नारद पुराण
The mantras of Kṛṣṇa80.85-98
875 / 1701
Linuxपन्ने पलटें
नारद पुराण · 80.85-98

Sanat-kumāra

देवनागरी

वेणुं धमंतं स्वकरे दधानं सव्ये दरं यष्टिमुदारवेषम् ॥ दक्षे तथैवेप्सितदानदक्षं ध्यात्वार्चयेन्नंदजमिंदिराप्त्यै
एवं ध्यात्वार्चयेत्कृष्णं पूर्ववद्वैष्णवोत्तमः ॥ अपूपपायसान्नाद्यैर्नैवैद्यं परिकल्पयेत्
हुत्वा चाष्टत्तरशतं पयोऽनैः सर्पिषाप्लुतैः ॥ स्वस्वदिक्षु बलिं दद्याद्दिशेदाचमनं ततः
अष्ट्त्तरसहस्रं च प्रजपेन्मंत्रमुत्तमम् ॥ अह्नो मध्ये यजेदेवं यः कृष्णं वैष्णवोत्तमः
देवाः सर्वे नमस्यंति लोकानां वल्लभो नरः ॥ मेधायुःश्रीकांतियुक्तः पुत्रैः पौत्रैश्च वर्द्धते
तृतीयकालपूजायामस्ति कालविकल्पना ॥ सायाह्ने निशि वेत्यत्र वदंत्येके विपश्चितः
दशाक्षरेण चेद्रात्रौ सायाह्नेऽष्टादशार्णतः ॥ उभयीमुभयेनैव कुर्यादित्यपरे जगुः
सायाह्ने द्वारवत्यां तु चित्रोद्यानोपशोभिते ॥ अष्टसाहस्रसंख्यातैर्भवनैरुपमंडिते
हंससारससंकीर्णकमलोत्पलशालिभिः ॥ सरोभिर्नीलांभोभिः परीते भवनोत्तमे
उद्यत्प्रद्योतनोद्योतद्युतौ श्रीमणिमंडले ॥ हेमांभोजासनासीनं कृष्णं त्रैलोक्यमोहनम्
मुनिवृंदैः परिवृतमात्मतत्त्वविनिर्णये ॥ तेभ्यो मुनिभ्यः स्वं धाम दिशंतं परमक्षरम्
उन्निद्रेंदीवरश्यामं पद्मपत्रायतेक्षणम् ॥ स्निग्धं कुंतलसंभिन्नकिरीटवनमालिनम्
चारुप्रसन्नवदनं स्फुरन्मकरकुंडलम् ॥ श्रीवत्सवक्षसं भ्राजत्कौस्तुभं सुमनोहरम्
काश्मीरकपिशोरस्कं पीतकौशेयवाससम् ॥ हारकेयूरकटककटिसूत्रैरलंकृतम्

लिप्यंतरण (IAST)

veṇuṃ dhamaṃtaṃ svakare dadhānaṃ savye daraṃ yaṣṭimudāraveṣam || dakṣe tathaivepsitadānadakṣaṃ dhyātvārcayennaṃdajamiṃdirāptyai
evaṃ dhyātvārcayetkṛṣṇaṃ pūrvavadvaiṣṇavottamaḥ || apūpapāyasānnādyairnaivaidyaṃ parikalpayet
hutvā cāṣṭattaraśataṃ payo'naiḥ sarpiṣāplutaiḥ || svasvadikṣu baliṃ dadyāddiśedācamanaṃ tataḥ
aṣṭttarasahasraṃ ca prajapenmaṃtramuttamam || ahno madhye yajedevaṃ yaḥ kṛṣṇaṃ vaiṣṇavottamaḥ
devāḥ sarve namasyaṃti lokānāṃ vallabho naraḥ || medhāyuḥśrīkāṃtiyuktaḥ putraiḥ pautraiśca varddhate
tṛtīyakālapūjāyāmasti kālavikalpanā || sāyāhne niśi vetyatra vadaṃtyeke vipaścitaḥ
daśākṣareṇa cedrātrau sāyāhne'ṣṭādaśārṇataḥ || ubhayīmubhayenaiva kuryādityapare jaguḥ
sāyāhne dvāravatyāṃ tu citrodyānopaśobhite || aṣṭasāhasrasaṃkhyātairbhavanairupamaṃḍite
haṃsasārasasaṃkīrṇakamalotpalaśālibhiḥ || sarobhirnīlāṃbhobhiḥ parīte bhavanottame
udyatpradyotanodyotadyutau śrīmaṇimaṃḍale || hemāṃbhojāsanāsīnaṃ kṛṣṇaṃ trailokyamohanam
munivṛṃdaiḥ parivṛtamātmatattvavinirṇaye || tebhyo munibhyaḥ svaṃ dhāma diśaṃtaṃ paramakṣaram
unnidreṃdīvaraśyāmaṃ padmapatrāyatekṣaṇam || snigdhaṃ kuṃtalasaṃbhinnakirīṭavanamālinam
cāruprasannavadanaṃ sphuranmakarakuṃḍalam || śrīvatsavakṣasaṃ bhrājatkaustubhaṃ sumanoharam
kāśmīrakapiśoraskaṃ pītakauśeyavāsasam || hārakeyūrakaṭakakaṭisūtrairalaṃkṛtam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
वेणुंveṇuṃсвирель
धमंतंdhamaṃtaṃдующего
स्वकरेsvakareв своей руке
दधानंdadhānaṃдержащего
सव्येsavyeв левой
दरंdaraṃраковину
यष्टिमुदारवेषम्yaṣṭimudāraveṣamпосох, в щедром убранстве
दक्षेdakṣeв правой
तथैवेप्सितदानदक्षंtathaivepsitadānadakṣaṃтак же искусного в даянии желанного
ध्यात्वार्चयेन्नंदजमिंदिराप्त्यैdhyātvārcayennaṃdajamiṃdirāptyaiсозерцав, да чтит сына Нанды ради обретения Индиры
एवंevaṃтак
ध्यात्वार्चयेत्कृष्णंdhyātvārcayetkṛṣṇaṃсозерцав, да чтит Кришну
पूर्ववद्वैष्णवोत्तमःpūrvavadvaiṣṇavottamaḥкак прежде, лучший из вишнуитов
अपूपपायसान्नाद्यैर्नैवैद्यंapūpapāyasānnādyairnaivaidyaṃлепёшками, молочной кашей, пищею и прочим поднесение
परिकल्पयेत्parikalpayetда устроит
हुत्वाhutvāвозлив
चाष्टत्तरशतंcāṣṭattaraśataṃи сто восемь
पयोऽनैःpayo'naiḥмолочною пищею
सर्पिषाप्लुतैःsarpiṣāplutaiḥв топлёном масле напитанною
स्वस्वदिक्षुsvasvadikṣuв свои стороны
बलिंbaliṃприношение
दद्याद्दिशेदाचमनंdadyāddiśedācamanaṃда даст; да укажет полоскание уст
ततःtataḥзатем
अष्ट्त्तरसहस्रंaṣṭttarasahasraṃтысячу восемь
caи
प्रजपेन्मंत्रमुत्तमम्prajapenmaṃtramuttamamда шепчет наилучшую мантру
अह्नोahnoдня
मध्येmadhyeв середине
यजेदेवंyajedevaṃда чтит бога
यःyaḥкто
कृष्णंkṛṣṇaṃКришну
वैष्णवोत्तमःvaiṣṇavottamaḥлучший из вишнуитов
देवाःdevāḥбоги
सर्वेsarveвсе
नमस्यंतिnamasyaṃtiкланяются
लोकानांlokānāṃмиров
वल्लभोvallabhoвозлюбленным
नरःnaraḥчеловек
मेधायुःश्रीकांतियुक्तःmedhāyuḥśrīkāṃtiyuktaḥнаделённый разумом, долголетием, богатством и красою
पुत्रैःputraiḥсыновьями
पौत्रैश्चpautraiścaи внуками
वर्द्धतेvarddhateвозрастает
तृतीयकालपूजायामस्तिtṛtīyakālapūjāyāmastiв почитании третьего времени есть
कालविकल्पनाkālavikalpanāразногласие о времени
सायाह्नेsāyāhneвечером
निशिniśiночью
वेत्यत्रvetyatraили — так здесь
वदंत्येकेvadaṃtyekeговорят некоторые
विपश्चितःvipaścitaḥзнатоки
दशाक्षरेणdaśākṣareṇaдесятислоговою
चेद्रात्रौcedrātrauесли ночью
सायाह्नेऽष्टादशार्णतःsāyāhne'ṣṭādaśārṇataḥвечером — восемнадцатисложной
उभयीमुभयेनैवubhayīmubhayenaivaоба обоими именно
कुर्यादित्यपरेkuryādityapareда совершит — так иные
जगुःjaguḥсказали
सायाह्नेsāyāhneвечером
द्वारवत्यांdvāravatyāṃв Дваравати
तुtuже
चित्रोद्यानोपशोभितेcitrodyānopaśobhiteукрашенной пёстрыми садами
अष्टसाहस्रसंख्यातैर्भवनैरुपमंडितेaṣṭasāhasrasaṃkhyātairbhavanairupamaṃḍiteубранной восемью тысячами чертогов
हंससारससंकीर्णकमलोत्पलशालिभिःhaṃsasārasasaṃkīrṇakamalotpalaśālibhiḥполными лебедей и журавлей, лотосов и кувшинок
सरोभिर्नीलांभोभिःsarobhirnīlāṃbhobhiḥозёрами с синею водою
परीतेparīteокружённом
भवनोत्तमेbhavanottameв лучшем чертоге
उद्यत्प्रद्योतनोद्योतद्युतौudyatpradyotanodyotadyutauс блеском восходящего солнца
श्रीमणिमंडलेśrīmaṇimaṃḍaleв прекрасном самоцветном круге
हेमांभोजासनासीनंhemāṃbhojāsanāsīnaṃсидящего на золотом лотосовом сиденье
कृष्णंkṛṣṇaṃКришну
त्रैलोक्यमोहनम्trailokyamohanamчарующего три мира
मुनिवृंदैःmunivṛṃdaiḥсонмами муни
परिवृतमात्मतत्त्वविनिर्णयेparivṛtamātmatattvavinirṇayeокружённого при решении о сущности души
तेभ्योtebhyoтем
मुनिभ्यःmunibhyaḥмуни
स्वंsvaṃсвою
धामdhāmaобитель
दिशंतंdiśaṃtaṃуказующего
परमक्षरम्paramakṣaramвысшее нетленное
उन्निद्रेंदीवरश्यामंunnidreṃdīvaraśyāmaṃтёмного, как раскрывшийся синий лотос
पद्मपत्रायतेक्षणम्padmapatrāyatekṣaṇamс глазами, широкими как лепесток лотоса
स्निग्धंsnigdhaṃлоснящегося
कुंतलसंभिन्नकिरीटवनमालिनम्kuṃtalasaṃbhinnakirīṭavanamālinamс венцом, пробитым кудрями, и лесною гирляндою
चारुप्रसन्नवदनंcāruprasannavadanaṃс прекрасным ясным лицом
स्फुरन्मकरकुंडलम्sphuranmakarakuṃḍalamсо сверкающими серьгами-макарами
श्रीवत्सवक्षसंśrīvatsavakṣasaṃсо Шриватсой на груди
भ्राजत्कौस्तुभंbhrājatkaustubhaṃс блистающей Каустубхою
सुमनोहरम्sumanoharamвесьма пленительного
काश्मीरकपिशोरस्कंkāśmīrakapiśoraskaṃс грудью, бурою от шафрана
पीतकौशेयवाससम्pītakauśeyavāsasamв жёлтой шёлковой одежде
हारकेयूरकटककटिसूत्रैरलंकृतम्hārakeyūrakaṭakakaṭisūtrairalaṃkṛtamукрашенного ожерельем, наручами, браслетами и поясом
अनुवाद

«...дующего в свирель, держащего в своей руке, в левой, раковину и посох, в щедром убранстве, а в правой — так же искусного в даянии желанного, — созерцав, да чтит сына Нанды ради обретения Индиры. Так созерцав, да чтит Кришну, как прежде, лучший из вишнуитов; поднесение да устроит лепёшками, молочной кашей, пищею и прочим. Возлив сто восемь молочною пищею, в топлёном масле напитанною, в свои стороны да даст приношение и укажет полоскание уст; и тысячу восемь да шепчет наилучшую мантру. Кто в середине дня чтит бога Кришну, тот лучший из вишнуитов: боги все кланяются, человек становится возлюбленным миров, наделённый разумом, долголетием, богатством и красою, возрастает сыновьями и внуками. В почитании третьего времени есть разногласие о времени: вечером или ночью — так говорят здесь некоторые знатоки; если ночью, то десятислоговою, а вечером — восемнадцатисложной; оба обоими да совершит — так сказали иные. Вечером — в Дваравати, украшенной пёстрыми садами, убранной восемью тысячами чертогов, окружённой озёрами с синею водою, полными лебедей и журавлей, лотосов и кувшинок, — в лучшем чертоге, в прекрасном самоцветном круге с блеском восходящего солнца, сидящего на золотом лотосовом сиденье Кришну, чарующего три мира, окружённого сонмами муни при решении о сущности души, указующего тем муни свою обитель, высшее нетленное; тёмного, как раскрывшийся синий лотос, с глазами, широкими как лепесток лотоса, лоснящегося, с венцом, пробитым кудрями, и лесною гирляндою, с прекрасным ясным лицом, со сверкающими серьгами-макарами, со Шриватсой на груди, с блистающей Каустубхою, весьма пленительного, с грудью, бурою от шафрана, в жёлтой шёлковой одежде, украшенного ожерельем, наручами, браслетами и поясом...»

संस्करण

01ef038b89ca · प्रकाशित 5 सित॰ 2026, 1:27:35 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से