वराह पुराण
The destruction of Dakṣa's sacrifice21.9-16
123 / 1719
Linuxपन्ने पलटें
वराह पुराण · 21.9-16

Mahātapas

देवनागरी

तत्र दाक्षायणीपुत्राः सर्वे देवाः सवासवाः । वसवोऽष्टौ च रुद्राश्च आदित्या मरुतस्तथा
साऽपि दक्षाय सुश्रोणी गौरी दत्ताथ ब्रह्मणा । दुहितृत्वे पुरा या हि रुद्रेणोढा महात्मना
सा च दाक्षायणी देवी पुनर्भूता नृपोत्तम । ततो दक्षः प्रहृष्टात्मा दौहित्रान् स्वान् स वृद्धिकृत् । दृष्ट्वा यज्ञमथारेभे प्रीणनाय प्रजापतिः
तत्र ब्रह्मसुताः सर्वे मरीच्यादय एव च । चक्रुरार्त्त्विज्यकं कर्म्म स्वे स्वे मार्गे व्यवस्थिताः
ब्रह्मा स्वयं मरीच्यस्तु बभूवाऽन्ये तथापरे । अत्रिस्तु यज्ञकर्मस्थ आग्नीध्रस्त्वङ्गिरा भवत्
होता पुलस्त्यस्त्वभवदुद्गाता पुलहोऽभवत् । क्रतौ क्रतुस्तु प्रस्तोता तदा यज्ञे महातपाः
प्रतिहर्ता प्रचेतास्तु तस्मिन् क्रतुवरे बभौ । सुब्रह्मण्यो वसिष्ठस्तु सनकाद्याः सभासदः । तत्र याज्यः स्वयं ब्रह्मा स च इज्यस्तु पूज्यते
पूज्या दक्षस्य दौहित्रा रुद्रादित्याङ्गिरादयः । प्रत्यक्षपितरस्ते हि तैः प्रीतैः प्रीयते जगत्

लिप्यंतरण (IAST)

tatra dākṣāyaṇīputrāḥ sarve devāḥ savāsavāḥ | vasavo'ṣṭau ca rudrāśca ādityā marutastathā
sā'pi dakṣāya suśroṇī gaurī dattātha brahmaṇā | duhitṛtve purā yā hi rudreṇoḍhā mahātmanā
sā ca dākṣāyaṇī devī punarbhūtā nṛpottama | tato dakṣaḥ prahṛṣṭātmā dauhitrān svān sa vṛddhikṛt | dṛṣṭvā yajñamathārebhe prīṇanāya prajāpatiḥ
tatra brahmasutāḥ sarve marīcyādaya eva ca | cakrurārttvijyakaṃ karmma sve sve mārge vyavasthitāḥ
brahmā svayaṃ marīcyastu babhūvā'nye tathāpare | atristu yajñakarmastha āgnīdhrastvaṅgirā bhavat
hotā pulastyastvabhavadudgātā pulaho'bhavat | kratau kratustu prastotā tadā yajñe mahātapāḥ
pratihartā pracetāstu tasmin kratuvare babhau | subrahmaṇyo vasiṣṭhastu sanakādyāḥ sabhāsadaḥ | tatra yājyaḥ svayaṃ brahmā sa ca ijyastu pūjyate
pūjyā dakṣasya dauhitrā rudrādityāṅgirādayaḥ | pratyakṣapitaraste hi taiḥ prītaiḥ prīyate jagat

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
तत्रtatraтам
दाक्षायणीपुत्राःdākṣāyaṇīputrāḥсыновья дочери Дакши
सर्वेsarveвсе
देवाःdevāḥбоги
सवासवाःsavāsavāḥс Васавою
वसवोऽष्टौvasavo'ṣṭauвосемь Васу
caи
रुद्राश्चrudrāścaи Рудры
आदित्याādityāАдитьи
मरुतस्तथाmarutastathāи маруты
साऽपिsā'piи она
दक्षायdakṣāyaДакше
सुश्रोणीsuśroṇīпрекраснобёдрая
गौरीgaurīГаури
दत्ताथdattāthaдана затем
ब्रह्मणाbrahmaṇāБрахмою
दुहितृत्वेduhitṛtveв дочерство
पुराpurāвстарь
याкоторая
हिhiведь
रुद्रेणोढाrudreṇoḍhāРудрою взята
महात्मनाmahātmanāвеликим духом
साона
दाक्षायणीdākṣāyaṇīдочерью Дакши
देवीdevīбогиня
पुनर्भूताpunarbhūtāснова стала
नृपोत्तमnṛpottamaо лучший из царей
ततोtatoзатем
दक्षःdakṣaḥДакша
प्रहृष्टात्माprahṛṣṭātmāвозрадовавшийся
दौहित्रान्dauhitrānвнуков по дочери
स्वान्svānсвоих
saон
वृद्धिकृत्vṛddhikṛtумножающий
दृष्ट्वाdṛṣṭvāувидев
यज्ञमथारेभेyajñamathārebheжертву затем начал
प्रीणनायprīṇanāyaради ублаготворения
प्रजापतिःprajāpatiḥПраджапати
ब्रह्मसुताःbrahmasutāḥсыновья Брахмы
मरीच्यादयmarīcyādayaМаричи и прочие
एवevaименно
चक्रुरार्त्त्विज्यकंcakrurārttvijyakaṃсовершали жреческое
कर्म्मkarmmaдело
स्वेsveсвоём
मार्गेmārgeна пути
व्यवस्थिताःvyavasthitāḥутверждённые
ब्रह्माbrahmāБрахма
स्वयंsvayaṃсам
मरीच्यस्तुmarīcyastuМаричи же
बभूवाऽन्येbabhūvā'nyeстали другие
तथापरेtathāpareи иные также
अत्रिस्तुatristuАтри же
यज्ञकर्मस्थyajñakarmasthaв жертвенном деле стоящий
आग्नीध्रस्त्वङ्गिराāgnīdhrastvaṅgirāагнидхрою же Ангирас
भवत्bhavatстал
होताhotāхотаром
पुलस्त्यस्त्वभवदुद्गाताpulastyastvabhavadudgātāПуластья же стал; удгатаром
पुलहोऽभवत्pulaho'bhavatПулаха стал
क्रतौkratauв жертве
क्रतुस्तुkratustuКрату же
प्रस्तोताprastotāпрастотаром
तदाtadāтогда
यज्ञेyajñeв жертве
महातपाःmahātapāḥвеликий подвижник
प्रतिहर्ताpratihartāпратихартаром
प्रचेतास्तुpracetāstuПрачетас же
तस्मिन्tasminв той
क्रतुवरेkratuvareлучшей жертве
बभौbabhauявился
सुब्रह्मण्योsubrahmaṇyoсубрахманьей
वसिष्ठस्तुvasiṣṭhastuВасиштха же
सनकाद्याःsanakādyāḥСанака и прочие
सभासदःsabhāsadaḥсидящие в собрании
याज्यःyājyaḥпочитаемый
इज्यस्तुijyastuжертвенным же
पूज्यतेpūjyateпочитается
पूज्याpūjyāпочитаемы
दक्षस्यdakṣasyaу Дакши
दौहित्राdauhitrāвнуки по дочери
रुद्रादित्याङ्गिरादयःrudrādityāṅgirādayaḥРудры, Адитьи, Ангирасы и прочие
प्रत्यक्षपितरस्तेpratyakṣapitarasteони — зримые отцы
तैःtaiḥими
प्रीतैःprītaiḥдовольными
प्रीयतेprīyateдоволен бывает
जगत्jagatмир
सर्वेsarveвсе
caи
caи
caи
तत्रtatraтам
तत्रtatraтам
स्वेsveсвоём
ब्रह्माbrahmāБрахма
स्वयंsvayaṃсам
saон
हिhiведь
अनुवाद

«Там сыновья дочери Дакши — все боги с Васавою, восемь Васу, и Рудры, Адитьи и маруты. И она, прекраснобёдрая Гаури, была затем дана Брахмою Дакше в дочерство — та, которая встарь была взята Рудрою, великим духом. Она, богиня, снова стала дочерью Дакши, о лучший из царей. Затем Дакша, Праджапати, умножающий род, возрадовавшийся, увидев своих внуков по дочери, начал жертву ради их ублаготворения. Там все сыновья Брахмы, Маричи и прочие, совершали жреческое дело, каждый утверждённый на своём пути. Сам Брахма и Маричи стали одними, и иные — другими: Атри стоял в жертвенном деле, агнидхрою же стал Ангирас. Хотаром стал Пуластья, удгатаром стал Пулаха; в той жертве прастотаром был тогда Крату, великий подвижник. Пратихартаром явился в той лучшей жертве Прачетас, субрахманьей — Васиштха, а Санака и прочие сидели в собрании. Там сам Брахма — почитаемый, и он же почитается как жертвенный. Почитаемы внуки Дакши по дочери — Рудры, Адитьи, Ангирасы и прочие; они — зримые отцы, и когда они довольны, доволен мир».

संस्करण

f1bd3bc1129b · प्रकाशित 3 सित॰ 2026, 9:26:23 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से