पुत्र उवाच
कृष्णायसस्येव च ते संहत्य हृदयं कृतम् ॥
मम मातस् त्व् अकरुणे वैरप्रज्ञे ह्य् अमर्षणे ॥
अहो क्षत्रसमाचारो यत्र माम् अपरं यथा ॥
ईदृशं वचनं ब्रूयाद् भवती पुत्रम् एकजम् ॥
किं नु ते माम् अपश्यन्त्याः पृथिव्या अपि सर्वया ॥
किम् आभरणकृत्यं ते किं भोगैर् जीवितेन वा ॥
मातोवाच
सर्वारम्भा हि विदुषां तात धर्मार्थकारणात् ॥
तान् एवाभिसमीक्ष्याहं संजय त्वाम् अचूचुदम् ॥
स समीक्ष्यक्रमोपेतो मुख्यः कालो ऽयम् आगतः ॥
अस्मिंश् चेद् आगते काले कार्यं न प्रतिपद्यसे ॥
असंभावितरूपस् त्वं सुनृशंसं करिष्यसि ॥
putra uvāca
kṛṣṇāyasasyeva ca te saṃhatya hṛdayaṃ kṛtam ||
mama mātas tv akaruṇe vairaprajñe hy amarṣaṇe ||
aho kṣatrasamācāro yatra mām aparaṃ yathā ||
īdṛśaṃ vacanaṃ brūyād bhavatī putram ekajam ||
kiṃ nu te mām apaśyantyāḥ pṛthivyā api sarvayā ||
kim ābharaṇakṛtyaṃ te kiṃ bhogair jīvitena vā ||
mātovāca
sarvārambhā hi viduṣāṃ tāta dharmārthakāraṇāt ||
tān evābhisamīkṣyāhaṃ saṃjaya tvām acūcudam ||
sa samīkṣyakramopeto mukhyaḥ kālo 'yam āgataḥ ||
asmiṃś ced āgate kāle kāryaṃ na pratipadyase ||
asaṃbhāvitarūpas tvaṃ sunṛśaṃsaṃ kariṣyasi ||
Сын сказал: «О мать, твоё сердце будто сделано из скованного чёрного железа: ты безжалостна, мыслишь как враг и не терпишь слабости. О, каков обычай кшатриев, если ты, почтенная, говоришь такие слова мне, своему единственному сыну, словно чужому! Если ты не увидишь меня, что тебе даже от всей земли? К чему тебе украшения, наслаждения или жизнь?» Мать сказала: «Все начинания мудрых, сын мой, совершаются ради дхармы и пользы. Именно это обдумав, о Санджая, я побуждала тебя. Этот решающий срок пришёл в правильном порядке; если при таком времени ты не возьмёшься за дело, то совершишь нечто невероятно жестокое и недостойное».
90678c6f8c47 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 05:59:56 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
В этой части Видура соединяет жёсткую кшатрийскую речь с практической политикой. Она не просто стыдит сына, а учит видеть непостоянство удачи, собирать союзников, действовать вовремя и превращать даже врагов в опору для восстановления царства.