Vedawordएक वैदिक पुस्तकालय
खोज
प्रवेश
गोविन्दभाष्य
Пада 4.44.4.10
546 / 558
गोविन्दभाष्य · 4.4.10
॥
देवनागरी

अभावं बादरिर् आह ह्य् एवम्

लिप्यंतरण (IAST)

abhāvaṁ bādarir āha hy evam

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अभावम्abhāvamотсутствие [тела]; a-bhāva, винительный падеж; свободный без тела и чувств?
बादरिःbādariḥБадари; имя учителя; его чтение
आहāhaговорит; перфект √ah; по шрути
हिhiведь; частица; «нет тела — не касаются радость и боль»
एवम्evamтак; наречие; таково слово
अनुवाद

[Бадари:] тела [у свободного] НЕТ: так ведь речёт [шрути: «бестелесного милое-немилое не касаются»].

Govinda-bhāṣya of Baladeva Vidyābhūṣaṇa
॥
देवनागरी

अथ मुक्तस्य दिव्य-विग्रह-योगं दर्शयति । तत्रैव संशयः—परं ज्योतिर् उपसम्पन्नस्य मुक्तस्य विग्रहादिकम् अस्त्य् उत नास्ति, आहो स्वित् यथेच्छम् अस्ति च नास्ति चेति । तत्र तावत् बादरि-मतम् आह—

अभावं बादरिर् आह ह्य् एवम् ॥

मुक्तस्य विग्रहाद्य्-अभावं बादरिर् मन्यते । विग्रहादिकं खलु अदृष्ट-सृष्टम् । तदानीम् अदृष्टाभावात् तन् न सम्भवेत् । कुतः ? आह ह्य् एवम् । हि यस्माच् छान्दोग्य-श्रुतिर् एवम् आह—न वै स-शरीरस्य सतः प्रियाप्रिययोर् अपहतिर् अस्त्य् अशरीरं वाव सन्तं न प्रियाप्रिये स्पृशतः [छा.उ. 8.12.1] इति विग्रहादि-योगे दुःखस्यापरिहार्यत्वम् उक्त्वा, अस्माच् छरीरात् समुत्थाय [छा.उ. 8.12.3] इत्य्-आदिना तस्य तत्राविग्रहत्वम् उच्यते । देहेन्द्रियासु-हीनानां वैकुण्ठ-पुर-वासिनाम् [भा.पु. 7.1.34] इति स्मृतेश् च ॥10॥

लिप्यंतरण (IAST)

atha muktasya divya-vigraha-yogaṁ darśayati | tatraiva saṁśayaḥ—paraṁ jyotir upasampannasya muktasya vigrahādikam asty uta nāsti, āho svit yatheccham asti ca nāsti ceti | tatra tāvat bādari-matam āha—

abhāvaṁ bādarir āha hy evam ||

muktasya vigrahādy-abhāvaṁ bādarir manyate | vigrahādikaṁ khalu adṛṣṭa-sṛṣṭam | tadānīm adṛṣṭābhāvāt tan na sambhavet | kutaḥ ? āha hy evam | hi yasmāc chāndogya-śrutir evam āha—na vai sa-śarīrasya sataḥ priyāpriyayor apahatir asty aśarīraṁ vāva santaṁ na priyāpriye spṛśataḥ [chā.u. 8.12.1] iti vigrahādi-yoge duḥkhasyāparihāryatvam uktvā, asmāc charīrāt samutthāya [chā.u. 8.12.3] ity-ādinā tasya tatrāvigrahatvam ucyate | dehendriyāsu-hīnānāṁ vaikuṇṭha-pura-vāsinām [bhā.pu. 7.1.34] iti smṛteś ca ||10||

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
अथ मुक्तस्य दिव्य-विग्रह-योगम् दर्शयतिatha muktasya divya-vigraha-yogam darśayatiтеперь — о ДИВНОМ ТЕЛЕ свободного; divya-vigraha!
तत्र एव संशयःtatra eva saṁśayaḥздесь сомнение; saṁśaya
… विग्रह-आदिकम् अस्ति उत न अस्ति… vigraha-ādikam asti uta na astiтело у него ЕСТЬ иль НЕТ,; asti-nāsti
आहो स्वित् यथा-इच्छम् अस्ति च न अस्ति च इतिāho svit yathā-iccham asti ca na asti ca itiиль — ПО ЖЕЛАНИЮ — и есть и нет?; yathā-iccham!
तत्र तावत् बादरि-मतम् आहtatra tāvat bādari-matam āhaсперва мнение БАДАРИ:; Bādari
अभावम् बादरिः आह हि एवम्abhāvam bādariḥ āha hi evam«отсутствие — Бадари: речёт ведь так»; сутра 4.4.10 (OCR исправлен)
मुक्तस्य विग्रह-आदि-अभावम् बादरिः मन्यतेmuktasya vigraha-ādi-abhāvam bādariḥ manyateу свободного тела НЕТ: мыслит Бадари; abhāva (OCR исправлен)
विग्रह-आदिकम् खलु अदृष्ट-सृष्टम्vigraha-ādikam khalu adṛṣṭa-sṛṣṭamтело творится АДРИШТОЙ [кармой],; adṛṣṭa
तदानीम् अदृष्ट-अभावात् तत् न सम्भवेत्tadānīm adṛṣṭa-abhāvāt tat na sambhavetа её нет — и телу не быть; na sambhavet
कुतः आह हि एवम्kutaḥ āha hi evamпочему? — «речёт ведь так»:; āha
न वै स-शरीरस्य सतःna vai sa-śarīrasya sataḥ«у СУЩЕГО В ТЕЛЕ»; sa-śarīra
प्रिय-अप्रिययोः अपहतिः अस्तिpriya-apriyayoḥ apahatiḥ asti«милому-немилому отбоя нет;»; apahati
अशरीरम् वाव सन्तम्aśarīram vāva santam«БЕСТЕЛЕСНОГО же сущего»; aśarīra!
न प्रिय-अप्रिये स्पृशतः इतिna priya-apriye spṛśataḥ iti«милое-немилое НЕ КАСАЮТСЯ»; na spṛśataḥ! (Чхандогья 8.12.1)
विग्रह-आदि-योगे दुःखस्य अपरिहार्यत्वम् उक्त्वाvigraha-ādi-yoge duḥkhasya aparihāryatvam uktvāсказав о неизбежности боли при теле,; duḥkha
अस्मात् शरीरात् समुत्थाय इति आदिनाasmāt śarīrāt samutthāya iti ādinā[речением] «восстав из тела…»; samutthāya
तस्य तत्र अविग्रहत्वम् उच्यतेtasya tatra avigrahatvam ucyateречётся его бестелесность; avigrahatva
देह-इन्द्रिय-असु-हीनानाम्deha-indriya-asu-hīnānām«ЛИШЁННЫХ тела, чувств и дыхания»; hīna
वैकुण्ठ-पुर-वासिनाम् इति स्मृतेः चvaikuṇṭha-pura-vāsinām iti smṛteḥ ca«насельников ВАЙКУНТХА-ГРАДА» — и смрити; Бхагавата 7.1.35
भाष्य का अनुवाद

Теперь — о ДИВНОМ ТЕЛЕ: есть, нет — иль ПО ЖЕЛАНИЮ? БАДАРИ:

«Отсутствие — Бадари: речёт ведь так».

Тела НЕТ: оно творится кармой, а её нет; и шрути: «у сущего в теле милому-немилому отбоя нет; БЕСТЕЛЕСНОГО же — НЕ КАСАЮТСЯ»; и смрити: «лишённых тела, чувств и дыхания насельников Вайкунтха-града».

संस्करण

aa1cfc73b287 · प्रकाशित 27 जुल॰ 2026, 5:41:38 am UTC

उपलब्ध भाषाएँRU
पिछलाश्लोक 4.4.9

श्लोक बदलें इन कुंजियों से