पद्मपुराण
The Story of Kalā5.111.99-105
3336 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 5.111.99-105
देवनागरी

कस्तूरीचन्दनं चन्द्रागरुद्वितयं तथा । पञ्चगन्धं समाख्यातं सर्वकार्येषु शोभनम् ॥
विलिप्तपञ्चगन्धेषु ब्राह्मणेषु महात्मसु । आसीनेषु तदाभ्यागाद्ब्राह्मणः स्थविरः कृशः ॥
उन्मत्तवेषो दिग्वासा जराजर्जरितस्त्वरी । खल्वाटः श्वासकासी च बहुहिक्की क्षुधान्वितः ॥
लालास्रुतः श्मश्रुकूर्चः श्लेष्माग्रः स्खलत्पदः । अष्टादशवर्षा तथा नारी सर्वाभरणभूषिता ॥
रूपलावण्यसंयुक्ता लोकोत्कृष्टस्वरूपिणी । पुरुषान्रूपसंयुक्तान्वीक्षन्ती च ततस्ततः ॥
गायन्ती त्वथ नृत्यन्ती तं दृष्ट्वाह सतीपतिम् । प्रबाधने वृद्धधव शीघ्रमेहि नराधम ॥
आलम्ब्य त्वत्करं वृद्ध दुःखिता नित्यमस्म्यहम् । भूषणं वसनं घ्राणं स्रग्विलेपनमेव च ॥

लिप्यंतरण (IAST)

kastūrīcandanaṃ candrāgarudvitayaṃ tathā | pañcagandhaṃ samākhyātaṃ sarvakāryeṣu śobhanam ||
viliptapañcagandheṣu brāhmaṇeṣu mahātmasu | āsīneṣu tadābhyāgādbrāhmaṇaḥ sthaviraḥ kṛśaḥ ||
unmattaveṣo digvāsā jarājarjaritastvarī | khalvāṭaḥ śvāsakāsī ca bahuhikkī kṣudhānvitaḥ ||
lālāsrutaḥ śmaśrukūrcaḥ śleṣmāgraḥ skhalatpadaḥ | aṣṭādaśavarṣā tathā nārī sarvābharaṇabhūṣitā ||
rūpalāvaṇyasaṃyuktā lokotkṛṣṭasvarūpiṇī | puruṣānrūpasaṃyuktānvīkṣantī ca tatastataḥ ||
gāyantī tvatha nṛtyantī taṃ dṛṣṭvāha satīpatim | prabādhane vṛddhadhava śīghramehi narādhama ||
ālambya tvatkaraṃ vṛddha duḥkhitā nityamasmyaham | bhūṣaṇaṃ vasanaṃ ghrāṇaṃ sragvilepanameva ca ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
कस्तूरीkastūrīмускус
चन्दनंcandanaṃсандал
चन्द्रcandraкамфара
अगरुagaruалоэ
द्वितयंdvitayaṃдвоякое
तथाtathāтакже
पञ्चगन्धंpañcagandhaṃпять благовоний
समाख्यातंsamākhyātaṃназваны
सर्वकार्येषुsarvakāryeṣuво всех делах
शोभनम्śobhanamблагое
विलिप्तviliptaумащённых
पञ्चगन्धेषुpañcagandheṣuпятью благовониями
ब्राह्मणेषुbrāhmaṇeṣuпри брахманах
महात्मसुmahātmasuвеликих душою
आसीनेषुāsīneṣuвоссевших
तदाभ्यागाद्tadābhyāgādтогда пришёл
ब्राह्मणःbrāhmaṇaḥбрахман
स्थविरःsthaviraḥстарый
कृशःkṛśaḥисхудалый
उन्मत्तवेषोunmattaveṣoв безумном обличье
दिग्वासाdigvāsāнагой
जराजर्जरितस्jarājarjaritasдряхлостью изнурённый
त्वरीtvarīсуетливый
खल्वाटःkhalvāṭaḥплешивый
श्वासकासीśvāsakāsīодышливый и кашляющий
caи
बहुहिक्कीbahuhikkīс частой икотой
क्षुधान्वितःkṣudhānvitaḥголодный
लालास्रुतःlālāsrutaḥс текущей слюною
श्मश्रुकूर्चःśmaśrukūrcaḥс косматой бородою
श्लेष्माग्रःśleṣmāgraḥв мокроте
स्खलत्पदःskhalatpadaḥсо спотыкающейся поступью
अष्टादशवर्षाaṣṭādaśavarṣāвосемнадцати лет
नारीnārīженщина
सर्वाभरणभूषिताsarvābharaṇabhūṣitāвсеми украшениями украшенная
रूपलावण्यसंयुक्ताrūpalāvaṇyasaṃyuktāс красотою и прелестью
लोकlokaв мире
उत्कृष्टutkṛṣṭaпревосходная
स्वरूपिणीsvarūpiṇīобликом
पुरुषान्puruṣānмужчин
रूपसंयुक्तान्rūpasaṃyuktānкрасивых
वीक्षन्तीvīkṣantīозирающая
ततस्ततःtatastataḥтуда и сюда
गायन्तीgāyantīпоющая
त्व्tvже
अथathaзатем
नृत्यन्तीnṛtyantīпляшущая
तंtaṃего
दृष्ट्वाहdṛṣṭvāhaувидев, сказала
सतीपतिम्satīpatimсупруга добродетельной
प्रबाधनेprabādhaneв тягость
वृद्धधवvṛddhadhavaо старый муж
शीघ्रम्śīghramскорее
एहिehiиди
नराधमnarādhamaо худший из людей
आलम्ब्यālambyaопираясь
त्वत्tvatна твою
करंkaraṃруку
वृद्धvṛddhaо старик
दुःखिताduḥkhitāнесчастна
नित्यम्nityamпостоянно
अस्म्य्asmyя
अहम्ahamя
भूषणंbhūṣaṇaṃукрашение
वसनंvasanaṃодеяние
घ्राणंghrāṇaṃблагоухание
स्रग्sragвенок
विलेपनम्vilepanamумащение
एवevaже
अनुवाद

Мускус, сандал, камфара и двоякое алоэ — вот что названо пятью благовониями, благое во всех делах. Когда великие душою брахманы, умащённые пятью благовониями, воссели, тогда пришёл брахман — старый и исхудалый, в безумном обличье, нагой, изнурённый дряхлостью, суетливый, плешивый, одышливый и кашляющий, с частой икотою, голодный, с текущей слюною, с косматой бородою, в мокроте, со спотыкающейся поступью. А с ним женщина восемнадцати лет, украшенная всеми украшениями, наделённая красотою и прелестью, превосходная обликом во всём мире, озирающая туда и сюда красивых мужчин, поющая и пляшущая. Увидев его, супруга добродетельной, она сказала: «Ты мне в тягость, о старый муж; скорее иди, о худший из людей! Опираясь на твою руку, о старик, я постоянно несчастна. Украшение, одеяние, благоухание, венок, умащение,

संस्करण

5e0a3bf34d68 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:13:51 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से