न हि मे शान्तिर् अस्तीह युधि देवव्रतं हतम् ॥
पितरं भीमकर्माणं श्रुत्वा मे दुःखम् आविशत् ॥
आर्तिं मे हृदये रूढां महतीं पुत्रकारिताम् ॥
त्वं सिञ्चन् सर्पिषेवाग्निम् उद्दीपयसि संजय ॥
महान्तं भारम् उद्यम्य विश्रुतं सार्वलौकिकम् ॥
दृष्ट्वा विनिहतं भीष्मं मन्ये शोचन्ति पुत्रकाः ॥
श्रोष्यामि तानि दुःखानि दुर्योधनकृतान्य् अहम् ॥
तस्मान् मे सर्वम् आचक्ष्व यद् वृत्तं तत्र संजय ॥
संग्रामे पृथिवीशानां मन्दस्याबुद्धिसंभवम् ॥
अपनीतं सुनीतं वा तन् ममाचक्ष्व संजय ॥
यत् कृतं तत्र भीष्मेण संग्रामे जयम् इच्छता ॥
तेजोयुक्तं कृतास्त्रेण शंस तच् चाप्य् अशेषतः ॥
यथा तद् अभवद् युद्धं कुरुपाण्डवसेनयोः ॥
क्रमेण येन यस्मिंश् च काले यच् च यथा च तत् ॥
na hi me śāntir astīha yudhi devavrataṃ hatam ||
pitaraṃ bhīmakarmāṇaṃ śrutvā me duḥkham āviśat ||
ārtiṃ me hṛdaye rūḍhāṃ mahatīṃ putrakāritām ||
tvaṃ siñcan sarpiṣevāgnim uddīpayasi saṃjaya ||
mahāntaṃ bhāram udyamya viśrutaṃ sārvalaukikam ||
dṛṣṭvā vinihataṃ bhīṣmaṃ manye śocanti putrakāḥ ||
śroṣyāmi tāni duḥkhāni duryodhanakṛtāny aham ||
tasmān me sarvam ācakṣva yad vṛttaṃ tatra saṃjaya ||
saṃgrāme pṛthivīśānāṃ mandasyābuddhisaṃbhavam ||
apanītaṃ sunītaṃ vā tan mamācakṣva saṃjaya ||
yat kṛtaṃ tatra bhīṣmeṇa saṃgrāme jayam icchatā ||
tejoyuktaṃ kṛtāstreṇa śaṃsa tac cāpy aśeṣataḥ ||
yathā tad abhavad yuddhaṃ kurupāṇḍavasenayoḥ ||
krameṇa yena yasmiṃś ca kāle yac ca yathā ca tat ||
Нет мне покоя здесь, потому что, услышав о Деваврате, убитом в бою, о моём отце грозных подвигов, скорбь вошла в меня. Ты, о Санджая, разжигаешь в моём сердце великую боль, причинённую сыновьями, как если бы лил масло в огонь. Думаю, мои сыновья скорбят, увидев Бхишму поверженным, ведь он поднял великое бремя, прославленное во всём мире. Мне предстоит услышать эти страдания, сотворённые Дурьодханой; поэтому расскажи мне всё, что там произошло, Санджая. В битве владык земли расскажи мне, что было порождено глупостью безумца, было ли это дурно или хорошо устроено. Расскажи без остатка и о том, что совершил там Бхишма, стремясь к победе, мощный и владеющий оружием. Расскажи, как происходила битва войск Куру и Пандавов: в каком порядке, где, в какое время, что именно и каким образом».
bd367969573f · опубликовано 17 июл. 2026 г., 20:47:27 UTC
Доступно наRUENЛистайте стихи клавишами
Глава завершается прямым признанием: беды сотворены Дурьодханой. Дхритараштра всё ещё колеблется между обвинением Пандавов и пониманием вины своих сыновей, но теперь просит рассказать всё по порядку. Так скорбь становится началом слушания правды.