क्वचित् तु वक्त्राद्यौचित्याद् अन्यथा रचनादयः ॥7॥वक्त्रादीत्य् आदि शब्दाद् वाच्यप्रबन्धौ, रचनादीत्य् आदि शब्दात् वृत्तिवर्णौ । तत्र वक्त्रौचित्याद् यथा—सर्वगर्वदपर्वश्रीतर्वन्तप्रमदप्रदः ।भ्राता नस् त्रिजगत्त्राता ब्रह्मभिः स्तुतः ॥अत्र वाच्यस्य क्रोधाद्यव्यञ्जकत्वेऽपि श्रीसङ्कर्षणवक्तृत्वेनोद्धता रचनादयः । वाच्यौचित्याद्, यथा—दद्भिः खण्डितगण्डस् त्वं कयाचित् तुयुक्तं स्यात् तद् अयुक्तं वा तद् उक्तं सर्वथा वृथा ॥वाच्यौचित्याद् यथा—मूर्धव्याधूयमानेत्य् आदौ ।प्रबन्धौचित्याद्, यथा—नाटिकादौ रौद्रेऽप्य् अभिनयप्रतिकुलत्वान्तदीर्घसमासादयः । एवम् आख्यायिकायां शृङ्गारेऽपि न मसृणवर्णादयः । नवान्तः रौद्रेऽपि नात्यन्तार्द्रताः । एवम् अन्यद् अपि ज्ञेयम् ।इति रसामृतशेषे षष्ठः प्रकाशः
kvacit tu vaktrādyaucityād anyathā racanādayaḥ ||7||vaktrādīty ādi śabdād vācya-prabandhau, racanādīty ādi śabdāt vṛtti-varṇau | tatra vaktraucityād yathā—sarva-garvada-parva-śrī-tarv-anta-pramada-pradaḥ |bhrātā nas trijagat-trātā brahmabhiḥ stutaḥ ||atra vācyasya krodhādy-avyañjakatve’pi śrī-saṅkarṣaṇa-vaktṛtvenoddhatā racanādayaḥ | vācyaucityād, yathā—dadbhiḥ khaṇḍita-gaṇḍas tvaṁ kayācit tuyuktaṁ syāt tad ayuktaṁ vā tad uktaṁ sarvathā vṛthā ||vācyaucityād yathā—mūrdha-vyādhūyamānety ādau |prabandhaucityād, yathā—nāṭikādau raudre’py abhinaya-pratikulatvānta-dīrgha-samāsādayaḥ | evam ākhyāyikāyāṁ śṛṅgāre’pi na masṛṇa-varṇādayaḥ | navāntaḥ raudre’pi nātyantārdratāḥ | evam anyad api jñeyam |iti rasāmṛta-śeṣe ṣaṣṭhaḥ prakāśaḥ
размер не определён
А иногда, по уместности говорящему и прочему, сложение и прочее бывают иными. «Говорящему и прочему» — здесь «прочее» означает предмет речи и вид произведения; «сложение и прочее» — стиль и звуки. Уместность говорящему — например: «Наш брат, дающий… защитник трёх миров, прославленный брахманами». Здесь, хотя выражаемое не передаёт гнева и подобного, сложение и прочее бурны, потому что говорит Шри Санкаршана. Уместность предмету — например: «Щека твоя искусана зубами какой-то… уместно это или неуместно — говорить об этом совсем напрасно». Уместность предмету — например, в «Мурдха-вьядхуямана…» и подобных. Уместность виду произведения — например, в натике и подобных даже в ярости избегают длинных сложений, мешающих игре актёров; так же в повести даже в любви не берут мягких звуков; а в … даже в ярости — не слишком мягких. Так же следует понимать и прочее.
Так заканчивается шестая глава «Остатка нектара вкуса».
883d85918546 · опубликовано 24 сент. 2026 г., 12:40:03 UTC
Доступно наRUЛистайте стихи клавишами
Стиль подчиняется уместности: если говорит могучий Баларама-Санкаршана, речь его гремит, даже когда он не гневается, — таков он сам. Пьесу, которую играют на сцене, не нагружают длинными сложными словами. Примеры этой карики в тексте повреждены и сокращены; перевод их приблизителен.