mohayan sarvabhūtāni droṇo hanti balāni naḥ ||
teṣāṃ tad vacanaṃ śrutvā kṣatradharmā vyavasthitaḥ ||
ardhacandreṇa ciccheda droṇasya saśaraṃ dhanuḥ ||
sa saṃrabdhataro bhūtvā droṇaḥ kṣatriyamardanaḥ ||
anyat kārmukam ādāya bhāsvaraṃ vegavattaram ||
tatrādhāya śaraṃ tīkṣṇaṃ bhāraghnaṃ vimalaṃ dṛḍham ||
ākarṇapūrṇam ācāryo balavān abhyavāsṛjat ||
sa hatvā kṣatradharmāṇaṃ jagāma dharaṇītalam ||
sa bhinnahṛdayo vāhād apatan medinītale ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
यथाबलम् यथोत्साहम्yathābalam yathotsāhamaccording to strength, according to zeal; in keeping with strength, in keeping with zeal
यथासत्त्वम् महाद्युतिःyathāsattvam mahādyutiḥaccording to valor, the greatly resplendent one; in keeping with courage, the greatly luminous one
मोहयन् सर्वभूतानिmohayan sarvabhūtānibewildering all beings; throwing all beings into confusion
द्रोणः हन्ति बलानि नःdroṇaḥ hanti balāni naḥDrona destroys our forces; Drona destroys our armies
तेषाम् तत् वचनम् श्रुत्वाteṣām tat vacanam śrutvāhaving heard that word of theirs; having heard that speech of theirs
क्षत्रधर्मा व्यवस्थितःkṣatradharmā vyavasthitaḥKshatradharman stood firm; Kshatradharman took his stand, ready
अर्धचन्द्रेण चिच्छेदardhacandreṇa cicchedacut with a crescent-headed arrow; severed with a crescent-tipped shaft
द्रोणस्य सशरम् धनुःdroṇasya saśaram dhanuḥDrona's bow together with its arrow; the bow of Drona along with the arrow
सः संरब्धतरः भूत्वाsaḥ saṃrabdhataraḥ bhūtvāhe, growing yet more inflamed; he, having become still more enraged
द्रोणः क्षत्रियमर्दनःdroṇaḥ kṣatriyamardanaḥDrona, crusher of kshatriyas; Drona, destroyer of kshatriyas
अन्यत् कार्मुकम् आदायanyat kārmukam ādāyataking up another bow; having taken another bow
भास्वरम् वेगवत्तरम्bhāsvaram vegavattaramradiant, swifter still; shining, even more rapid
तत्र आधाय शरम् तीक्ष्णम्tatra ādhāya śaram tīkṣṇamhaving set upon it a sharp arrow; having fitted to it a sharp arrow
भारघ्नम् विमलम् दृढम्bhāraghnam vimalam dṛḍhamheavy-striking, flawless, firm; death-dealing, clear, sturdy
आकर्णपूर्णम् आचार्यःākarṇapūrṇam ācāryaḥdrawing it to his ear, the teacher; having drawn it to his ear, the teacher
बलवान् अभ्यवासृजत्balavān abhyavāsṛjatmighty, loosed [it]; powerful, released [it]
सः हत्वा क्षत्रधर्माणम्saḥ hatvā kṣatradharmāṇamit, having slain Kshatradharman; it, having struck down Kshatradharman
जगाम धरणीतलम्jagāma dharaṇītalamentered the earth; sank into the earth
सः भिन्नहृदयः वाहात्saḥ bhinnahṛdayaḥ vāhāthe, his heart pierced, from the chariot; he, his heart split, from his chariot
अपतत् मेदिनीतलेapatat medinītalefell to the ground; fell to the earth
अनुवाद

"According to strength, according to zeal, according to valor, the greatly resplendent one, bewildering all beings, Drona destroys our forces." Having heard that word of theirs, Kshatradharman stood firm and with a crescent-headed arrow cut Drona's bow together with its arrow. He, growing yet more inflamed, Drona, crusher of kshatriyas, took up another bow, radiant and swifter still, set upon it a sharp, heavy-striking, flawless, firm arrow, and drawing it to his ear, the mighty teacher loosed it. It, having slain Kshatradharman, entered the earth; he, his heart pierced, fell from his chariot to the ground.

संस्करण

98c17426c915 · प्रकाशित 19 जुल॰ 2026, 4:17:33 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से