महाभारत
Ghaṭotkaca-vadha-parva (karṇa-parājaya): Karṇa's Defeat by Arjuna7.134.60–64
8013 / 15823
महाभारत · 7.134.60–64
देवनागरी

इत्य् उक्त्वा प्रययौ राजा सैन्येन महता वृतः ॥
फल्गुनं प्रति दुर्धर्षः क्रोधसंरक्तलोचनः ॥
तं प्रयान्तं महाबाहुं दृष्ट्वा शारद्वतस् तदा ॥
अश्वत्थामानम् आसाद्य वाक्यम् एतद् उवाच ह ॥
एष राजा महाबाहुर् अमर्षी क्रोधमूर्छितः ॥
पतंगवृत्तिम् आस्थाय फल्गुनं योद्धुम् इच्छति ॥
यावन् नः पश्यमानानां प्राणान् पार्थेन संगतः ॥
न जह्यात् पुरुषव्याघ्रस् तावद् वारय कौरवम् ॥
यावत् फल्गुनबाणानां गोचरं नाधिगच्छति ॥
कौरवः पार्थिवो वीरस् तावद् वारय तं द्रुतम् ॥

लिप्यंतरण (IAST)

ity uktvā prayayau rājā sainyena mahatā vṛtaḥ ||
phalgunaṃ prati durdharṣaḥ krodhasaṃraktalocanaḥ ||
taṃ prayāntaṃ mahābāhuṃ dṛṣṭvā śāradvatas tadā ||
aśvatthāmānam āsādya vākyam etad uvāca ha ||
eṣa rājā mahābāhur amarṣī krodhamūrchitaḥ ||
pataṃgavṛttim āsthāya phalgunaṃ yoddhum icchati ||
yāvan naḥ paśyamānānāṃ prāṇān pārthena saṃgataḥ ||
na jahyāt puruṣavyāghras tāvad vāraya kauravam ||
yāvat phalgunabāṇānāṃ gocaraṃ nādhigacchati ||
kauravaḥ pārthivo vīras tāvad vāraya taṃ drutam ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
इति उक्त्वा प्रययौ राजाiti uktvā prayayau rājāhaving said thus, the king set out; having spoken thus, the king set out
सैन्येन महता वृतःsainyena mahatā vṛtaḥsurrounded by a great army; surrounded by a great army
फल्गुनम् प्रति दुर्धर्षःphalgunam prati durdharṣaḥ[toward] Phalguna, unassailable; toward Phalguna, unassailable
क्रोधसंरक्तलोचनःkrodhasaṃraktalocanaḥ[with] eyes red [from] anger; with eyes crimson from anger
तम् प्रयान्तम् महाबाहुम्tam prayāntam mahābāhumhim, advancing, the mighty-armed; him, the mighty-armed, advancing
दृष्ट्वा शारद्वतः तदाdṛṣṭvā śāradvataḥ tadāhaving seen, Sharadvata then; having seen, Sharadvata [Kripa] then
अश्वत्थामानम् आसाद्यaśvatthāmānam āsādya[to] Ashvatthaman having approached; having approached Ashvatthaman
वाक्यम् एतत् उवाच हvākyam etat uvāca hasaid this word; spoke this word
एषः राजा महाबाहुःeṣaḥ rājā mahābāhuḥhere is the mighty-armed king; here is the mighty-armed king
अमर्षी क्रोधमूर्छितःamarṣī krodhamūrchitaḥimpatient, [from] anger frenzied; indignant, maddened by anger
पतंगवृत्तिम् आस्थायpataṃgavṛttim āsthāyahaving taken on the manner of a moth; having taken on the manner of a moth
फल्गुनम् योद्धुम् इच्छतिphalgunam yoddhum icchatiwishes to fight [with] Phalguna; wishes to fight with Phalguna
यावत् नः पश्यमानानाम्yāvat naḥ paśyamānānāmwhile [we] are watching; while [he is] before our eyes
प्राणान् पार्थेन संगतःprāṇān pārthena saṃgataḥ[his] life, having met [with] Partha; his life, having met with Partha
न जह्यात् पुरुषव्याघ्रःna jahyāt puruṣavyāghraḥwould not have lost, the tiger-man; did not lose, the tiger-man
तावत् वारय कौरवम्tāvat vāraya kauravamuntil then, hold back the Kauravya; until then, hold back the Kauravya
अनुवाद

Having spoken thus, the king set out, surrounded by a great army, toward Phalguna, unassailable, his eyes crimson with anger. Seeing him, the mighty-armed one, advancing, Sharadvata [Kripa] then approached Ashvatthaman and spoke these words: 'Here is the mighty-armed king, indignant, maddened by anger, who, taking on the manner of a moth, wishes to fight with Phalguna. Before he, the tiger-man, meeting Partha before our eyes, loses his life -- until then, hold back the Kauravya.'

संस्करण

b41a7a6d846c · प्रकाशित 19 जुल॰ 2026, 4:40:45 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRUEN

श्लोक बदलें इन कुंजियों से