Махабхарата
Бхишма-парва: плач Дхритараштры о падении Бхишмы6.15.17-23
5363 / 15823
Махабхарата · 6.15.17-23
Деванагари

कथं भीष्मेण संग्रामम् अकुर्वन् पाण्डुनन्दनाः ॥
कथं च नाजयद् भीष्मो द्रोणे जीवति संजय ॥
कृपे संनिहिते तत्र भरद्वाजात्मजे तथा ॥
भीष्मः प्रहरतां श्रेष्ठः कथं स निधनं गतः ॥
कथं चातिरथस् तेन पाञ्चाल्येन शिखण्डिना ॥
भीष्मो विनिहतो युद्धे देवैर् अपि दुरुत्सहः ॥
यः स्पर्धते रणे नित्यं जामदग्न्यं महाबलम् ॥
अजितं जामदग्न्येन शक्रतुल्यपराक्रमम् ॥
तं हतं समरे भीष्मं महारथबलोचितम् ॥
संजयाचक्ष्व मे वीरं येन शर्म न विद्महे ॥
मामकाः के महेष्वासा नाजहुः संजयाच्युतम् ॥
दुर्योधनसमादिष्टाः के वीराः पर्यवारयन् ॥
यच् छिखण्डिमुखाः सर्वे पाण्डवा भीष्मम् अभ्ययुः ॥
कच्चिन् न कुरवो भीतास् तत्यजुः संजयाच्युतम् ॥

Транслитерация (IAST)

kathaṃ bhīṣmeṇa saṃgrāmam akurvan pāṇḍunandanāḥ ||
kathaṃ ca nājayad bhīṣmo droṇe jīvati saṃjaya ||
kṛpe saṃnihite tatra bharadvājātmaje tathā ||
bhīṣmaḥ praharatāṃ śreṣṭhaḥ kathaṃ sa nidhanaṃ gataḥ ||
kathaṃ cātirathas tena pāñcālyena śikhaṇḍinā ||
bhīṣmo vinihato yuddhe devair api durutsahaḥ ||
yaḥ spardhate raṇe nityaṃ jāmadagnyaṃ mahābalam ||
ajitaṃ jāmadagnyena śakratulyaparākramam ||
taṃ hataṃ samare bhīṣmaṃ mahārathabalocitam ||
saṃjayācakṣva me vīraṃ yena śarma na vidmahe ||
māmakāḥ ke maheṣvāsā nājahuḥ saṃjayācyutam ||
duryodhanasamādiṣṭāḥ ke vīrāḥ paryavārayan ||
yac chikhaṇḍimukhāḥ sarve pāṇḍavā bhīṣmam abhyayuḥ ||
kaccin na kuravo bhītās tatyajuḥ saṃjayācyutam ||

Пословный перевод
СанскритIASTЗначение
कथं भीष्मेण संग्रामम्kathaṃ bhīṣmeṇa saṃgrāmamкак с Бхишмой битву; как против Бхишмы сражение
अकुर्वन् पाण्डुनन्दनाःakurvan pāṇḍunandanāḥвели сыновья Панду; совершали Панду-потомки
कथं च नाजयद् भीष्मोkathaṃ ca nājayad bhīṣmoи как Бхишма не победил; как же Бхишма не одолел
द्रोणे जीवति संजयdroṇe jīvati saṃjayaкогда Дрона жив, Санджая; при живом Дроне, о Санджая
कृपे संनिहिते तत्रkṛpe saṃnihite tatraкогда Крипа там присутствует; при находящемся там Крипе
भरद्वाजात्मजे तथाbharadvājātmaje tathāи сыне Бхарадваджи; а также Дроне, сыне Бхарадваджи
भीष्मः प्रहरतां श्रेष्ठःbhīṣmaḥ praharatāṃ śreṣṭhaḥБхишма, лучший из поражающих; Бхишма, лучший среди нападающих
कथं स निधनं गतःkathaṃ sa nidhanaṃ gataḥкак он пришёл к гибели; как он достиг смерти
कथं चातिरथस् तेनkathaṃ cātirathas tenaи как тот великий ратхин им; как же атиратха тем
पाञ्चाल्येन शिखण्डिनाpāñcālyena śikhaṇḍināпанчалой Шикхандином; воином Панчалы Шикхандином
भीष्मो विनिहतो युद्धेbhīṣmo vinihato yuddheБхишма был убит в битве; Бхишма сражён в сражении
देवैर् अपि दुरुत्सहःdevair api durutsahaḥневыносимый даже для богов; трудноодолимый даже небожителям
यः स्पर्धते रणे नित्यंyaḥ spardhate raṇe nityaṃкоторый всегда соперничал в бою; кто постоянно состязался в битве
जामदग्न्यं महाबलम्jāmadagnyaṃ mahābalamс могучим сыном Джамадагни; с великосильным Парашурамой
अजितं जामदग्न्येनajitaṃ jāmadagnyenaне побеждённый Джамадагньей; неодолённый Парашурамой
शक्रतुल्यपराक्रमम्śakratulyaparākramamравный Шакре доблестью; с подвигом, подобным Индре
तं हतं समरे भीष्मंtaṃ hataṃ samare bhīṣmaṃтого Бхишму, убитого в битве; этого Бхишму, сражённого в бою
महारथबलोचितम्mahārathabalocitamдостойного силы махаратхи; соответствующего мощи великого колесничего
संजयाचक्ष्व मे वीरंsaṃjayācakṣva me vīraṃСанджая, расскажи мне о герое; поведай мне, Санджая, о витязе
येन शर्म न विद्महेyena śarma na vidmaheиз-за которого мы не знаем покоя; после которого мы не находим утешения
मामकाः के महेष्वासाmāmakāḥ ke maheṣvāsāкакие мои великие лучники; кто из наших могучих стрелков
नाजहुः संजयाच्युतम्nājahuḥ saṃjayācyutamне покинули непоколебимого, Санджая; не оставили его, о Санджая
दुर्योधनसमादिष्टाःduryodhanasamādiṣṭāḥприказанные Дурьодханой; назначенные Дурьодханой
के वीराः पर्यवारयन्ke vīrāḥ paryavārayanкакие герои окружали; кто из витязей обступил
यच् छिखण्डिमुखाः सर्वेyac chikhaṇḍimukhāḥ sarveкогда все во главе с Шикхандином; когда Шикхандин был перед ними
पाण्डवा भीष्मम् अभ्ययुःpāṇḍavā bhīṣmam abhyayuḥПандавы пошли на Бхишму; сыновья Панду двинулись против Бхишмы
कच्चिन् न कुरवो भीतास्kaccin na kuravo bhītāsнеужели Куру, испугавшись; уж не Куру ли от страха
तत्यजुः संजयाच्युतम्tatyajuḥ saṃjayācyutamоставили непоколебимого, Санджая; покинули его, о Санджая
Литературный перевод

Как сыновья Панду сражались с Бхишмой? Как Бхишма не победил, когда Дрона был жив, о Санджая, когда там находились Крипа и сын Бхарадваджи? Как Бхишма, лучший из поражающих, пришёл к гибели? Как этот великий ратхин, в битве невыносимый даже для богов, был сражён панчалой Шикхандином? Он всегда соперничал в бою с могучим сыном Джамадагни; Парашурама не победил его, чья доблесть была равна Шакре. Расскажи мне, Санджая, о том герое Бхишме, сражённом в битве, достойном силы великого ратхина; из-за его гибели мы не находим покоя. Кто из моих великих лучников не покинул непоколебимого? Какие герои, назначенные Дурьодханой, окружали его? Когда все Пандавы во главе с Шикхандином двинулись против Бхишмы, неужели Куру, испугавшись, оставили непоколебимого, Санджая?»

Версия

805db04036f8 · опубликовано 17 июл. 2026 г., 20:47:27 UTC

Доступно наRUEN

Листайте стихи клавишами