पद्मपुराण
The Glory of the Gate of the Gaṅgā7.3.79-85
5365 / 5781
Linuxपन्ने पलटें
पद्मपुराण · 7.3.79-85

व्यास उवाच

देवनागरी

वरं मन्ये महीपाल ब्रह्महत्यादिपातकम् । कदाचिन्निष्कृतिस्तस्मादियं भवति शाश्वती ॥
दुःखार्जितं पुण्यवृक्षं सर्वक्लेशविनाशनम् । पित्रवज्ञाकुठारेण छिन्दन्ति भुवि मानवाः ॥
यत्किञ्चिद्दीयते राजन्पित्र्ये वक्त्रे परन्तप । तदश्नाति स्वयं विष्णुः पितृरूपो हरिर्यतः ॥
प्रत्यक्षदेवौ पितरौ सेवन्ते ये त्वहर्निशम् । सर्वसिद्धिर्भवेत्तेषां प्रसादाज्जगतीपतेः ॥
पितृभक्तिविहीना ये दिनं तिष्ठन्ति मानवाः । तावत्कल्पसहस्रं तु तिष्ठन्ति नरके जनाः ॥
तस्मादिदं महादुःखं बभूव मम साम्प्रतम् । मोक्षं कदा गमिष्यामि सदारोऽहं न वेद्मि तत् ॥
एतत्तस्य वचः श्रुत्वा प्रगृह्य द्विजसत्तम । बभूव हर्षितो राजा विस्मितश्च पुनःपुनः ॥

लिप्यंतरण (IAST)

varaṃ manye mahīpāla brahmahatyādipātakam | kadācinniṣkṛtistasmādiyaṃ bhavati śāśvatī ||
duḥkhārjitaṃ puṇyavṛkṣaṃ sarvakleśavināśanam | pitravajñākuṭhāreṇa chindanti bhuvi mānavāḥ ||
yatkiñciddīyate rājanpitrye vaktre parantapa | tadaśnāti svayaṃ viṣṇuḥ pitṛrūpo hariryataḥ ||
pratyakṣadevau pitarau sevante ye tvaharniśam | sarvasiddhirbhavetteṣāṃ prasādājjagatīpateḥ ||
pitṛbhaktivihīnā ye dinaṃ tiṣṭhanti mānavāḥ | tāvatkalpasahasraṃ tu tiṣṭhanti narake janāḥ ||
tasmādidaṃ mahāduḥkhaṃ babhūva mama sāmpratam | mokṣaṃ kadā gamiṣyāmi sadāro'haṃ na vedmi tat ||
etattasya vacaḥ śrutvā pragṛhya dvijasattama | babhūva harṣito rājā vismitaśca punaḥpunaḥ ||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
वरंvaraṃлучше
मन्येmanyeсчитаю
महीपालmahīpālaо хранитель земли
ब्रह्म-हत्यादि-पातकम्brahma-hatyādi-pātakamгрех убийства брахмана и прочие
कदाचिन्kadācinкогда-нибудь
निष्कृतिस्niṣkṛtisискупление
तस्माद्tasmādот того
इयंiyaṃэто
भवतिbhavatiбывает
शाश्वतीśāśvatīвечное
दुःखार्जितंduḥkhārjitaṃвзращённое трудом
पुण्य-वृक्षंpuṇya-vṛkṣaṃдрево заслуги
सर्व-क्लेश-विनाशनम्sarva-kleśa-vināśanamуничтожающее всякую муку
पित्रवज्ञा-कुठारेणpitravajñā-kuṭhāreṇaтопором пренебрежения к родителям
छिन्दन्तिchindantiсрубают
भुविbhuviна земле
मानवाःmānavāḥлюди
यत्yatчто
किञ्चिद्kiñcidни есть
दीयतेdīyateдаётся
राजन्rājanо царь
पित्र्येpitryeотчие
वक्त्रेvaktreв уста
परन्तपparantapaо сокрушитель врагов
तद्tadто
अश्नातिaśnātiвкушает
स्वयंsvayaṃсам
विष्णुःviṣṇuḥВишну
पितृ-रूपोpitṛ-rūpoв облике отца
हरिर्harirХари
यतःyataḥибо
प्रत्यक्ष-देवौpratyakṣa-devauзримые божества
पितरौpitarauродители
सेवन्तेsevanteслужат
येyeкоторые
त्व्tvже
अहर्निशम्aharniśamднём и ночью
सर्व-सिद्धिर्sarva-siddhirвсякое совершенство
भवेत्bhavetбудет
तेषांteṣāṃу них
प्रसादाज्prasādājмилостью
जगतीपतेःjagatīpateḥвладыки земли
पितृ-भक्ति-विहीनाpitṛ-bhakti-vihīnāлишённые преданности родителям
येyeкоторые
दिनंdinaṃдень
तिष्ठन्तिtiṣṭhantiпребывают
मानवाःmānavāḥлюди
तावत्tāvatстолько
कल्प-सहस्रंkalpa-sahasraṃтысячу кальп
तुtuже
तिष्ठन्तिtiṣṭhantiпребывают
नरकेnarakeв аду
जनाःjanāḥлюди
तस्माद्tasmādпотому
इदंidaṃэто
महादुःखंmahāduḥkhaṃвеликое страдание
बभूवbabhūvaстало
ममmamaмоим
साम्प्रतम्sāmpratamныне
मोक्षंmokṣaṃк освобождению
कदाkadāкогда
गमिष्यामिgamiṣyāmiприду
सदारोऽहंsadāro'haṃя с супругою
naне
वेद्मिvedmiзнаю
तत्tatтого
एतत्etatту
तस्यtasyaего
वचःvacaḥречь
श्रुत्वाśrutvāуслышав
प्रगृह्यpragṛhyaприняв
द्विज-सत्तमdvija-sattamaо лучший из дваждырождённых
बभूवbabhūvaстал
हर्षितोharṣitoобрадован
राजाrājāцарь
विस्मितश्vismitaśизумлён
caи
पुनःpunaḥвновь
पुनःpunaḥи вновь
अनुवाद

«Лучше, считаю, о хранитель земли, грех убийства брахмана и прочие: от того когда-нибудь бывает искупление, а это — вечное. Древо заслуги, взращённое трудом, уничтожающее всякую муку, люди на земле срубают топором пренебрежения к родителям. Что бы ни давалось, о царь, в отчие уста, о сокрушитель врагов, — то вкушает сам Вишну, ибо Хари и есть в облике отца. Родители — зримые божества; которые служат им днём и ночью, у тех будет всякое совершенство милостью владыки земли. Сколько дней люди, лишённые преданности родителям, пребывают на земле, столько тысяч кальп пребывают они в аду. Потому это великое страдание стало ныне моим; когда приду я с супругою к освобождению — того не знаю». Услышав ту его речь и приняв её, о лучший из дваждырождённых, царь стал обрадован и изумлён вновь и вновь.

संस्करण

d5a14840e599 · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 4:14:08 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से