महाभारत
Jayadratha-vadha-parva (karṇa-bhīma-vāgyuddha): Karṇa Spares and Mocks Bhīma7.114.64–67
7715 / 15823
महाभारत · 7.114.64–67
देवनागरी

व्यवस्थानम् अथाकाङ्क्षन् धनंजयशरैर् हतम् ॥
उद्यम्य कुञ्जरं पार्थस् तस्थौ परपुरंजयः ॥
तम् अस्य विशिखैः कर्णो व्यधमत् कुञ्जरं पुनः ॥
हस्त्यङ्गान्य् अथ कर्णाय प्राहिणोत् पाण्डवो नदन् ॥
चक्राण्य् अश्वांस् तथा वाहान् यद् यत् पश्यति भूतले ॥
तत् तद् आदाय चिक्षेप क्रुद्धः कर्णाय पाण्डवः ॥
तद् अस्य सर्वं चिच्छेद क्षिप्तं क्षिप्तं शितैः शरैः ॥
व्यायुधं नावधीच् चैनं कर्णः कुन्त्या वचः स्मरन् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

vyavasthānam athākāṅkṣan dhanaṃjayaśarair hatam ||
udyamya kuñjaraṃ pārthas tasthau parapuraṃjayaḥ ||
tam asya viśikhaiḥ karṇo vyadhamat kuñjaraṃ punaḥ ||
hastyaṅgāny atha karṇāya prāhiṇot pāṇḍavo nadan ||
cakrāṇy aśvāṃs tathā vāhān yad yat paśyati bhūtale ||
tat tad ādāya cikṣepa kruddhaḥ karṇāya pāṇḍavaḥ ||
tad asya sarvaṃ ciccheda kṣiptaṃ kṣiptaṃ śitaiḥ śaraiḥ ||
vyāyudhaṃ nāvadhīc cainaṃ karṇaḥ kuntyā vacaḥ smaran ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
व्यवस्थानम् अथ आकाङ्क्षन्vyavasthānam atha ākāṅkṣanthen seeking a footing; then, seeking something to stand on
धनंजयशरैः हतम्dhanaṃjayaśaraiḥ hatamslain by the arrows of Dhananjaya; slain by the arrows of Dhananjaya
उद्यम्य कुञ्जरम् पार्थःudyamya kuñjaram pārthaḥhaving lifted up an elephant, the Partha; having lifted an elephant, the Partha
तस्थौ परपुरंजयःtasthau parapuraṃjayaḥstood, the conqueror of enemy cities; stood, the conqueror of foes' cities
तम् अस्य विशिखैः कर्णःtam asya viśikhaiḥ karṇaḥthat [elephant] of his, with arrows Karna; that [elephant], with his arrows, Karna
व्यधमत् कुञ्जरम् पुनःvyadhamat kuñjaram punaḥshattered the elephant again; shattered [that] elephant once more
हस्त्यङ्गानि अथ कर्णायhastyaṅgāni atha karṇāyathe elephant's limbs then at Karna; then, [its] elephant-limbs — at Karna
प्राहिणोत् पाण्डवः नदन्prāhiṇot pāṇḍavaḥ nadanhurled the Pandava, roaring; the Pandava hurled, roaring
चक्राणि अश्वान् तथा वाहान्cakrāṇi aśvān tathā vāhānwheels, horses, also draft-animals; wheels, horses, and draft-animals
यत् यत् पश्यति भूतलेyat yat paśyati bhūtalewhatever he sees on the ground; whatever he sees on the ground
तत् तत् आदाय चिक्षेपtat tat ādāya cikṣepathat and that, taking, he threw; that and that he took and flung
क्रुद्धः कर्णाय पाण्डवःkruddhaḥ karṇāya pāṇḍavaḥenraged, at Karna the Pandava; enraged, at Karna, the Pandava
तत् अस्य सर्वम् चिच्छेदtat asya sarvam cicchedaall that of his he cut; he cut all of that
क्षिप्तम् क्षिप्तम् शितैः शरैःkṣiptam kṣiptam śitaiḥ śaraiḥthrown and thrown, with sharp arrows; thrown after thrown — with sharp arrows
व्यायुधम् न अवधीत् च एनम्vyāyudham na avadhīt ca enamthe unarmed [Bhima] he did not slay; but he did not slay him, unarmed
कर्णः कुन्त्याः वचः स्मरन्karṇaḥ kuntyāḥ vacaḥ smaranKarna, remembering Kunti's word; Karna, remembering the word of Kunti
अनुवाद

Then, seeking a footing, the Partha, conqueror of enemy cities, lifted up an elephant slain by the arrows of Dhananjaya, and stood. That elephant Karna shattered once more with his arrows; then the Pandava, roaring, hurled elephant-limbs at Karna. Wheels, horses, and draft-animals — whatever he saw on the ground, that and that he took and flung, enraged, at Karna, the Pandava. All that of his, thrown after thrown, [Karna] cut with sharp arrows; but he did not slay him, unarmed, Karna, remembering the word of Kunti.

संस्करण

44c13e5e94b9 · प्रकाशित 19 जुल॰ 2026, 4:25:13 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से