विष्णुपुराण
Māriṣā and the Line of Dakṣa1.15.55-59
254 / 1027
विष्णुपुराण · 1.15.55-59
देवनागरी

पारं परं विष्णुर् अपारपारः परः परेभ्यः परमार्थरूपी स ब्रह्मपारः परपारभूतः परः पराणाम् अपि पारपारः ।
स कारणं कारणतस्ततोपि तस्यापि हेतुः । कार्येषु चैवं सह कर्मकर्तृरूपैर् अशेषैर् अवतीह सर्वम् ।
ब्रह्म प्रभुर् ब्रह्म स सर्वभूतो ब्रह्म प्रजानां पतिर् अच्युतो ऽसौ ब्रह्माव्ययं नित्यम् अजं स विष्णुर् अपक्षयाद्यैर् अखिलैर् असङ्गि ।
ब्रह्माक्षरम् अजं नित्यं यथासौ पुरुषोत्तमः तथा रागादयो दोषाः प्रयान्तु प्रशमं मम ।
एतद् ब्रह्मपराख्यं वै संस्तवं परमं जपन् अवाप परमां सिद्धिं स समाराध्य केशवम् ।

लिप्यंतरण (IAST)

pāraṃ paraṃ viṣṇur apārapāraḥ paraḥ parebhyaḥ paramārtharūpī sa brahmapāraḥ parapārabhūtaḥ paraḥ parāṇām api pārapāraḥ /
sa kāraṇaṃ kāraṇatastatopi tasyāpi hetuḥ / kāryeṣu caivaṃ saha karmakartṛrūpair aśeṣair avatīha sarvam /
brahma prabhur brahma sa sarvabhūto brahma prajānāṃ patir acyuto 'sau brahmāvyayaṃ nityam ajaṃ sa viṣṇur apakṣayādyair akhilair asaṅgi /
brahmākṣaram ajaṃ nityaṃ yathāsau puruṣottamaḥ tathā rāgādayo doṣāḥ prayāntu praśamaṃ mama /
etad brahmaparākhyaṃ vai saṃstavaṃ paramaṃ japan avāpa paramāṃ siddhiṃ sa samārādhya keśavam /

शब्दशः अर्थ
संस्कृतIASTअर्थ
पारम्pāramпредел
परम्paramвысший
विष्णुःviṣṇuḥВишну
अपार-पारःapāra-pāraḥпредел беспредельного
परःparaḥвысший
परेभ्यःparebhyaḥу высших
परम-अर्थ-रूपीparama-artha-rūpīчей облик — высшая истина
सःsaḥон
ब्रह्म-पारःbrahma-pāraḥпредел Брахмана
पर-पार-भूतःpara-pāra-bhūtaḥставший пределом высшего
परःparaḥвысший
पराणाम्parāṇāmу высших
अपिapiдаже
पार-पारःpāra-pāraḥпредел пределов
सःsaḥон
कारणम्kāraṇamпричина
कारणतःkāraṇataḥпричины
ततःtataḥи той
अपिapiдаже
तस्यtasyaу неё
अपिapiтакже
हेतुःhetuḥоснование
कार्येषुkāryeṣuв следствиях
caи
एवम्evamтак
सहsahaвместе с
कर्म-कर्तृ-रूपैःkarma-kartṛ-rūpaiḥс обликами дела и делателя
अशेषैःaśeṣaiḥвсеми
अवतिavatiхранит
इहihaздесь
सर्वम्sarvamвсё
ब्रह्मbrahmaБрахман
प्रभुःprabhuḥвладыка
ब्रह्मbrahmaБрахман
सःsaḥон
सर्व-भूतःsarva-bhūtaḥставший всем
ब्रह्मbrahmaБрахман
प्रजानाम्prajānāmу живущих
पतिःpatiḥвладыка
अच्युतःacyutaḥНеколебимый
असौasauон
ब्रह्मbrahmaБрахман
अव्ययम्avyayamнепреходящий
नित्यम्nityamвечный
अजम्ajamнерождённый
सःsaḥон
विष्णुःviṣṇuḥВишну
अपक्षय-आद्यैःapakṣaya-ādyaiḥс убыванием и прочим
अखिलैःakhilaiḥсо всеми
असङ्गिasaṅgiнесвязанный
ब्रह्मbrahmaБрахман
अक्षरम्akṣaramнетленный
अजम्ajamнерождённый
नित्यम्nityamвечный
यथाyathāкак
असौasauон
पुरुष-उत्तमःpuruṣa-uttamaḥлучший из мужей
तथाtathāтак
राग-आदयःrāga-ādayaḥвлечение и прочие
दोषाःdoṣāḥпороки
प्रयान्तुprayāntuда придут
प्रशमम्praśamamк утишению
ममmamaу меня
एतत्etatэту
ब्रह्म-पर-आख्यम्brahma-para-ākhyamименуемую «Брахма-пара»
वैvaiпоистине
संस्तवम्saṃstavamхвалу
परमम्paramamвысшую
जपन्japanповторяя
अवापavāpaобрёл
परमाम्paramāmвысшее
सिद्धिम्siddhimсовершенство
सःsaḥон
समाराध्यsamārādhyaпочтив
केशवम्keśavamКешаву
अनुवाद

«Вишну — высший предел, предел беспредельного, высший из высших, чей облик — высшая истина; он предел Брахмана, ставший пределом высшего, высший даже у высших, предел пределов. Он причина, и причина причины, и основание даже у неё; и в следствиях, вместе со всеми обликами дела и делателя, он хранит здесь всё.

Брахман-владыка, Брахман, ставший всем; Брахман — владыка живущих, Неколебимый; Брахман непреходящий, вечный, нерождённый — он, Вишну, не связанный ни убыванием, ни прочим. Как он, лучший из мужей, есть Брахман нетленный, нерождённый, вечный, — так да придут к утишению влечение и прочие пороки мои».

Повторяя эту высшую хвалу, именуемую «Брахма-пара», он, почтив Кешаву, обрёл высшее совершенство.

संस्करण

17eb0ee806b2 · प्रकाशित 21 अग॰ 2026, 11:47:36 pm UTC

उपलब्ध भाषाएँRU

श्लोक बदलें इन कुंजियों से