प्रियाभावाच् च पुरुषो नैव प्राप्नोति शोभनम् ॥
ध्रुवं चाभावम् अभ्येति गत्वा गङ्गेव सागरम् ॥
पुत्र उवाच
नेयं मतिस् त्वया वाच्या मातः पुत्रे विशेषतः ॥
कारुण्यम् एवात्र पश्य भूत्वेह जडमूकवत् ॥
मातोवाच
अतो मे भूयसी नन्दिर् यद् एवम् अनुपश्यसि ॥
चोद्यं मां चोदयस्य् एतद् भृशं वै चोदयामि ते ॥
अथ त्वां पूजयिष्यामि हत्वा वै सर्वसैन्धवान् ॥
अहं पश्यामि विजयं कृत्स्नं भाविनम् एव ते ॥
पुत्र उवाच
अकोशस्यासहायस्य कुतः स्विद् विजयो मम ॥
इत्य् अवस्थां विदित्वेमाम् आत्मनात्मनि दारुणाम् ॥
राज्याद् भावो निवृत्तो मे त्रिदिवाद् इव दुष्कृतेः ॥
priyābhāvāc ca puruṣo naiva prāpnoti śobhanam ||
dhruvaṃ cābhāvam abhyeti gatvā gaṅgeva sāgaram ||
putra uvāca
neyaṃ matis tvayā vācyā mātaḥ putre viśeṣataḥ ||
kāruṇyam evātra paśya bhūtveha jaḍamūkavat ||
mātovāca
ato me bhūyasī nandir yad evam anupaśyasi ||
codyaṃ māṃ codayasy etad bhṛśaṃ vai codayāmi te ||
atha tvāṃ pūjayiṣyāmi hatvā vai sarvasaindhavān ||
ahaṃ paśyāmi vijayaṃ kṛtsnaṃ bhāvinam eva te ||
putra uvāca
akośasyāsahāyasya kutaḥ svid vijayo mama ||
ity avasthāṃ viditvemām ātmanātmani dāruṇām ||
rājyād bhāvo nivṛtto me tridivād iva duṣkṛteḥ ||
«Из-за отсутствия дорогого человек не достигает благого и неизбежно приходит к исчезновению, как Ганга, дойдя до океана». Сын сказал: «Мать, такие мысли не должны высказываться сыну, особенно тобой. Прояви здесь только жалость, став словно тупая и немая». Мать сказала: «Оттого моя радость ещё больше, что ты так видишь: ты побуждаешь меня этим побуждением, и я сильно побуждаю тебя. Когда ты убьёшь всех саиндхавов, я почту тебя; я вижу твою полную будущую победу». Сын сказал: «Откуда же моя победа, если у меня нет казны и союзников? Поняв это тяжкое положение своим умом, я отвратился от надежды на царство, как грешник — от третьего неба».
819952faa9d4 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 05:59:56 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
В этой части Видура соединяет жёсткую кшатрийскую речь с практической политикой. Она не просто стыдит сына, а учит видеть непостоянство удачи, собирать союзников, действовать вовремя и превращать даже врагов в опору для восстановления царства.