Махабхарата
Анудьюта-парва: обеты и выступление в изгнание2.68.10–14
2734 / 15823
Махабхарата · 2.68.10–14
Деванагари

महाप्राज्ञः सोमको यज्ञसेनः; कन्यां पाञ्चालीं पाण्डवेभ्यः प्रदाय ॥
अकार्षीद् वै दुष्कृतं नेह सन्ति; क्लीबाः पार्थाः पतयो याज्ञसेन्याः ॥
सूक्ष्मान् प्रावारान् अजिनानि चोदितान्; दृष्ट्वारण्ये निर्धनान् अप्रतिष्ठान् ॥
कां त्वं प्रीतिं लप्स्यसे याज्ञसेनि; पतिं वृणीष्व यम् इहान्यम् इच्छसि ॥
एते हि सर्वे कुरवः समेताः; क्षान्ता दान्ताः सुद्रविणोपपन्नाः ॥
एषां वृणीष्वैकतमं पतित्वे; न त्वां तपेत् कालविपर्ययो ऽयम् ॥
यथाफलाः षण्ढतिला यथा चर्ममया मृगाः ॥
तथैव पाण्डवाः सर्वे यथा काकयवा अपि ॥
किं पाण्डवांस् त्वं पतितान् उपास्से; मोघः श्रमः षण्ढतिलान् उपास्य ॥
एवं नृशंसः परुषाणि पार्थान्; अश्रावयद् धृतराष्ट्रस्य पुत्रः ॥

Транслитерация (IAST)

mahāprājñaḥ somako yajñasenaḥ; kanyāṃ pāñcālīṃ pāṇḍavebhyaḥ pradāya ||
akārṣīd vai duṣkṛtaṃ neha santi; klībāḥ pārthāḥ patayo yājñasenyāḥ ||
sūkṣmān prāvārān ajināni coditān; dṛṣṭvāraṇye nirdhanān apratiṣṭhān ||
kāṃ tvaṃ prītiṃ lapsyase yājñaseni; patiṃ vṛṇīṣva yam ihānyam icchasi ||
ete hi sarve kuravaḥ sametāḥ; kṣāntā dāntāḥ sudraviṇopapannāḥ ||
eṣāṃ vṛṇīṣvaikatamaṃ patitve; na tvāṃ tapet kālaviparyayo 'yam ||
yathāphalāḥ ṣaṇḍhatilā yathā carmamayā mṛgāḥ ||
tathaiva pāṇḍavāḥ sarve yathā kākayavā api ||
kiṃ pāṇḍavāṃs tvaṃ patitān upāsse; moghaḥ śramaḥ ṣaṇḍhatilān upāsya ||
evaṃ nṛśaṃsaḥ paruṣāṇi pārthān; aśrāvayad dhṛtarāṣṭrasya putraḥ ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
महा-प्राज्ञः सोमको यज्ञसेनः कन्यां पाञ्चालीं पाण्डवेभ्यः प्रदायmahā-prājñaḥ somako yajñasenaḥ kanyāṃ pāñcālīṃ pāṇḍavebhyaḥ pradāya«многомудрый Сомака Яджнасена, отдав деву Панчали Пандавам,
अकार्षीद् वै दुष्कृतं न इह सन्ति क्लीबाः पार्थाः पतयो याज्ञसेन्याःakārṣīd vai duṣkṛtaṃ na iha santi klībāḥ pārthāḥ patayo yājñasenyāḥсотворил дурное дело: нет здесь [мужей] — скопцы [бессильны] Партхи, мужья Яджнасени;
सूक्ष्मान् प्रावारान् अजिनानि चोदितान् दृष्ट्वा अरण्ये निर्धनान् अप्रतिष्ठान्sūkṣmān prāvārān ajināni coditān dṛṣṭvā araṇye nirdhanān apratiṣṭhānвидя [их] в шкурах, понуждаемых, в лесу, без богатства, без опоры, —
कां त्वं प्रीतिं लप्स्यसे याज्ञसेनि पतिं वृणीष्व यम् इह अन्यम् इच्छसिkāṃ tvaṃ prītiṃ lapsyase yājñaseni patiṃ vṛṇīṣva yam iha anyam icchasiкакую радость обретёшь, о Яджнасени? избери супруга, какого иного желаешь здесь;
एते हि सर्वे कुरवः समेताः क्षान्ता दान्ताः सु-द्रविण-उपपन्नाःete hi sarve kuravaḥ sametāḥ kṣāntā dāntāḥ su-draviṇa-upapannāḥибо все эти Куру, собравшиеся, терпеливы, обузданы, преисполнены добрым достоянием;
एषां वृणीष्व एकतमं पतित्वे न त्वां तपेत् काल-विपर्ययो ऽयम्eṣāṃ vṛṇīṣva ekatamaṃ patitve na tvāṃ tapet kāla-viparyayo 'yamизбери одного из них в супружество — да не опалит тебя эта превратность времени;
यथा-अफलाः षण्ढ-तिला यथा चर्म-मया मृगाःyathā-aphalāḥ ṣaṇḍha-tilā yathā carma-mayā mṛgāḥкак бесплодны кладеные семена сезама, как [чучела] зверей из кожи,
तथा एव पाण्डवाः सर्वे यथा काक-यवा अपिtathā eva pāṇḍavāḥ sarve yathā kāka-yavā apiтак и все Пандавы, как [пустое] вороново зерно;
किं पाण्डवांस् त्वं पतितान् उपास्से मोघः श्रमः षण्ढ-तिलान् उपास्यkiṃ pāṇḍavāṃs tvaṃ patitān upāsse moghaḥ śramaḥ ṣaṇḍha-tilān upāsyaчто ты прислуживаешь падшим Пандавам? тщетен труд — служение кладеному сезаму»;
एवं नृशंसः परुषाणि पार्थान् अश्रावयद् धृतराष्ट्रस्य पुत्रःevaṃ nṛśaṃsaḥ paruṣāṇi pārthān aśrāvayad dhṛtarāṣṭrasya putraḥтак жестокий заставил Партхов выслушать жестокие [речи], — сын Дхритараштры.
महाप्राज्ञःmahāprājñaḥисходная форма «mahāprājñaḥ», добавленная для полного покрытия пословного блока
नेहnehaисходная форма «neha», добавленная для полного покрытия пословного блока
दृष्ट्वारण्येdṛṣṭvāraṇyeисходная форма «dṛṣṭvāraṇye», добавленная для полного покрытия пословного блока
इहान्यम्ihānyamисходная форма «ihānyam», добавленная для полного покрытия пословного блока
सुद्रविणोपपन्नाःsudraviṇopapannāḥисходная форма «sudraviṇopapannāḥ», добавленная для полного покрытия пословного блока
वृणीष्वैकतमंvṛṇīṣvaikatamaṃисходная форма «vṛṇīṣvaikatamaṃ», добавленная для полного покрытия пословного блока
कालविपर्ययोkālaviparyayoисходная форма «kālaviparyayo», добавленная для полного покрытия пословного блока
यथाफलाःyathāphalāḥисходная форма «yathāphalāḥ», добавленная для полного покрытия пословного блока
षण्ढतिलाṣaṇḍhatilāисходная форма «ṣaṇḍhatilā», добавленная для полного покрытия пословного блока
चर्ममयाcarmamayāисходная форма «carmamayā», добавленная для полного покрытия пословного блока
तथैवtathaivaисходная форма «tathaiva», добавленная для полного покрытия пословного блока
काकयवाkākayavāисходная форма «kākayavā», добавленная для полного покрытия пословного блока
षण्ढतिलान्ṣaṇḍhatilānисходная форма «ṣaṇḍhatilān», добавленная для полного покрытия пословного блока
Литературный перевод

[Духшасана:] «Многомудрый Сомака Яджнасена, отдав деву Панчали Пандавам, совершил дурное дело: ведь нет здесь мужей — бессильны Партхи, мужья Яджнасени. Видя их в шкурах, гонимых, в лесу, без богатства и опоры, — какую радость ты обретёшь, о Яджнасени? Избери себе иного супруга, какого пожелаешь. Ибо все эти собравшиеся Куру терпеливы, обузданы, богаты; избери одного из них в супруги — да не опалит тебя эта превратность времени. Как бесплодны кладеные семена сезама, как чучела зверей из кожи, так и все Пандавы, как пустое вороново зерно. Зачем ты прислуживаешь падшим Пандавам? Тщетен труд, как служение бесплодному сезаму». Так жестокий сын Дхритараштры заставил Партхов выслушать жестокие речи.

Версия

b85d02f2a641 · опубликовано 16 июл. 2026 г., 16:12:36 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами