यस्य प्राग् एव विदिता सर्वार्थानाम् अनित्यता ॥
नुदेद् वृद्धिसमृद्धी स प्रतिकूले नृपात्मज ॥
उत्थातव्यं जागृतव्यं योक्तव्यं भूतिकर्मसु ॥
भविष्यतीत्य् एव मनः कृत्वा सततम् अव्यथैः ॥
मङ्गलानि पुरस्कृत्य ब्राह्मणैश् चेश्वरैः सह ॥
प्राज्ञस्य नृपतेर् आशु वृद्धिर् भवति पुत्रक ॥
अभिवर्तति लक्ष्मीस् तं प्राचीम् इव दिवाकरः ॥
निदर्शनान्य् उपायांश् च बहून्य् उद्धर्षणानि च ॥
अनुदर्शितरूपो ऽसि पश्यामि कुरु पौरुषम् ॥
पुरुषार्थम् अभिप्रेतं समाहर्तुम् इहार्हसि ॥
क्रुद्धांल् लुब्धान् परिक्षीणान् अवक्षिप्तान् विमानितान् ॥
स्पर्धिनश् चैव ये के चित् तान् युक्त उपधारय ॥
yasya prāg eva viditā sarvārthānām anityatā ||
nuded vṛddhisamṛddhī sa pratikūle nṛpātmaja ||
utthātavyaṃ jāgṛtavyaṃ yoktavyaṃ bhūtikarmasu ||
bhaviṣyatīty eva manaḥ kṛtvā satatam avyathaiḥ ||
maṅgalāni puraskṛtya brāhmaṇaiś ceśvaraiḥ saha ||
prājñasya nṛpater āśu vṛddhir bhavati putraka ||
abhivartati lakṣmīs taṃ prācīm iva divākaraḥ ||
nidarśanāny upāyāṃś ca bahūny uddharṣaṇāni ca ||
anudarśitarūpo 'si paśyāmi kuru pauruṣam ||
puruṣārtham abhipretaṃ samāhartum ihārhasi ||
kruddhāṃl lubdhān parikṣīṇān avakṣiptān vimānitān ||
spardhinaś caiva ye ke cit tān yukta upadhāraya ||
«Кто заранее знает непостоянство всех дел, тот не отвергнет рост и процветание при неблагоприятном, о царский сын. Нужно вставать, бодрствовать и прилагать себя к делам благополучия, постоянно держать мысль: “это осуществится”, не тревожась, поставив впереди благие знаки и действуя вместе с брахманами и владыками. У мудрого царя быстро приходит рост, сын мой; Лакшми обращается к нему, как солнце к востоку. Тебе были показаны многие примеры, средства и ободрения; я вижу это — прояви мужество. Здесь ты должен собрать желанную человеческую цель. Разгневанных, жадных, истощённых, отброшенных, оскорблённых и всяких соперников внимательно удерживай рядом».
55154af90595 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 05:59:56 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
В этой части Видура соединяет жёсткую кшатрийскую речь с практической политикой. Она не просто стыдит сына, а учит видеть непостоянство удачи, собирать союзников, действовать вовремя и превращать даже врагов в опору для восстановления царства.