अत्र ते वर्तयिष्यामि यथा धर्मः सनातनः ॥
राजन्यो ब्राह्मणं राजन् पुरा परिचचार ह ॥
वैश्यो राजन्यम् इत्य् एव शूद्रो वैश्यम् इति श्रुतिः ॥
दूराच् छूद्रेणोपचर्यो ब्राह्मणो ऽग्निर् इव ज्वलन् ॥
संस्पर्शपरिचर्यस् तु वैश्येन क्षत्रियेण च ॥
मृदुभावान् सत्यशीलान् सत्यधर्मानुपालकान् ॥
आशीविषान् इव क्रुद्धांस् तान् उपाचरत द्विजान् ॥
अपरेषां परेषां च परेभ्यश् चैव ये परे ॥
क्षत्रियाणां प्रतपतां तेजसा च बलेन च ॥
ब्राह्मणेष्व् एव शाम्यन्ति तेजांसि च तपांसि च ॥
atra te vartayiṣyāmi yathā dharmaḥ sanātanaḥ ||
rājanyo brāhmaṇaṃ rājan purā paricacāra ha ||
vaiśyo rājanyam ity eva śūdro vaiśyam iti śrutiḥ ||
dūrāc chūdreṇopacaryo brāhmaṇo 'gnir iva jvalan ||
saṃsparśaparicaryas tu vaiśyena kṣatriyeṇa ca ||
mṛdubhāvān satyaśīlān satyadharmānupālakān ||
āśīviṣān iva kruddhāṃs tān upācarata dvijān ||
apareṣāṃ pareṣāṃ ca parebhyaś caiva ye pare ||
kṣatriyāṇāṃ pratapatāṃ tejasā ca balena ca ||
brāhmaṇeṣv eva śāmyanti tejāṃsi ca tapāṃsi ca ||
«Тут тебе поведаю, как дхарма вечная: кшатрий брахмана, о царь, некогда обслуживал. Издали шудрою обслуживаем брахман, огню подобный пылающему; касанием же обслуживаем вайшьею и кшатрием. Мягких нравом, правдивых, истины-дхармы блюстителей, как змеи разгневанные грозных, — тех обслуживал брахманов (тот царь), — выше низших и высших, и высших, которые высшие, среди кшатриев пылающих жаром и силою».
b2fb4c3c6685 · प्रकाशित 20 जून 2026, 11:45:00 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Приводится древний обычай служения брахману по сословиям — историческая роспись общественного уклада той поры, передаваемая здесь верно как памятник своего времени. Знаменательно не столько само чиноположение, сколько его суть: даже царь, «высший из высших, пылающий жаром и силою», смиренно служил брахманам — кротким и правдивым, но грозным, «как разгневанные змеи», коли их оскорбить. Так являет себя вечное в преходящем: внешние формы почтения меняются, но неизменна сердцевина — что могущественнейший склоняется пред святостью, а власть земная признаёт над собою власть духа.