न मे पिता प्रियतरो न त्वं तात तथा प्रियः ॥
न मे पितुः पिता राजन् न चात्मा न च जीवितम् ॥
त्वत्तश् च मे प्रियतरः पृथिव्यां नास्ति कश् चन ॥
त्वत्तो ऽपि मे प्रियतरा ब्राह्मणा भरतर्षभ ॥
ब्रवीमि सत्यम् एतच् च यथाहं पाण्डुनन्दन ॥
तेन सत्येन गच्छेयं लोकान् यत्र स शंतनुः ॥
पश्येयं च सतां लोकाञ् छुचीन् ब्रह्मपुरस्कृतान् ॥
तत्र मे तात गन्तव्यम् अह्नाय च चिराय च ॥
सो ऽहम् एतादृशांल् लोकान् दृष्ट्वा भरतसत्तम ॥
यन् मे कृतं ब्राह्मणेषु न तप्ये तेन पार्थिव ॥
na me pitā priyataro na tvaṃ tāta tathā priyaḥ ||
na me pituḥ pitā rājan na cātmā na ca jīvitam ||
tvattaś ca me priyataraḥ pṛthivyāṃ nāsti kaś cana ||
tvatto 'pi me priyatarā brāhmaṇā bharatarṣabha ||
bravīmi satyam etac ca yathāhaṃ pāṇḍunandana ||
tena satyena gaccheyaṃ lokān yatra sa śaṃtanuḥ ||
paśyeyaṃ ca satāṃ lokāñ chucīn brahmapuraskṛtān ||
tatra me tāta gantavyam ahnāya ca cirāya ca ||
so 'ham etādṛśāṃl lokān dṛṣṭvā bharatasattama ||
yan me kṛtaṃ brāhmaṇeṣu na tapye tena pārthiva ||
«Не мне отец дороже, не ты, дорогой, столь дорог, не мне отца отец, о царь, ни сам я, ни жизнь; тебя дороже мне на земле нет никого, — тебя даже дороже мне брахманы, о бык Бхаратов. Говорю истину эту, как я, о отрада Панду; той истиною да пойду в миры, где тот Шантану. И да узрю благих миры, чистые, брахманов чтущие; туда мне, дорогой, идти — скоро и надолго. Я, таковые миры узрев, о лучший из Бхаратов, — что мною сделано для брахманов, не раскаиваюсь в том, о царь».
f943df2ded99 · प्रकाशित 20 जून 2026, 11:45:00 pm UTC
उपलब्ध भाषाएँRUश्लोक बदलें इन कुंजियों से
Глава завершается торжественным исповеданием самого Бхишмы: дороже отца, дороже жизни, дороже даже возлюбленного Юдхиштхиры ему брахманы. Знаменательно, что он скрепляет это «деянием истины» (satya-kriyā): силою правдивости призывает себе миры Шантану и «чистые обители благих, чтущих брахманов». И завет умирающего деда лучится покоем совести: «что сделал я для брахманов — в том не раскаиваюсь». Так почитание святых явлено не отвлечённым правилом, а кровною привязанностью сердца, в коей старый воин на смертном одре находит свою высшую радость и упование на вышний удел.